सर्वकामफलः पुण्यः सिद्धचारणसेवितः । तस्य नाम्ना समाख्यातो जंबूद्वीपः सनातनः
हे झाड सर्व इच्छित फळं देणारं, पुण्यवान आणि सिद्ध-चारण लोकांनी वंदित आहे. त्याच्या नावावरूनच जांभूद्वीप हे प्राचीन क्षेत्र ओळखलं जातं.
योजनानां सहस्रं च शतं च द्विजसत्तमाः । तथा माल्यवतः शृंगे पूर्वे पूर्वानुगांतकाः
हे श्रेष्ठ द्विजांनो, ते क्षेत्र हजार आणि शंभर योजन विस्तारलेलं आहे, आणि ते पूर्वेकडील माल्यवत पर्वताच्या उतारावर पसरलेलं आहे.
योजनानां सहस्राणि पंचाशन्माल्यवान्द्विजाः । महारजतसंकाशा जायंते तत्र मानवाः
हे द्विजांनो, माल्यवत पर्वत पन्नास हजार योजन विस्तारलेला आहे. तिथे जन्म घेणारे लोक मोठ्या चांदीसारखे तेजस्वी असतात.
ब्रह्मलोकच्युताः सर्वे सर्वे च ब्रह्मवादिनः । तपस्तप्यंति ते दिव्यं भवंति ह्यूर्ध्वरेतसः
ते सर्वजण ब्रह्मलोकातून खाली आलेले असतात आणि सर्व ब्रह्मज्ञान असतात. ते दिव्य तप करतात आणि त्यांची ऊर्जा नेहमी वरच्या दिशेने वाहते.
रक्षणार्थं तु भूतानां प्रविशंति दिवाकरम् । षष्टिस्तानि सहस्राणि षष्टिरेव शतानि च
सर्व जीवांची रक्षा व्हावी म्हणून, साठ हजार आणि साठशे जीव दिवाकरामध्ये प्रवेश करतात.
अरुणस्याग्रतो यांति परिवार्य दिवाकरम् । षष्टिवर्षसहस्राणि षष्टिरेव शतानि च
अरुणाच्या पुढे, ते सर्वजण सूर्याला वेढून, साठ हजार वर्षे आणि साठशे वर्षे जातात.
आदित्यतापतप्तास्ते विशंति शशिमंडलम्
सूर्याच्या उष्णतेने जळालेले जे असतात, ते चंद्रमंडळात प्रवेश करतात.
ऋषय ऊचुः-। वर्षाणां चैव नामानि पर्वतानां च सत्तम । आचक्ष्व नो यथातत्वं ये च पर्वतवासिनः
ऋषी म्हणाले: हे श्रेष्ठ पुरुषा, प्रदेशांची आणि पर्वतांची नावे आम्हाला खरेखुरे सांग, आणि पर्वतांवर जे राहतात त्यांचीही माहिती दे.
सूत उवाच-। दक्षिणेन तु श्वेतस्य निषधस्योत्तरेण तु । वर्षं रमणकं नाम जायंते तत्र मानवाः
सूतम्हणाले: श्वेताच्या दक्षिणेला आणि निषधाच्या उत्तरेला रमणक नावाचा प्रदेश आहे, तिथे माणसे जन्म घेतात.
शुक्लाभिजनसंपन्नाः सर्वे ते प्रियदर्शनाः । निःसपत्नाश्च ते सर्वे जायंते तत्र मानवाः
तिथे जन्मलेली सर्व माणसे शुद्ध वंशाची, सुंदर दिसणारी आणि कोणताही शत्रू नसलेली असतात.
दशवर्षसहस्राणि शतानि दशपंच च । जीवंति ते महाभागा नित्यं मुदितमानसाः
ते भाग्यवान लोक दहा हजार पाचशे वर्षे नेहमी आनंदी मनाने जगतात.
दक्षिणेन तु नीलस्य निषधस्योत्तरेण तु । वर्षं हिरण्मयं नाम यत्र हैरण्वती नदी
नीलाच्या दक्षिणेला आणि निषधाच्या उत्तरेला हिरण्मय नावाचा प्रदेश आहे, जिथे हैरण्वती नदी वाहते.
यत्र चायं महाप्राज्ञाः पक्षिराट्पतगोत्तमः । यज्ञानुगा विप्रवरा धन्विनः प्रियदर्शनाः
तिथेच मोठ्या बुद्धीचा पक्षीराज राहतो, तसेच यज्ञाला वाहिलेले श्रेष्ठ ब्राह्मण, कुशल धनुर्धारी आणि सुंदर दिसणारे लोक आहेत.
महाबलास्तत्र जना विप्रा मुदितमानसाः । एकादशसहस्राणि वर्षाणां ते तपोधनाः
तिथे बलवान लोक, आनंदी मनाचे ब्राह्मण आणि तपश्चर्येने युक्त लोक राहतात; ते अकरा हजार वर्षे जगतात.
आयुःप्रमाणं जीवंति शतानि दश पंच च । शृंगाणि च पवित्राणि त्रीण्येव द्विजपुंगवाः
ते आपापल्या आयुष्याच्या प्रमाणानुसार, दहा शंभर आणि पाच वर्षे जगतात; आणि तिथे तीन पवित्र शिखरे आहेत, हे श्रेष्ठ ब्राह्मण.
एकं मणिमयं तत्र तथैकं रुक्ममद्भुतम् । सर्वरत्नमयं चैकं भवनैरुपशोभितम्
त्यात एक शिखर रत्नांचे, एक सोन्याचे आणि एक सर्व रत्नांनी बनलेले आहे, आणि त्या शिखरांवर सुंदर राजवाडे शोभतात.
तत्र स्वयं प्रभादेवी नित्यं वसति शंडिनी । उत्तरेण तु शृंगस्य समुद्रांते द्विजोत्तमाः
तिथे स्वयं प्रभा देवी नेहमी वास करते, हे शंडिनी; आणि त्या शिखराच्या उत्तरेला, समुद्राच्या काठी, हे श्रेष्ठ ब्राह्मण.
वर्षमैरावतं नाम तस्माच्छृंगवतः परम् । न तु तत्र सूर्यगतिर्जीर्यंते न च मानवाः
त्या शिखराच्या पलीकडे ऐरावत नावाचा प्रदेश आहे; तिथे सूर्याचा मार्ग क्षीण होत नाही आणि माणसेही राहत नाहीत.
चंद्रमाश्च सनक्षत्रो ज्योतिर्भूत इवावृतः । पद्मप्रभाः पद्मवर्णाः पद्मपत्रनिभेक्षणाः
तिथे चंद्र आणि तारकांसह, प्रकाशाने वेढलेला आहे; त्यांचा तेज कमळासारखा, रंग कमळासारखा, आणि डोळे कमळाच्या पानासारखे आहेत.
पद्मपत्रसुगंधाश्च जायंते तत्र मानवाः । अनिष्पन्ना नष्टगंधा निराहारा जितेंद्रियाः
तिथे जन्मलेली माणसे कमळाच्या पानासारखी सुगंधी असतात; जे सिद्ध होत नाहीत त्यांचा सुगंध नाहीसा होतो, ते अन्नाशिवाय राहतात आणि इंद्रियांवर विजय मिळवलेला असतो.
देवलोकच्युताः सर्वे तथा विरजसो द्विजाः । त्रयोदशसहस्राणि वर्षाणां ते द्विजोत्तमाः
ते सर्व देवलोकातून खाली आलेले आणि तसेच निर्मळ ब्राह्मण आहेत; हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, ते तेरा हजार वर्षे जगतात.
आयुःप्रमाणं जीवंति नरा धार्मिकपुंगवाः । क्षीरोदस्य समुद्रस्य तथैवोत्तरतः प्रभुः
ते धर्मनिष्ठ पुरुष आपापल्या आयुष्याच्या प्रमाणानुसार जगतात; आणि तसेच, प्रभो, क्षीरसागराच्या उत्तरेला.
हरिस्तिष्ठति वैकुंठः शकटे कनकामये । अष्टचक्रं हि तद्यानं भूतयुक्तं मनोजवम्
हरि वैकुंठात सोन्याच्या रथावर उभा आहे; त्या रथाला आठ चाकं आहेत, त्याच्याभोवती अनेक जीव आहेत, आणि तो रथ मनाच्या वेगाने धावतो.
अग्निवर्णं महातेजो जांबूनदविभूषितम् । स प्रभुः सर्वभूतानां विभुश्च द्विजसत्तमाः
तो प्रभू अग्नीप्रमाणे तेजस्वी आहे, सोन्याने सुशोभित आहे; तो सर्व सृष्टीचा स्वामी आणि व्यापणारा आहे, हे श्रेष्ठ द्विजांनो.
संक्षेपे विस्तरे चैव कर्ता कारयिता तथा । पृथिव्यापस्तथाकाशं वायुस्तेजश्च सत्तमाः
थोडक्यात आणि सविस्तरपणे, तोच कर्ता आणि करवणारा आहे; पृथ्वी, पाणी, आकाश, वायू आणि तेज हेही त्याच्याच रूपात आहेत, हे सज्जनहो.
स यज्ञः सर्वभूतानामास्यं तस्य हुताशनः
तोच सर्व जीवांचा यज्ञ आहे, आणि त्याचे तोंड म्हणजे ज्या अग्नीत आहुती दिली जाते तो अग्नीच आहे.
ऋषय ऊचुः-। यदिदं भारतं वर्षं पुण्यं पुण्यविधायकम् । तत्सर्वं नः समाचक्ष्व त्वं हि नो बुद्धिमान्मतः
ऋषींनी विचारले: हे भारत देश पुण्यवान आहे आणि पुण्य देणारा आहे; त्याची सर्व माहिती आम्हाला सांग, कारण तू आमच्यात सर्वांत बुद्धिमान मानला जातोस.
सूत उवाच-। अत्र ते कीर्त्तयिष्यामि वर्षं भारतमुत्तमम् । प्रिय मित्रस्य देवस्य मनोर्वैवस्वतस्य च
सूतेने सांगितले: येथे मी तुम्हाला भारत देशाची श्रेष्ठ कथा सांगतो, जो देवमित्र मनू, वैवस्वत मनू यांना प्रिय आहे.
पृथोश्च प्राज्ञ वै न्यस्य तथैक्ष्वाकोर्महात्मनः । ययातेरंबरीषस्य मांधातुर्नहुषस्य च
तसेच प्रथू हा ज्ञानी, आणि महान आत्मा इक्ष्वाकू, ययाति, अंबरिष, मांधाता आणि नहुष यांचीही माहिती सांगतो.
तथैव मुचुकुंदस्य कुबेरोशीनरस्य च । ऋषभस्य तथैलस्य नृगस्य नृपतेस्तथा
तसेच मुचुकुंद, कुबेर, शीन, ऋषभ, इला, नृग आणि त्या राजाचीही माहिती सांगतो.