विष्णोश्चैव महामायां पूर्वदृष्टां स दानवः । सस्मार दानवः पापः कामबाणैः प्रपीडितः
तो दानव, कामबाणांनी छळला गेला आणि पूर्वी पाहिलेली विष्णूंची मोठी माया आठवू लागला.
तस्याः स्मरणमात्रेण कंदर्पेण बलीयसा । विरहाकुलदुःखार्तो रोदते हि मुहुर्मुहुः
फक्त तिची आठवण जरी झाली, तरी बलवान मदनामुळे विरहाच्या दुःखाने तो पुन्हा पुन्हा रडू लागला.
कालाकृष्टः स दुष्टात्मा शोकजातानि तानि सः । परिगृह्य समायातः पूजनार्थी महेश्वरम्
काळाने ओढला गेलेला तो दुष्ट, शोकातून आलेली सगळी दुःखं मनाशी धरून, महेश्वराची पूजा करण्यासाठी आला.
देव्या कृतां हि पूजां च सुपुष्पैः पारिजातजैः । तां निर्णाश्य सुलोभेन शोकजैः परिपूजयेत्
देवीने पारिजात फुलांनी केलेली पूजा त्याने नष्ट केली आणि लोभापोटी, शोकातून आलेल्या अश्रूंनीच पूजा करू लागला.
नेत्राभ्यां तस्य दुष्टस्य बिंदवस्तेऽश्रुसंभवाः । अविरलास्ततो वत्स पतंति लिंगमस्तके
त्या दुष्टाच्या डोळ्यांतून ओघळणारे अश्रू, थांबता थांबत नाहीत, हे बाळा, आणि ते लिंगाच्या शिरावर पडतात.
देवी ब्राह्मणरूपेण तमुवाच महामते । को भवान्पूजयेद्देवं शोकाकुलमनाः सदा
देवी ब्राह्मणाच्या रूपात त्याला म्हणाली, 'हे महाबुद्धीमान, नेहमी दुःखाने भरलेल्या मनाने देवाची पूजा करणारा तू कोण आहेस?'
पतंत्यश्रूणि देवस्य मस्तके शोकजानि ते । अपवित्राणि मे ब्रूहि एतमर्थं ममाग्रतः
तुझ्या डोळ्यांतून शोकाने आलेले अश्रू देवाच्या शिरावर पडतात; माझ्यासमोर या अपवित्रतेचं कारण सांग.
विहुंड उवाच- पूर्वं दृष्टा मया नारी सर्वसौभाग्यसंपदा । सर्वलक्षणसंपन्ना कामस्यायतनं महत्
विहुंड म्हणाला—पूर्वी मी एक स्त्री पाहिली, जिला सर्व सौभाग्य आणि सर्व गुण लाभले होते, ती मोठ्या कामाची मूर्तीच होती.
तस्या मोहेन संदग्धः कामेनाकुलतां गतः । तया प्रोक्तं हि संभोगे देहि मे दायमुत्तमम्
तिच्या मोहाने मी जळालो, कामाने व्याकुळ झालो, आणि ती संगतीत म्हणाली, 'माझ्यासाठी श्रेष्ठ हिस्सा दे.'
कामोदसंभवैः पुष्पैः पूजयस्व महेश्वरम् । तेषां पुष्पकृतां मालां मम कंठे परिक्षिप
'कामाच्या आनंदातून उमटलेल्या फुलांनी महेश्वराची पूजा कर आणि त्या फुलांची माळ माझ्या गळ्यात घाल.'
कोटिभिः सप्तसंख्यातैः पूजयस्व महेश्वरम् । तदर्थं पूजयाम्येव ईश्वरं फलदायकम्
'सात कोटी अशा फुलांनी महेश्वराची पूजा कर; त्यासाठी मी फळ देणाऱ्या ईश्वराची पूजा करतो.'
कामोदसंभवैः पुष्पैर्दुर्लभैर्देवदानवैः । श्रीदेव्युवाच- क्व ते भावः क्व ते ध्यानं क्व ते ज्ञानं दुरात्मनः
'कामाच्या आनंदातून निर्माण झालेली, देवांना आणि दानवांनाही दुर्मिळ अशी फुलं—' श्रीदेवी म्हणाली, 'अरे दुष्ट, तुझं भाव कुठे आहे, तुझं ध्यान कुठे आहे, तुझं ज्ञान कुठे आहे?'
ईश्वरस्यापि संबंधो नास्ति किंचित्त्वयैव हि । कामोदाया वरं रूपं कीदृशं वद सांप्रतम्
'ईश्वराशी तुझा काहीही संबंध नाही; कामाच्या वरदानाचं रूप कसं आहे, ते आता सांग.'
क्व लब्धानि सुपुष्पाणि तस्या हास्योद्भवानि च । विहुंड उवाच- भावं ध्यानं न जानामि न दृष्टा सा मया कदा
'ती उत्कृष्ट फुलं आणि तिच्या हास्यापासून निर्माण झालेली फुलं तुला कुठे मिळाली?' विहुंड म्हणाला—'मला ना भाव कळतो, ना ध्यान; मी तिला कधीच पाहिलं नाही.'
गंगातोयगतान्येव परिगृह्णामि नित्यशः । तैरहं पूजयाम्येकं शंकरं प्रवदाम्यहम्
मी नेहमी फक्त गंगाजलाला स्पर्श केलेली फुलेच उचलतो आणि त्याच फुलांनी मी एकमेव शंकराची पूजा करतो, त्याचे गुणगान करतो.
ममाग्रे कथितं विप्र शुक्रेणापि महात्मना । वचनात्तस्य देवेशमर्चयामि दिनदिने
हे ब्राह्मण, महान आत्मा शुक्रानेही पूर्वी माझ्यासमोर हे सांगितले होते. त्याच्या शब्दांमुळे मी दररोज देवांचा देवाची पूजा करतो.
एतत्ते सर्वमाख्यातं यच्च पृष्टोस्मि सांप्रतम् । श्रीदेव्युवाच- कामोदारोदनाज्जातैः पुष्पैस्तैर्दुःखसंभवैः
तू विचारलेस त्याचे सर्व उत्तर मी तुला दिले आहे. श्रीदेवी म्हणाली – कामोदारी झाडावरून उत्पन्न झालेली, दुःखातून आलेली ती फुले घेऊन—
लिंगमर्चयसे दुष्ट प्रभाते नित्यमेव च । यादृशेनापि भावेन पुष्पैश्च यादृशैस्त्वया
हे दुष्ट, तू दर सकाळी आणि नेहमी ज्या भावना असतील, ज्या फुलांनी असेल, अशा प्रकारे लिंगाची पूजा करतोस.
अर्चितो देवदेवेशस्तादृशं फलमाप्नुहि । दिव्यपूजां विनाश्यैवं शोकपुष्पैः प्रपूजसि
तू ज्या प्रकारे देवांचा देवाची पूजा केलीस, त्याप्रमाणेच तुला फळ मिळेल. अशा प्रकारे दिव्य पूजा सोडून, दुःखाच्या फुलांनी तू त्याची पूजा करतोस.
असौ दोषस्तवैवाद्य समुत्पन्नः सुदारुणः । तस्माद्दण्डं प्रदास्यामि भुंक्ष्व स्वकर्मजं फलम्
आज तुझ्यात हा भयंकर दोष निर्माण झाला आहे. म्हणून मी तुला शिक्षा देणार आहे—आपल्या कर्माने मिळणारे फळ तू भोग.
तस्या वाक्यं समाकर्ण्य कालकृष्टो बभाष ताम् । रे रे दुष्ट दुराचार मम कर्मप्रदूषक
तिचे शब्द ऐकून काळकृष्ण तिला म्हणाला, 'अरे दुष्ट, वाईट वागणारा, माझ्या कर्माला कलंक लावणारा—'
हन्मि त्वामिह खड्गेन अनेनापि न संशयः । इत्युक्त्वा ब्राह्मणं तं स निशितं खड्गमाददे
'मी तुला या तलवारीने इथेच ठार मारतो—यात शंका नाही.' असे म्हणून त्याने ती तीक्ष्ण तलवार उचलली आणि त्या ब्राह्मणावर चालून गेला.
हंतुकामः स दुष्टात्मा अभ्यधावत दानवः । सा देवी विप्ररूपेण संक्रुद्धा परमेश्वरी
मारण्याच्या उद्देशाने तो दुष्ट दानव धावून गेला; पण ती देवी, परमेश्वरी, ब्राह्मणाच्या रूपात आणि संतप्त अवस्थेत—
हन्मि त्वामिह खड्गेन अनेनापि न संशयः । स्वस्थानमागतं दृष्ट्वा हुंकारं विससर्ज ह । तेन हुंकारनादेन पतितो दानवाधमः
'मी तुला या तलवारीने इथेच ठार मारतो—यात शंका नाही.' असे म्हणून, तो आपल्या जागी येताना पाहून तिने मोठा हुंकार केला; त्या हुंकाराच्या आवाजाने तो नीच दानव खाली कोसळला.
निश्चेष्टः कामरूपेण वज्राहत इवाचलः । पतिते दानवे तस्मिन्सर्वलोकविनाशके
तो इच्छित रूपात, वज्राने आपटलेल्या पर्वतासारखा, निश्चेष्ट पडून राहिला—ज्याने सर्व लोकांचा विनाश घडवला होता तो दानव.
लोकाः स्वास्थ्यं गताः सर्वे दुःखतापविवर्जिताः । एतस्मात्कारणाद्वत्स सा स्त्री वै परिदेवति
त्या सर्व लोकांचा संहार करणारा दानव पडल्यावर, सर्व लोक सुखी झाले, दुःख आणि ताप या पासून मुक्त झाले. म्हणूनच, बाळा, ती स्त्री शोक करत आहे—
गंगातीरे वरारोहा दुःखव्याकुलमानसा । एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्त्वया परिपृच्छितम्
गंगेच्या काठी ती सुंदर स्त्री, मन दुःखाने भरलेले. हे सर्व मी तुला सांगितले, जसे तू विचारलेस.
विष्णुरुवाच- एवमुक्त्वा सुपुत्रं तं कुंजलो अंडजेश्वरः । विरराम महाप्राज्ञः किञ्चिन्नोवाच भूपते
विष्णू म्हणाले – असे सांगून, अंडजांचा स्वामी कुंजल, जो अत्यंत बुद्धिमान आहे, आपल्या सुपुत्राला काहीही न बोलता शांत झाला.
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे कामोदाख्याने एकविंशत्यधिकशततमोऽध्यायः
श्रीपद्मपुराणाच्या भूमिखंडातील वेनकथेत, गुरुतीर्थाच्या महात्म्यात, च्यवनाच्या चरित्रात, कामोदाच्या कथेत, एकशेएकवीसावा अध्याय संपला.
विष्णुरुवाच- कुंजलो धर्मपक्षी स इत्युक्त्वा तान्सुतान्प्रति । विरराम महाप्राज्ञः किंचिन्नोवाच तान्प्रति
विष्णू म्हणाले – असे म्हणून धर्माच्या पक्षातील कुंजल, आपल्या मुलांना काहीही न बोलता शांत झाला.