इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे कामोदाख्यानेऽष्टादशाधिकशततमोऽध्यायः
श्रीपद्मपुराणाच्या भूमिखंडातील वेनकथेत, गुरुतीर्थाच्या महात्म्यात, च्यवनाच्या चरित्रात, कामोदा नावाच्या कथेत, एकशे अठरावा अध्याय इथे संपला.
एकोनविंशत्यधिकशततमोऽध्यायः । कपिंजल उवाच- यस्याः प्रहसनात्तात सुहृद्यानि भवंति वै । पुष्पाणि दिव्यगंधीनि दुर्लभानि सुरासुरैः
कपिंजल म्हणाला – 'जिच्या हास्यामुळे, वडील, देवांना आणि दैत्यांनाही दुर्मिळ, मनाला आनंद देणारी, दिव्य सुगंधी फुलं उत्पन्न होतात, ती कोण?''
कस्मात्तु देवताः सर्वाः प्रवांछंति महामते । शंकरः सुखमायाति हास्यपुष्पैः सुपूजितः
सर्व देवता, हे महाबुद्धीमान, ती फुलं का मिळवू इच्छितात? कारण शंकर त्या हास्यफुलांनी सहजपणे प्रसन्न होतो.
को गुणस्तस्य पुष्पस्य तन्मे कथय विस्तरात् । कामोदा सा भवेत्का तु कस्य पुत्री वरांगना
त्या फुलाचा गुणधर्म काय आहे? ते मला सविस्तर सांग. कामोदा कोण आहे, आणि ती श्रेष्ठ स्त्री कोणाची मुलगी आहे?
हास्यात्तस्या महाभाग सुपुष्पाणि भवंति च । को गुणस्तत्कथां ब्रूहि सकलां विस्तरेण च
तिच्या हास्यामुळे, हे भाग्यवान, सुंदर फुलं उत्पन्न होतात; त्या फुलांचे गुण मला पूर्णपणे सांग.
कुंजल उवाच- पुरा देवैर्महादैत्यैः कृत्वा सौहार्दमुत्तमम् । ममंथुः सागरं क्षीरममृतार्थं समुद्यताः
कुंजल म्हणाला – 'पूर्वी, देवांनी आणि मोठ्या दैत्यांनी उत्तम मैत्री करून, अमृतासाठी क्षीरसागराचे मंथन केले.'
मथनाद्देवदैत्यानां कन्यारत्नचतुष्टयम् । वरुणेन दर्शितं पूर्वं सोमेनैव तथा पुनः
देव आणि दैत्यांच्या मंथनामुळे, चार रत्नमूल्य कन्या प्रकट झाल्या; त्या आधी वरुणाने दाखवल्या, आणि पुन्हा सोमानेही दाखवल्या.
पश्चात्संदर्शितं पुण्यममृतं कलशे स्थितम् । कन्या चतुष्टयं पूर्वं देवानां हितमिच्छति
नंतर त्या पवित्र अमृताचा कलश दाखवला गेला; आणि त्या चार कन्या प्रथम देवांचे कल्याण व्हावे असेच इच्छित होत्या.
सुलक्ष्मीर्नाम सा चैका द्वितीया वारुणी तथा । ज्येष्ठा नाम तथा ख्याता कामोदान्या प्रचक्षते
त्यांपैकी एकीचे नाव सुलक्ष्मी होते, दुसरीचे नाव वारुणी, आणखी एक ज्येष्ठा म्हणून प्रसिद्ध होती आणि एक कामोदा म्हणून ओळखली जात होती.
तासां मध्ये वरा श्रेष्ठा पूर्वं जाता महामते । तस्माज्ज्येष्ठेति विख्याता लोके पूज्या सदैव हि
त्यांच्यात सर्वांत श्रेष्ठ आणि उत्तम ती पहिलीच जन्माला आली, म्हणूनच ती ज्येष्ठा म्हणून जगात नेहमीच पूजली जाते.
वारुणीपानरूपा च पयःफेनसमुद्भवा । अमृतस्य तरंगाच्च कामोदाख्या बभूव ह
वारुणीने मद्याचे रूप घेतले, ती दूधाच्या फेसातून उत्पन्न झाली; आणि कामोदा अमृताच्या लाटांमधून जन्मली.
सोमो राजा तथा लक्ष्मीर्जज्ञाते अमृतादपि । त्रैलोक्यभूषणः सोमः संजातः शंकरप्रियः
सोम राजा आणि लक्ष्मी हे दोघेही अमृतातून जन्मले; सोम हा त्रैलोक्याचा अलंकार आणि शंकराचा आवडता म्हणून प्रकट झाला.
मृत्युरोगहरा जाता सुराणां वारुणी तथा । ज्येष्ठासु पुण्यदा जाता लोकानां हितमिच्छताम्
देवतांसाठी मृत्यू आणि आजार दूर करणारी वारुणी जन्मली; ज्येष्ठा पुण्य देणारी म्हणून, लोकांच्या हितासाठी इच्छिणाऱ्यांसाठी प्रकट झाली.
अमृतादुत्थिता देवी कामोदा नाम पुण्यदा । विष्णोः प्रीत्यै भविष्ये तु वृक्षरूपं प्रयास्यति
अमृतातून कामोदा नावाची पुण्यदायिनी देवी उत्पन्न झाली; विष्णूच्या आनंदासाठी ती पुढे वनस्पतीचे रूप धारण करील.
विष्णुप्रीतिकरी सा तु भविष्यति सदैव हि । तुलसी नाम सा पुण्या भविष्यति न संशयः
ती नेहमीच विष्णूला आनंद देणारी राहील; तीच पुण्यवान तुळस होईल, यात शंका नाही.
तया सह जगन्नाथो रमिष्यति न संशयः । तुलस्याः पत्रमेकं यो नीत्वा कृष्णाय दास्यति
तिच्यासोबत जगन्नाथ नक्कीच रममाण होईल; जो कोणी तुळशीचे एक पान जरी कृष्णाला अर्पण करतो,
मेने तस्योपकाराणां किमस्मै च ददाम्यहम् । इत्येवं चिंतयेन्नित्यं तस्य प्रीतिकरो भवेत्
तो नेहमी विचार करतो, 'माझ्यासाठी इतके उपकार केल्याबद्दल मी काय परत देऊ?'—अशा प्रकारे रोज चिंतन केल्याने तो कृष्णाला प्रिय होतो.
एवं कामोद नामासौ पूर्वं जाता समुद्रजा । यदा सा हसते देवी हर्षगद्गदभाषिणी
अशी कामोदा, जी पूर्वी समुद्रातून जन्मली, जेव्हा ती देवी आनंदाने बोलताना हसते,
सौहृद्यानि सुगंधीनि मुखात्तस्याः पतंति वै । अम्लानानि सुपुष्पाणि यो गृह्णाति समुद्यतः
तिच्या मुखातून सुगंधी, मैत्रीपूर्ण, कधीही न वाळणारी सुंदर फुले पडतात; जो कोणी ती उत्साहाने उचलतो,
पूजयेच्छंकरं देवं ब्रह्माणं माधवं तथा । तस्य देवाः प्रतुष्यंति यदिच्छति ददंति तत्
आणि त्या फुलांनी शंकर, ब्रह्मा किंवा माधव यांची पूजा करतो, त्याच्यावर देवता प्रसन्न होतात आणि त्याला हवे ते देतात.
रोदित्येषा यदा सा च केन दुःखेन दुःखिता । नेत्राश्रुभ्यो हि तस्यास्तु प्रभवंति पतंति च
पण जेव्हा ती कोणत्यातरी दुःखाने व्याकुळ होऊन रडते, तेव्हा तिच्या डोळ्यांतून अश्रू पडतात,
तानि चैव महाभाग हृद्यानि सुमहांति च । सौरभेण विना तैस्तु यः पूजयति शंकरम्
ती फुले, हे महाभागा, मनाला भावणारी आणि मोठी असतात; पण त्यांना सुगंध नसताना जो शंकराची पूजा करतो,
तस्य दुःखं च संतापो जायते नात्र संशयः । पुष्पैस्तु तादृशैर्देवान्सकृदर्चति पापधीः
त्याला दुःख आणि यातना मिळतात, यात शंका नाही; अशा फुलांनी जो पापी देवांची एकदाही पूजा करतो,
तस्य दुःखं प्रकुर्वंति देवास्तत्र न संशयः । एतत्ते सर्वमाख्यातं कामोदाख्यानमुत्तमम्
त्याला देवता दुःखच देतात, यात शंका नाही; अशी ही कामोदा नावाची श्रेष्ठ कथा मी तुला सांगितली.
अथ कृष्णो विचिंत्यैव दृष्ट्वा विक्रमसाहसम् । विहुंडस्यापि पापस्य उद्यमं साहसं तदा
मग कृष्णाने, त्या पापी विक्रमाचे धाडस आणि साहस पाहून, काय करावे हे विचार केले,
नारदं प्रेषयामास मोहयैनं दुरासदम् । नारदस्त्वथ संश्रुत्य वाक्यं विष्णोर्महात्मनः
त्याने नारदाला पाठवले, त्या दुर्गम पाप्याला मोहात पाडण्यासाठी; आणि नारदाने त्या महान आत्मा विष्णूचे वचन ऐकले.
गच्छमानं दुरात्मानं कामोदां प्रति दानवम् । गत्वा तमाह दैत्येंद्रं नारदः प्रहसन्निव
दुष्ट मनाचा तो दानव कामोदा या नगरीकडे जात असताना, नारदांनी त्याच्याजवळ जाऊन, जणू काही हसतच, त्या दैत्यराजाला विचारले.
क्व यासि त्वं च दैत्येंद्र सत्वरं च समातुरः । सांप्रतं केन कार्येण कस्यार्थं केन नोदितः
अरे दैत्यराजा, इतक्या घाईघाईने आणि बेचैन होऊन तू कुठे चाललास? सध्या कोणत्या कामासाठी, कोणासाठी आणि कोणाच्या सांगण्यावरून निघालास?
ब्रह्मात्मजं नमस्कृत्य प्रत्युवाच कृतांजलि । कामोदपुष्पार्थमहं प्रस्थितो द्विजसत्तम
ब्रह्मदेवाच्या पुत्राला नमस्कार करून, हात जोडून तो म्हणाला, 'द्विजश्रेष्ठा, मी कामोदा येथील फुलांसाठी निघालो आहे.'
तमुवाच स धर्मात्मा पुष्पैः किं ते प्रयोजनम् । विप्रवर्यं पुनः प्राह कार्यकारणमात्मनः
त्या धर्मात्म्याने त्याला विचारले, 'तुला त्या फुलांची काय गरज आहे?' पुन्हा त्याने त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणाला आपल्या कामाचा हेतू विचारला.