चतुर्वर्गफलं भुक्त्वा ते यास्यंति हरिं पुनः । द्वाविंशतिसहस्राणि संहितापद्मसंज्ञिता
चार पुरुषार्थांचे फळ भोगून, ते पुन्हा हरिकडे जातील; पद्म नावाच्या संहितेत बावीस हजार श्लोक आहेत.
द्वापरे कथिता विप्र ब्रह्मणा परमात्मना । द्वादशैव सहस्राणां पद्माख्या सा तु संहिता
द्वापरयुगात, हे ब्राह्मणश्रेष्ठा, ब्रह्मा परमात्म्याने सांगितल्याप्रमाणे, पद्म नावाच्या संहितेत फक्त बारा हजार श्लोक आहेत.
कलौ युगे पठिष्यंति मानवा विष्णुतत्पराः । एकोर्थश्चैकभावश्च चतुर्ष्वपि प्रवर्तितः
कलियुगात, विष्णूभक्त माणसे ते पठण करतील; चारही युगांत एकच अर्थ आणि भाव आहे.
संहितास्वेव विप्रेंद्र शेषाख्यानप्रविस्तरः । द्वादशैव सहस्राणि नाशं यास्यंति सत्तम
हे ब्राह्मणश्रेष्ठा, संहितांमध्ये उरलेल्या कथा विस्ताराने सांगितल्या आहेत; पण बारा हजारच श्लोक राहतील, हे उत्तम.
कलौ युगे तु संप्राप्ते प्रथमं हि भविष्यति । भूमिखंडं नरः श्रुत्वासर्वपापैः प्रमुच्यते
कलियुग येताच, प्रथम भूमिखंड ऐकण्याने माणूस सर्व पापांपासून मुक्त होतो.
मुच्यते सर्वदुःखेभ्यः सर्वरोगैः प्रमुच्यते । अन्यत्सर्वं परित्यज्य जपं दानं तथा श्रुतम्
तो सर्व दुःखांपासून आणि रोगांपासून मुक्त होतो; इतर सर्व गोष्टी, जप, दान आणि वाचन सोडून,
श्रोतव्यं हि प्रयत्नेन पद्माख्यं पापनाशनम् । प्रथमं सृष्टिखंडं तु द्वितीयं भूमिखंडकम्
पद्म नावाचे पापनाशक पुराण प्रयत्नपूर्वक ऐकावे; पहिले सृष्टीखंड, दुसरे भूमिखंड.
तृतीयं स्वर्गखंडं च पातालं तु चतुर्थकम् । पंचमं चोत्तरं खंडं सर्वपापप्रणाशनम्
तिसरे स्वर्गखंड, चौथे पाताळखंड आणि पाचवे उत्तरखंड, जे सर्व पापांचा नाश करणारे आहे.
यः शृणोति नरो भक्त्या पंचखंडान्यनुक्रमात् । गोप्रदानसहस्रस्य मानवो लभते फलम्
जो माणूस भक्तीने पाचही खंड अनुक्रमे ऐकतो, त्याला हजार गायी दान केल्याचे फळ मिळते.
महाभाग्येन लभ्यंते पंचखंडानि भूसुराः । श्रुतानि मोक्षदानि स्युः सत्यं सत्यं न संशयः
हे भूसुरांनो, मोठ्या भाग्याने पाचही खंड मिळतात; ते ऐकल्यावर मुक्ती मिळते—हे खरे, खरे, याबद्दल शंका नाही.
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे पंचपंचाशत्सहस्रसंहितायां वेनोपाख्याने पंचविंशत्यधिकशततमोऽध्यायः
याप्रमाणे श्रीपद्मपुराणाच्या भूमिखंडातील पंचपंचाशत्सहस्र संहितेतील वेनोपाख्यानाचा एकशेपंचवीसवा अध्याय संपला.
नमामि गोविन्दपदारविंदं सदेंदिरावंदितमुत्तमाढ्यम् । जगज्जनानां हृदि संनिविष्टं महाजनैकायनमुत्तमोत्तमम्
मी गोविंदाच्या त्या कमलासारख्या पायांना वंदन करतो, जे इंदिरा आणि श्रेष्ठांनी वंदिले आहेत, जे सर्व जगातील जीवांच्या हृदयात वास करतात आणि जे महान आणि श्रेष्ठांचा श्रेष्ठ आधार आहेत.
एकदा मुनयः सर्वे ज्वलज्ज्वलनसन्निभाः । हिमवद्वासिनः सर्वे मुनयो वेदपारगाः
एकदा हिमालयात राहणारे, अग्नीप्रमाणे तेजस्वी आणि वेदांमध्ये पारंगत असे सर्व ऋषी एकत्र आले.
त्रिकालज्ञा महात्मानो नानापुण्यसमाश्रयाः । महेंद्राद्रिरता ये च ये च विंध्यनिवासिनः
ते त्रिकाळज्ञ, महान आत्म्यांनी विविध पुण्यसंचय केलेले, काही महेंद्र पर्वतावर भक्तीने रमणारे आणि काही विंध्य पर्वतावर राहणारे होते.
येऽर्बुदारण्यनिरताः पुष्करारण्यवासिनः । श्रीशैलनिरता ये च कुरुक्षेत्रनिवासिनः
काही अर्बुद अरण्यात साधना करणारे, काही पुष्कर अरण्यात राहणारे, काही श्रीशैलावर भक्तीने रमणारे आणि काही कुरुक्षेत्रात राहणारे होते.
धर्म्मारण्यरता ये च दंडकारण्यवासिनः । जंबूमार्गरता ये च ये च सत्यनिवासिनः
काही धर्मारण्यात भक्तीने रमणारे, काही दंडकारण्यात राहणारे, काही जांभू मार्गावर साधना करणारे आणि काही सत्य नगरीत राहणारे होते.
एते चान्ये च बहवः सशिष्या मुनयोऽमलाः । नैमिषं समुपायाताः शौनकं द्रष्टुमुत्सुकाः
हे आणि असे आणखी अनेक शुद्ध मनाचे ऋषी, आपल्या शिष्यांसह, शौनकांना भेटण्यासाठी उत्सुक होऊन नैमिषारण्यात एकत्र आले.
तं पूजयित्वा विधिवत्तेन ते च सुपूजिताः । आसनेषु विचित्रेषु बृस्यादिषु यथाक्रमम्
त्यांनी विधिपूर्वक शौनकांची पूजा केली आणि शौनकांनीही त्यांचा आदर केला. मग सर्वजण सुंदर आसनांवर आणि मृगचर्मावर योग्य क्रमाने बसले.
शौनकेन प्रदत्तेषु आसीनास्ते तपोधनाः । कृष्णाश्रिताः कथाः पुण्याः परस्परमथाब्रुवन्
शौनकांनी दिलेल्या आसनांवर बसून, त्या तपस्वी ऋषींनी एकमेकांशी कृष्णाच्या पुण्यकथांचा संवाद सुरू केला.
कथांतेषु ततस्तेषां मुनीनां भावितात्मनाम् । आजगाम महातेजाः सूतस्तत्र महाद्युतिः
त्या ऋषींच्या कथा संपल्यावर, शुद्ध मनाचे आणि तेजस्वी असे सूत नावाचे महात्मा तिथे आले.
व्यासशिष्यः पुराणज्ञो रोमहर्षणसंज्ञकः । तान्प्रणम्य यथान्यायं स तैश्चैवाभिपूजितः
तो व्यासांचा शिष्य, पुराणांचा जाणकार आणि रोमहरषण नावाने प्रसिद्ध होता. त्याने सर्वांना योग्य रीतीने वंदन केले आणि सर्वांनी त्याचा सन्मान केला.
उपविष्टं यथायोग्यं शौनकाद्या महर्षयः । व्यासशिष्यं सुखासीनं सूतं वै रोमहर्षणम्
शौनक आणि इतर महर्षींनी व्यासांचे शिष्य, सूत आणि रोमहरषण याला योग्य आणि सुखद आसनावर बसवले.
तं पप्रच्छुर्महाभागाः शौनकाद्यास्तपोधनाः । ऋषय ऊचुः-। पौराणिक महाबुद्धे रोमहर्षण सुव्रत
शौनक व इतर तपस्वी, पुण्यशाली ऋषींनी त्याला विचारले: 'हे पुराणांचे जाणकार, मोठ्या बुध्दीचे आणि व्रतस्थ रोमहरषण'.
त्वत्तः श्रुता महापुण्याः पुरा पौराणिकीः कथाः । सांप्रतं च प्रवृत्ताः स्म कथायां सक्षणा हरेः
'आधी तुझ्याकडून आम्ही पुण्यदायी प्राचीन कथा ऐकल्या आहेत. आता आम्ही हरिच्या लीलांचे वर्णन ऐकण्यात मग्न आहोत.'
स वै पुंसां परोधर्मो यतो भक्तिरधोक्षजे । पुनः पुराणमाचक्ष्व हरिवार्ता समन्वितम्
'माणसांचा खरा धर्म म्हणजे अधोक्षज भगवंताची भक्ती. म्हणून, पुन्हा हरिवर्णनाने युक्त असे पुराण आम्हाला सांग.'
हरेरन्या कथा सूत श्मशानसदृशी स्मृता । हरिस्तीर्थस्वरूपेण स्वयं तिष्ठति तच्छ्रुतम्
'हे सूत, हरिव्यतिरिक्त इतर कथा स्मशानासारख्या मानल्या जातात. हरि स्वतः तीर्थस्वरूपाने वास करतो, असे आम्ही ऐकले आहे.'
तीर्थानां पुण्यदातॄणां नामानि किल कीर्तय । कुत एतत्समुत्पन्नं केन वा परिपाल्यते
'तीर्थांमध्ये पुण्य देणाऱ्या तीर्थांची नावे सांग. ही तीर्थे कुठून उत्पन्न झाली आणि कोण त्यांचे पालन करतो?'
कस्मिन्विलयमभ्येति जगदेतच्चराचरम् । क्षेत्राणि कानि पुण्यानि के च पूज्याः शिलोच्चयाः
'हे चराचर जग शेवटी कुठे विलीन होते? कोणती क्षेत्रे पुण्यदायी आहेत आणि कोणते पूज्य शिलास्तंभ आहेत?'
नद्यश्च काः पराः पुण्या नृणां पापहराः शुभाः । एतत्सर्वं महाभाग कथयस्व यथाक्रमम्
'कोणत्या नद्या श्रेष्ठ, पुण्यदायी, शुभ आणि माणसांची पापे दूर करणाऱ्या आहेत? हे सर्व कृपया योग्य क्रमाने सांग.'
सूत उवाच-। साधुसाधु महाभागाः साधुपृष्टं तपोधनाः । तं प्रणम्य प्रवक्ष्यामि पुराणं पद्मसंज्ञकम्
सूत म्हणाले: 'अतिशय उत्तम, हे पुण्यशाली ऋषींनो, तुम्ही फार सुंदर प्रश्न विचारले. मी तुम्हाला वंदन करून, पद्म नावाचे पुराण सांगतो.'