सुवृत्तं संगरे तस्य नहुषेण यथा कृतम् । तस्यै निवेदयामास इंदुमत्यै च मेनिका
मेनिकेने इंदुमतीला सांगितले की, नहुषाने युद्धात किती नीट वागणूक दाखवली.
मेनिकाया वचः श्रुत्वा हर्षेण महतान्विता । सखि सत्यं ब्रवीषि त्वमित्युवाच सगद्गदम्
मेनिकेचे बोल ऐकून ती अत्यंत आनंदित झाली आणि गदगदलेल्या स्वरात म्हणाली, 'सखी, तू खरेच बोललीस.'
सामृतं सुप्रियं प्रोक्तं मनःप्रोत्साहकारकम् । जीवादिकं मया देयं त्वयि सर्वस्वमेव हि
'तुझे बोलणे अमृतासारखे गोड आणि मनाला आनंद देणारे आहे. माझे प्राण आणि सर्व काही तुझेच आहे.'
एवमाभाष्य तां देवी राजानमिदमब्रवीत् । तव पुत्रो महाबाहुः समायातो हि सांप्रतम्
अशी तिच्याशी बोलून, राणीने राजाला सांगितले, 'तुझा महाबाहू मुलगा आता परत आला आहे.'
आख्याति च महाराज एषा मे वै वराप्सराः । भर्तारमेवमाभाष्य विरराम सुहर्षिता
'हे राजन, हीच माझी निवडलेली अप्सरा आहे.' असे पतीला सांगून ती अत्यंत आनंदाने शांत बसली.
समाकर्ण्य नृपेंद्रस्तु तामुवाच प्रियां प्रति । पुरा प्रोक्तं महाभागे मुनिना नारदेन हि
हे ऐकून राजाधिराजाने आपल्या प्रिये पत्नीला सांगितले, 'पूर्वी नारद ऋषींनी हे सांगितले होते.'
पुत्रं प्रति न कर्तव्यं दुःखं राजंस्त्वया कदा । तं निहत्य सुवीर्येण दानवं चैष्यते सुतः
'राजन, तुला मुलाबद्दल कधीच दुःख करू नये; कारण तुझा मुलगा दानवाचा पराक्रमाने वध करून परत येईल.'
संजातं सत्यमेवं वै मुनिना भाषितं पुरा । अन्यथा वचनं तस्य कथं देवि भविष्यति
'ऋषींनी पूर्वी सांगितलेले खरेच झाले; राणी, त्यांचे बोल कधीच खोटे ठरू शकत नाही.'
दत्तात्रेयो मुनिश्रेष्ठः साक्षाद्देवो भविष्यति । शुश्रूषितस्त्वया देवि मया च तपसा पुरा
दत्तात्रेय हा श्रेष्ठ ऋषी प्रत्यक्ष देव रूपाने प्रकट होईल. हे देवी, पूर्वी तू आणि मी दोघांनीही त्याची तपाने सेवा केली होती.
पुत्ररत्नं तेन दत्तं वैष्णवांशप्रधारकम् । सदा हनिष्यति परं दानवं पापचेतनम्
त्याच्यामुळे मिळालेला हा अमूल्य पुत्र वैष्णव वंशाचा आधार बनेल; तो नेहमीच दुष्ट दानवाचा नाश करील.
सर्वदैत्यप्रहर्ता च प्रजापालो महाबलः । दत्तात्रेयेण मे दत्तो वैष्णवांशः सुतोत्तमः
तो सर्व दैत्यांचा संहार करणारा, प्रजांचा रक्षण करणारा आणि अत्यंत बलवान असेल; दत्तात्रेयाने मला दिलेला हा वैष्णव वंशातील उत्तम पुत्र आहे.
एवं संभाष्य तां देवीं राजा चेंदुमतीं तदा । महोत्सवं ततश्चक्रे पुत्रस्यागमनं प्रति
राजाने इंदुमती राणीशी असे बोलून आपल्या पुत्राच्या आगमनानिमित्त मोठा उत्सव साजरा केला.
हर्षेण महताविष्टो विष्णुं सस्मार वै पुनः
महान आनंदाने भरून तो पुन्हा विष्णूचे स्मरण करू लागला.
सर्वोपपन्नं सुरवर्गयुक्तमानंदरूपं परमार्थमेकम् । क्लेशापहं सौख्यप्रदं नराणां सद्वैष्णवानामिह मोक्षदं परम्
सर्व सद्गुणांनी युक्त, देवांच्या समूहासह, आनंदमूर्ती, एकमेव सत्य, क्लेश दूर करणारा, माणसांना सुख देणारा आणि खरे वैष्णवांना येथेच मुक्ती देणारा तोच परम आहे.
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे नहुषाख्याने षोडशाधिकशततमोऽध्यायः
श्रीपद्मपुराणाच्या भूमिखंडातील वेनकथेत, गुरुतीर्थाच्या माहात्म्यात, च्यवनाच्या चरित्रात, नहुषाच्या कथेत हा शंभर सोळावा अध्याय संपला.
कुंजल उवाच- नहुषः प्रियया सार्द्धं तया चैव सरंभया । ऐंद्रेणापि स दिव्येन स्यंदनेन वरेण च
कुंजळ म्हणाला — नहुष आपल्या प्रियतमेबरोबर, सरंभा हिच्यासह आणि इंद्राच्या दिव्य रथासह, उत्तम वर मिळवून,
नागाह्वयं पुरं प्राप्तः सर्वशोभासमन्वितम् । दिव्यैर्मंगलकैर्युक्तं भवनैरुपशोभितम्
सर्व प्रकारच्या शोभेने नटलेल्या, शुभ चिन्हांनी आणि सुंदर राजवाड्यांनी सजलेल्या नागाह्वय या नगरीत पोहोचला.
हेमतोरणसंयुक्तं पताकाभिरलंकृतम् । नानावादित्रनादैश्च बंदिचारणशोभितम्
ती नगरी सोन्याच्या तोरणांनी, पताकांनी सजलेली होती; विविध वाद्यांच्या नादांनी आणि गायक-चारणांच्या उपस्थितीने शोभून गेली होती.
देवरूपोपमैः पुण्यैः पुरुषैः समलंकृतम् । नारीभिर्दिव्यरूपाभिर्गजाश्वैः स्यंदनैस्तथा
ती नगरी पुण्यवान, देवासारख्या रूपाच्या पुरुषांनी, दिव्य सौंदर्याच्या स्त्रियांनी, तसेच हत्ती, घोडे आणि रथांनी सजलेली होती.
नानामंगलशब्दैश्च वेदध्वनिसमाकुलम् । गीतवादित्रशब्दैश्च वीणावेणुस्वनैस्ततः
ती नगरी वेदघोष, मंगलध्वनी, गाणी, वाद्ये, वीणा आणि बासरी यांच्या स्वरांनी भरलेली होती.
सर्वशोभासमाकीर्णं विवेश स पुरोत्तमम् । वेदमंगलघोषैश्च ब्राह्मणैश्चैव पूजितः
सर्व प्रकारच्या शोभेने नटलेल्या त्या उत्तम नगरीत तो शिरला आणि ब्राह्मणांनी वेदघोष व मंगलशब्दांनी त्याचे स्वागत केले.
ददृशे पितरं वीरो मातरं च सुपुण्यकाम् । हर्षेण महताविष्टः पितुः पादौ ननाम सः
त्या वीराने आपल्या पित्याला आणि पुण्याची इच्छा असलेल्या मातेला पाहिले; मोठ्या आनंदाने तो पित्याच्या पायांवर वाकला.
अशोकसुंदरी सा तु तयोः पादौ पुनः पुनः । ननाम भक्त्या भावेन उभयोः सा वरानना
अशोकसुंदरीनेही भक्तीभावाने आणि प्रेमाने दोघांच्या पायांवर पुन्हा पुन्हा वंदन केले.
रंभा च सा ननामाथ प्रीतिं चैवाप्यदर्शयत् । नमस्कृत्वा समाभाष्य स्वगुरुं नृपनंदनः
नंतर रंभा हिनेही वंदन केले आणि आपला प्रेमभाव दाखवला; राजकुमाराने आपल्या गुरूला वंदन करून त्याच्याशी संवाद साधला.
अनामयं च पप्रच्छ मातरं पितरं प्रति । एवमुक्तो महाभागः सानंदपुलकोद्गमः
त्याने आपल्या आई-वडिलांची कुशलता विचारली; असे ऐकून, त्या पुण्यवानाच्या अंगावर आनंदाने रोमांच उभे राहिले.
आयुरुवाच- अद्यैव व्याधयो नष्टा दुःखशोकावुभौ गतौ । भवतो दर्शनात्पुत्र सुतुष्ट्या हृष्यते जगत्
आयुर म्हणाले — आजच सर्व आजार नाहीसे झाले, दुःख आणि शोक दोन्ही गेले; तुझ्या दर्शनाने, पुत्रा, संपूर्ण जग आनंदित झाले.
कृतकृत्योस्मि संजातस्त्वयि जाते महौजसि । स्ववंशोद्धरणं कृत्वा अहमेव समुद्धृतः
तू जन्माला आलास, तेजस्वी पुत्रा, म्हणून माझं जीवन सार्थक झालं आहे. आपल्या वंशाचा उद्धार करून मी स्वतःही उन्नत झालो आहे.
इंदुमत्युवाच- पर्वणि प्राप्य इंदोस्तु तेजो दृष्ट्वा महोदधिः । वृद्धिं याति महाभाग तथाहं तव दर्शनात्
इंदुमती म्हणाली— जसं पौर्णिमेच्या चंद्राचं तेज पाहून मोठा समुद्र वाढतो, तसंच मीही तुझं दर्शन घेतल्यावर वाढले आहे.
वर्द्धितास्मि सुहृष्टास्मि आनंदेन समाकुला । दर्शनात्ते महाप्राज्ञ धन्या जातास्मि मानद
मी वाढले आहे, आनंदाने भरून गेले आहे, तुझ्या दर्शनामुळे मी खूपच सुखावले आहे. तुझ्या भेटीने, हे ज्ञानी, मी धन्य झाले आहे, हे मानदायक.
एवं संभाष्य तं पुत्रमालिंग्य तनयोत्तमम् । शिरश्चाघ्राय तस्यापि वत्सं धेनुर्यथा स्वकम्
असं म्हणून तिने आपल्या श्रेष्ठ पुत्राला मिठी मारली आणि गायीने वासराचं तोंड हुंगावं तसं त्याच्या डोक्यावरून प्रेमाने वास घेतला.