भवनैरावृतैः सर्वैः र्जांबूनदमयैः शुभैः । तत्र देवगणा विप्रा गंधर्वासुरराक्षसाः
तो पर्वत सर्व बाजूंनी जांबू सोन्याच्या सुंदर महालांनी वेढलेला आहे; तिथे, हे ब्राह्मणांनो, देव, गंधर्व, असुर आणि राक्षस यांचे समुदाय आहेत.
अप्सरोगणसंयुक्ताः शैले क्रीडंति सर्वदा । तत्र ब्रह्मा च रुद्रश्च शक्रश्चापि सुरेश्वरः
अप्सरांचा समूह त्यांच्यासोबत नेहमी त्या पर्वतावर क्रीडा करतो; तिथेच ब्रह्मा, रुद्र आणि देवांचा राजा शक्रही आहेत.
समेत्य विविधैर्यज्ञैर्यजंतेऽनेक दक्षिणैः । तुंबुरुर्नारदश्चैव विश्वावसुर्हाहा हूहूः
ते सर्वजण एकत्र येऊन विविध यज्ञ आणि अनेक दक्षिणा देतात; तिथे तुम्बुरू, नारद, विश्वावसु, हाहा आणि हूहू उपस्थित असतात.
अभिगम्यामरश्रेष्ठं स्तुवंति विविधैः स्तवैः । सप्तर्षयो महात्मानः कश्यपश्च प्रजापतिः
ते अमरश्रेष्ठाजवळ जाऊन विविध स्तोत्रांनी त्याचे स्तवन करतात; तिथे सात महान ऋषी आणि प्रजापती कश्यपही आहेत.
तत्र गच्छंति भद्रं वः सदा पर्वणि पर्वणि । तस्यैव मूर्द्धन्युशना काव्यो दैत्यैर्महीयते
ते नेहमी प्रत्येक सणाला तिथे जातात—तुमच्यावर शुभ होवो; त्या पर्वताच्या शिखरावर उशना काव्य दैत्यांकडून पूजिला जातो.
तस्य हैमानि रत्नानि तस्यैते रत्नपर्वताः । तस्मात्कुबेरो भगवांश्चतुर्थं भागमश्नुते
त्या पर्वताची रत्ने सोन्याची आहेत आणि हेच रत्नपर्वत आहेत; म्हणूनच, भगवंत कुबेर तिथे चौथ्या भागाचा उपभोग घेतो.
ततः कलांशं वित्तस्य मनुष्येभ्यः प्रयच्छति । पर्वतस्यांतरे दिव्यं सर्वर्तुकुसुमैश्चितम्
तिथून तो मनुष्यमात्रांना धनाचा एक भाग देतो; त्या पर्वताच्या आत सर्व ऋतूंच्या फुलांनी सजलेले एक दिव्य वन आहे.
कर्णिकारवनं रम्यं शिलाजालसमुच्छ्रितम् । तत्र साक्षात्पशुपतिर्दिव्यभूतैः समावृतः
तेथे सुंदर कर्णिकार वृक्षांचे वन आहे, जे खडकांच्या समूहांनी उंचावलेले आहे; तिथेच स्वतः पशुपती, दिव्य भूतांसह वास करतो.
उमासहायोभगवान्रमते भूतभावनः । कर्णिकारमयीं मालां बिभ्रदापादलंबिनीम्
भूतांचा सृजनकर्ता, भगवंत, उमा सोबत तिथे रमतो आणि पायापर्यंत पोहोचणारी कर्णिकार फुलांची माळ घालतो.
त्रिभिर्नेत्रैः कृतोद्द्योतस्त्रिभिः सूर्यैरिवोदितैः । तमुग्रतपसः सिद्धाः सुव्रताः सत्यवादिनः
तीन डोळ्यांनी उजळलेला, जणू तीन सूर्य उगवले आहेत असे भासणारा, कठोर तप करणारे, उत्तम व्रत पाळणारे आणि सत्य बोलणारे सिद्धजन त्याच्याकडे येतात.
पश्यंति नहि दुर्वृत्तैः शक्यो द्रष्टुं महेश्वरः । तस्य शैलस्य शिखरात्क्षीरधारा द्विजोत्तमाः
दुष्ट वर्तन असलेल्या लोकांना महेश्वर कधीच दिसत नाही. त्या पर्वताच्या शिखरावरून, हे श्रेष्ठ द्विजांनो, दूधाची एक धार खाली वाहते.
विश्वरूपात्परमिता भीमनिर्घातनिस्वना । पुण्यापुण्यतमैर्जुष्टा गंगा भागीरथी शुभा
विश्वाच्या रूपासारखी विशाल आणि भीषण गडगडाटाने निनादणारी, पुण्यवान आणि पापी अशा दोन्ही प्रकारच्या लोकांनी भरलेली, ती शुभ गंगा म्हणजेच भागीरथी आहे.
प्लवंती च प्रवेगेन ह्रदे चंद्रमसः शुभे । तया ह्युत्पादितः पुण्यः स ह्रदः सागरोपमः
ती गंगा वेगाने वाहत जाऊन चंद्राच्या शुद्ध सरोवरात प्रवेश करते; तिच्यामुळे ते सरोवर समुद्रासारखे विशाल आणि पवित्र झाले.
तां धारयामास तदा दुर्द्धरां पर्वतैरपि । शतं वर्षसहस्राणि शिरसैव पिनाकधृक्
त्या काळी पिनाकधारी शिवाने, पर्वतांनाही धारण करता न येणारी ती गंगा, आपल्या डोक्यावर शंभर हजार वर्षे धरून ठेवली.
मेरोस्तु पश्चिमे पार्श्वे केतुमालो द्विजोत्तमाः । जंबूखंडे तु तत्रैव महाजनपदो द्विजाः
मेरूच्या पश्चिम बाजूला केतुमाल नावाचा प्रदेश आहे, हे श्रेष्ठ द्विजांनो. जंबूद्वीपात तिथे एक महान देश आहे, हे द्विजांनो.
आयुर्दशसहस्राणि वर्षाणां तत्र सत्तमाः । सुवर्णवर्णाश्च नरा स्त्रियश्चाप्सरसां समाः
त्या प्रदेशात, हे उत्तम लोकांनो, माणसांचे आयुष्य दहा हजार वर्षांचे असते; तिथले पुरुष सुवर्णासारखे आणि स्त्रिया अप्सरांसारख्या सुंदर असतात.
अनामया वीतशोका नित्यं मुदितमानसाः । जायंते मानवास्तत्र निस्तप्तकनकप्रभाः
तिथे माणसे रोगरहित, दुःखरहित आणि नेहमी आनंदी मनाची असतात; तिथे जन्मणारे पुरुष शुद्ध सोन्यासारखे तेजस्वी असतात.
गंधमादनशृंगेषु कुबेरः सह राक्षसैः । संवृतोप्सरसां संघैर्मोदते गुह्यकाधिपः
गंधमादन पर्वताच्या शिखरांवर, गुह्यकांचा अधिपती कुबेर राक्षस आणि अप्सरांचा समुदाय घेऊन आनंद करतो.
गंधमादनपार्श्वे तु परे विगतपातकाः । एकादशसहस्राणि वर्षाणां परमायुषः
गंधमादनच्या शेजारी, पापरहित लोक राहतात, ज्यांचे आयुष्य अकरा हजार वर्षे असते.
तत्र कृष्णा नरा विप्रास्तेजोयुक्ता महाबलाः । स्त्रियश्चोत्पलपत्राभाः सर्वाः सुप्रियदर्शनाः
तिथे, हे ब्राह्मणांनो, पुरुष काळे, तेजस्वी आणि अत्यंत बलवान असतात; स्त्रिया कमळाच्या पाकळ्यांसारख्या उजळ आणि सर्वच फार सुंदर असतात.
नीलोत्पलधरं श्वेतं श्वेताद्धैरण्यकं वरम् । वर्षमैरावतं विप्रा नानाजनपदावृतम्
तिथे निळ्या कमळांनी भरलेला शुभ्र प्रदेश, सुवर्णमय भूमी आणि एरावत नावाचा प्रदेश आहे, हे ब्राह्मणांनो, जिथे विविध जातीचे लोक राहतात.
धनुखंडेः महाभागा द्वे वर्षे दक्षिणोत्तरे । इलावृत्तं मध्यगं तु पंचवर्षाणि चैव हि
धनुखंडात, हे भाग्यवान लोकांनो, दोन प्रदेश आहेत—दक्षिण आणि उत्तर; मध्ये इलावृत नावाचा प्रदेश आहे आणि एकूण पाच प्रदेश आहेत.
उत्तरोत्तरमेतेभ्यो वर्षमुद्रिच्यते गुणैः । आयुः प्रमाणमारोग्यं धर्मतः कामतोऽर्थतः
प्रत्येक पुढील प्रदेश हा मागीलपेक्षा आयुष्य, आकार, आरोग्य, धर्म, कामना आणि संपत्ती या गुणांनी अधिक श्रेष्ठ असतो.
समन्वितानि भूतानि तेषु सर्वेषु सत्तमाः । एवमेषा महाभागाः पर्वतैः पृथिवी चिता
या सर्व प्रदेशांमध्ये, हे उत्तम लोकांनो, सर्व जीव हे गुण लाभलेले आहेत; अशा प्रकारे, हे भाग्यवान लोकांनो, पृथ्वी पर्वतांनी सुशोभित झाली आहे.
हेमकूटस्तु सुमहान्कैलासो नाम पर्वतः । तत्र वैश्रवणो देवो गुह्यकैः सह मोदते
हेमकूट नावाचा एक महान पर्वत आहे, ज्याला कैलास म्हणतात; तिथे वैश्रवण देव गुह्यकांसह आनंद करतो.
अस्त्युत्तरेण कैलासं मैनाकं पर्वतं प्रति । हिरण्यशृंगः सुमहान्दिव्यो मणिमयो गिरिः
कैलासच्या उत्तरेला, मैनाक पर्वताच्या दिशेने, हिरण्यशृंग नावाचा मोठा, दिव्य आणि रत्नांनी बनलेला पर्वत आहे.
तस्य पार्श्वे महद्दिव्यं शुभ्रं कांचनवालुकम् । रम्यं विष्णुसरो नाम यत्र राजा भगीरथः
त्याच्या शेजारी एक मोठे, दिव्य, शुभ्र आणि सोन्याच्या वाळूचे रम्य सरोवर आहे, ज्याला विष्णुसरोवर म्हणतात, जिथे राजा भागीरथाने वास्तव्य केले होते.
दृष्ट्वा भागीरथीं गंगामुवास बहुलाः समाः । यूपा मणिमयास्तत्र क्षेत्राश्चापि हिरण्मयाः
भागीरथी गंगा पाहून राजा भागीरथ तिथे अनेक वर्षे राहिला; तिथे रत्नजडित यूप आणि सोन्याची शेतं आहेत.
तत्रेष्ट्वा तु गतः सिद्धिं सहस्राक्षो महायशाः । स्रष्टा भूतिपतिर्यत्र सर्वलोकैः सनातनः
तेथे यज्ञ करून सिद्धी मिळवून, हजार डोळ्यांचा तेजस्वी इंद्र गेला, जिथे सनातन सृष्टीकर्ता, समृद्धीचा स्वामी, सर्व लोकांसह वास करतो.
उपास्यते तिग्मतेजा यत्र भूतः समंततः । नरनारायणौ ब्रह्मा मनुः स्थाणुश्च पंचमः
जिथे तेजस्वी परमेश्वर सर्वत्र पूजिला जातो, तिथे नर-नारायण, ब्रह्मा, मनु आणि पाचवा स्थाणू हेही त्याच्यासोबत आहेत.