ततः स गजमास्थाय इंद्रस्तत्र समागतः । वज्रोद्यतकरस्तत्र शक्रस्तं दैत्यमासदत्
मग इंद्र आपल्या हत्तीवर बसून तिथे आला; त्याने वज्र उचलून त्या दैत्याकडे धाव घेतली.
अमानुषमथो नादं स मुमोच सुरेश्वरः । वृत्रासुरस्य यततः शक्रो वज्रमपातयत्
मग देवांचा स्वामी अमानुष असा गडगडाटी आवाज सोडला; वृतासुर झुंजत असताना इंद्राने त्याच्यावर वज्र फेकले.
स वज्रः सुमहातेजाः कालाग्निसदृशो महान् । समुद्रस्य तटे वृत्रं शक्रो दैत्यमपातयत्
तो वज्र प्रचंड तेजस्वी आणि काळाग्नीप्रमाणे भयंकर होता; इंद्राने तो समुद्राच्या काठावर असलेल्या वृतासुर दैत्यावर फेकला.
ततो नादः समभवत्पुनरेव समंततः । वृत्रं विनिहतं दृष्ट्वा सर्वदेवभयंकरम्
मग पुन्हा सर्व बाजूंनी मोठा आवाज झाला, कारण वृतासुर मारला गेला होता आणि तो सर्व देवांना भयभीत करणारा होता.
पुष्पवृष्टिस्तु महती इंद्र मूर्ध्नि पपात ह । वृत्रं हत्वा स भगवान्दानवेशं भयंकरम्
इंद्राच्या डोक्यावर मोठ्या प्रमाणात फुलांचा वर्षाव झाला; वृतासुराचा वध करून, तो भगवंत त्या भयंकर दानवाचा नाश करणारा ठरला.
स्तूयमानोऽमरैः सार्द्धं देवदानीं तमाविशत् । अथ वृत्रशरीरात्तु निर्गतं तेज उत्तमम्
अमरांसह त्याचे स्तुतीगान होत असताना, तो देवांची नगरीत गेला; मग वृतासुराच्या शरीरातून अत्युच्च तेज बाहेर आले.
ब्रह्महत्यामहाघोरा रौद्र लोकभयंकरी । करालवदना सा च विकृता कृष्णपिंगला
ती भयंकर ब्रह्महत्येची छाया, जगांना भयभीत करणारी, रौद्र, कुरूप, काळी आणि पिंगट डोळ्यांची होती.
कपालमालिनी चैव सुकृशा नगनंदिनि । रुधिराक्ता च पापिष्ठा मीनगंधातिभीषणा
ती कवटींच्या माळांनी सजलेली, खूपच सुकलेली, रक्ताने माखलेली, महापापी आणि मासळीच्या वासाने अतिशय भयानक होती.
सानिष्क्रम्य महादेवि तादृग्रूपा भयावहा । इंद्रमन्वेषयामास तदा वै सुरसत्तमे
ती महादेवी अशा भीषण रूपात बाहेर आली आणि देवांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या इंद्राचा शोध घेऊ लागली.
निर्धावती ततः सा तु दृष्ट्वा शक्रं महौजसम् । कंठे जग्राह देवेंद्रं सुलग्ना साभवत्तदा
मग तिने तो बलवान इंद्र पाहिला आणि धावत जाऊन त्याच्या गळ्यात हात घालून घट्ट पकडले.
स च तस्मिन्समुद्भ्रांतो ब्रह्महत्याकृते भये । निलिल्य बिसमध्येऽसौ स्थितो वर्षगणान्बहून्
त्या ब्रह्महत्येच्या भीतीने व्याकुळ झालेला इंद्र कमळाच्या आत लपला आणि तिथे अनेक वर्षे राहिला.
तया गृहीतो भो देवि निश्चेष्टः समपद्यत । तस्या व्यपोहने शक्रः प्रयत्नं च चकार ह
तीने पकडल्यावर, तो अगदी स्तब्ध झाला; त्या तिच्या तावडीतून सुटण्यासाठी इंद्राने खूप प्रयत्न केले.
न शक्तोऽभून्महादेवि ब्रह्महत्यां व्यपोहितुम् । तया गृहीतमात्रस्तु देवेंद्रो निष्ठरूपधृक्
पण, हे महादेवी, ब्रह्महत्येपासून सुटका त्याला शक्य झाली नाही; तिच्या पकडीत देवेंद्र तसाच स्थिर राहिला.
पितामहमुपागम्य शिरसा प्रत्यपूजयत् । ज्ञात्वा गृहीतं शक्रं तु द्विजप्रवरहत्यया
तो ब्रह्महत्येच्या भीतीने ग्रासलेला इंद्र आहे हे कळल्यावर, त्याने पितामहाच्या पाया पडून वंदना केली.
ब्रह्मा संचिंतयामास तदा वै सुरसत्तमे । सा चिंत्यमाना ब्रह्माणमुपगम्याब्रवीद्वचः
मग ब्रह्मदेवाने देवांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या इंद्राचा विचार केला; तो विचार करत असताना ती ब्रह्मदेवाजवळ आली आणि म्हणाली—
प्राप्तास्मि भगवन्देव त्वत्सकाशं हि मानद । यत्कर्त्तव्यं मया देव तद्भवान्वक्तुमर्हति
“भगवंत, मी तुमच्याकडे आले आहे; मला काय करावे लागेल ते आपण सांगावे.”
तामुवाच महाभागे ब्रह्महत्यां पितामहः । स्वरेण मधुरेणाथ संक्षेपेण यथातथम्
त्या पुण्यवंत स्त्रीला ब्रह्महत्येच्या विषयावर, पितामहांनी मधुर आवाजात, थोडक्यात आणि खरी गोष्ट सांगितली.
मुच्यतां देवराजोऽयं मत्प्रियं कुरु भामिनि । ब्रूहि किं ते करोम्यद्य कामं त्वं किमिहेच्छसि
देवराजाला सोडून दे, हे माझ्यासाठी कर, सुंदर स्त्री. आज मी तुझ्यासाठी काय करू? तुला काय हवं आहे, ते सांग.
हत्योवाच। शक्रादपगमिष्यामि वचनात्ते नरोत्तम । देवदेव नमस्तेस्तु निवासं च ददस्व मे
हत्येने उत्तर दिलं: तुझ्या शब्दावरून मी शक्राजवळून निघून जाईन, श्रेष्ठ पुरुषा. देवांचा देव, तुला नमस्कार. मला राहायला जागा दे.
महादेव उवाच। तथेति तां प्रतिज्ञाय हत्यां चापि पितामहः । उपायमथ शक्रस्य ब्रह्महत्यापनोदने
महादेव म्हणाले: 'तसं होईल,' असं तिला वचन दिलं, आणि पितामहांनीही तसंच केलं. मग शक्राच्या ब्रह्महत्येचा दोष दूर करण्याचा उपाय शोधला.
ततो वह्निं समाहूय ब्रह्मा वचनमब्रवीत् । शक्रहत्या चतुर्थांशं जातवेदो गृहाण भो
मग पितामहांनी अग्नीला बोलावून सांगितलं: 'जातेवेद, शक्राच्या ब्रह्महत्येचा चौथा भाग स्वीकार.'
अग्निरुवाच। मम मोक्षस्य को हेतुर्ब्रह्महत्याकृते प्रभो । एतदिच्छामि विज्ञातुं तत्त्वतो लोकपूजित
अग्नी म्हणाले: 'प्रभो, ब्रह्महत्येच्या बाबतीत मला मुक्ती मिळण्याचं कारण काय? हे खरं खरं मला जाणून घ्यायचं आहे, लोकांनी पूजलेला प्रभो.'
ब्रह्मोवाच। यस्त्वां ज्वलंतमासाद्य न होष्यति नरः क्वचित् । बीजौषधितिलानग्रे फलमूलसमित्कुशान्
ब्रह्मा म्हणाले: 'जो कोणी तुझ्या ज्वालांजवळ येईल, तो कधीच तुझा उपयोग बियाणं, औषधी, तीळ, फळं, कंद, समिधा किंवा कुशासाठी करणार नाही.'
तदैव त्यक्षति त्वां च तत्रैव च निवत्स्यति । ब्रह्महत्या हव्यवाह व्येतु ते मनसो ज्वरः
त्या वेळी तो तुझा त्याग करेल आणि तिथेच थांबेल. हव्यवाहना, ब्रह्महत्येमुळे तुझ्या मनातील ज्वर जाऊ दे.
ततः स परिजग्राह तद्वचो हव्यकव्यभुक् । पितामहश्च भगवान्तथा तदलभत्प्रियम्
मग हव्यकव्यभुक अग्नीने ती आज्ञा स्वीकारली आणि पुण्यवान पितामहांना त्यांची इच्छा मिळाली.
ततो वृक्षौषधितृणान्याहूय स पितामहः । इममर्थं महाभागे वक्तुं समुपचक्रमे 6.168.
मग पितामहांनी झाडं, औषधी आणि गवत बोलावून, हे महाभागे, हा विषय सांगायला सुरुवात केली.
ततो वृक्षौषधितृणैस्तथैवोक्तं यथातथम् । व्यथितान्यग्निवद्देवि ब्रह्माणं वाक्यमब्रुवन्
मग झाडं, औषधी आणि गवत, अग्नीप्रमाणेच व्याकुळ होऊन, देवी, ब्रह्माला त्याच्या सांगण्याप्रमाणे बोलली.
अस्माकं ब्रह्महत्यायाः कथयंतः पितामह । स्वभाव निहिता तस्मान्न पुनर्हंतुमर्हसि
पितामहा, आमच्यात ब्रह्महत्येचा दोष स्वभावतःच आहे; म्हणून पुन्हा आम्हाला मारू नको.
वयमग्निं तथा शीतं वर्षं च पवनेरितम् । सहामः सततं देव तथा छेदनभेदनम्
देवा, आम्ही नेहमीच अग्नी, थंडी, वारा आणलेलं पाऊस, आणि तसंच छाटणं-फोडणं सहन करतो.
ब्रह्मोवाच। अकारणं नरो यस्तु युष्मच्छेदनभेदनम् । करिष्यति महामोहात्तमेषानु प्रयास्यति
ब्रह्मा म्हणाले: 'जो मनुष्य मोठ्या मोहाने कारण नसताना तुम्हाला छाटेल किंवा फोडेल, त्याच्यावर हा दोष जाईल.'