यथा युद्धं रणे जातं निहतो दानवाधमः । निवेदयामास सर्वं वशिष्ठाय महात्मने
रणभूमीवर जेव्हा युद्ध सुरू झाले आणि नीच दानव मारला गेला, तेव्हा हे सर्व महान आत्म्याला वसिष्ठांना सांगितले गेले.
वशिष्ठोऽपि समाकर्ण्य नहुषस्य विचेष्टितम् । हर्षेण महताविष्ट आशीर्भिरभिनंद्य तम्
नहुषाने केलेल्या कृत्यांचे ऐकून वसिष्ठ अत्यंत आनंदित झाले आणि त्यांनी त्याला आशीर्वाद दिला.
तिथौ लग्ने शुभे प्राप्ते तयोस्तु मुनिपुंगवः । विवाहं कारयामास अग्निब्राह्मणसन्निधौ
शुभ तिथी आणि लग्नाचा मुहूर्त आल्यावर, त्या श्रेष्ठ ऋषींनी अग्नी आणि ब्राह्मणांच्या उपस्थितीत त्यांचा विवाह लावून दिला.
आशीर्भिरभिनंद्यैव मिथुनं प्रेषितं पुनः । मातरं पितरं पश्य द्रुतं गत्वा महामते
आशीर्वाद देऊन, त्यांनी त्या जोडप्याला पुन्हा पाठवले आणि म्हणाले, 'शहाण्या मुलांनो, लवकर जा आणि आई-वडिलांना भेटा.'
त्वां च दृष्ट्वा हि ते माता पितासौ तव सुव्रत । हर्षेण वृद्धिमाप्नोतु पर्वणीव तु सागरः
सुव्रते, तुला पाहून तुझी आई आणि वडील आनंदाने भरून जातील आणि पौर्णिमेच्या समुद्रासारखे फुलतील.
एवं संप्रेषितो वीरो मुनिना ब्रह्मसूनुना । तेनैव रथवर्येण जगाम लघुविक्रमः
ब्रह्मपुत्र त्या ऋषीने पाठविल्यावर, तो शूरवीर आपल्या उत्तम रथात वेगाने निघून गेला.
नमस्कृत्य द्विजेंद्रं तं गतो मातलिना तदा । स्वपुरं पितरं द्रष्टुं तथैव च स्वमातरम्
त्या ब्राह्मणश्रेष्ठाला नमस्कार करून, तो मातलीसोबत आपल्या नगरीकडे वडील आणि आईला भेटायला गेला.
सूत उवाच- अप्सरा मेनिका नाम प्रेषिता दैवतैस्ततः । आयोर्भार्या सुदुःखेन पतिता शोकसागरे
सारथी म्हणाला — मग देवांनी पाठवलेली मेनिका नावाची अप्सरा, शोकाच्या समुद्रात बुडालेल्या आयूच्या पत्नीपाशी आली.
तामुवाच महाभागां देवीमिंदुमतीं प्रति । मुंच शोकं महाभागे तनयं पश्य सस्नुषम्
तिने पुण्यवती इंदुमतीला सांगितले, 'भाग्यवती, शोक सोड आणि आपला मुलगा व सून पाहा.'
निहत्य दानवं पापं तव पुत्रापहारकम् । समायांतं सभायां च वीरश्रियासमन्वितम्
'तुझ्या मुलाचे अपहरण करणारा पापी दानव मारून, तो वीरश्रीने शोभून सभेत परत येत आहे.'
सुवृत्तं संगरे तस्य नहुषेण यथा कृतम् । तस्यै निवेदयामास इंदुमत्यै च मेनिका
मेनिकेने इंदुमतीला सांगितले की, नहुषाने युद्धात किती नीट वागणूक दाखवली.
मेनिकाया वचः श्रुत्वा हर्षेण महतान्विता । सखि सत्यं ब्रवीषि त्वमित्युवाच सगद्गदम्
मेनिकेचे बोल ऐकून ती अत्यंत आनंदित झाली आणि गदगदलेल्या स्वरात म्हणाली, 'सखी, तू खरेच बोललीस.'
सामृतं सुप्रियं प्रोक्तं मनःप्रोत्साहकारकम् । जीवादिकं मया देयं त्वयि सर्वस्वमेव हि
'तुझे बोलणे अमृतासारखे गोड आणि मनाला आनंद देणारे आहे. माझे प्राण आणि सर्व काही तुझेच आहे.'
एवमाभाष्य तां देवी राजानमिदमब्रवीत् । तव पुत्रो महाबाहुः समायातो हि सांप्रतम्
अशी तिच्याशी बोलून, राणीने राजाला सांगितले, 'तुझा महाबाहू मुलगा आता परत आला आहे.'
आख्याति च महाराज एषा मे वै वराप्सराः । भर्तारमेवमाभाष्य विरराम सुहर्षिता
'हे राजन, हीच माझी निवडलेली अप्सरा आहे.' असे पतीला सांगून ती अत्यंत आनंदाने शांत बसली.
समाकर्ण्य नृपेंद्रस्तु तामुवाच प्रियां प्रति । पुरा प्रोक्तं महाभागे मुनिना नारदेन हि
हे ऐकून राजाधिराजाने आपल्या प्रिये पत्नीला सांगितले, 'पूर्वी नारद ऋषींनी हे सांगितले होते.'
पुत्रं प्रति न कर्तव्यं दुःखं राजंस्त्वया कदा । तं निहत्य सुवीर्येण दानवं चैष्यते सुतः
'राजन, तुला मुलाबद्दल कधीच दुःख करू नये; कारण तुझा मुलगा दानवाचा पराक्रमाने वध करून परत येईल.'
संजातं सत्यमेवं वै मुनिना भाषितं पुरा । अन्यथा वचनं तस्य कथं देवि भविष्यति
'ऋषींनी पूर्वी सांगितलेले खरेच झाले; राणी, त्यांचे बोल कधीच खोटे ठरू शकत नाही.'
दत्तात्रेयो मुनिश्रेष्ठः साक्षाद्देवो भविष्यति । शुश्रूषितस्त्वया देवि मया च तपसा पुरा
दत्तात्रेय हा श्रेष्ठ ऋषी प्रत्यक्ष देव रूपाने प्रकट होईल. हे देवी, पूर्वी तू आणि मी दोघांनीही त्याची तपाने सेवा केली होती.
पुत्ररत्नं तेन दत्तं वैष्णवांशप्रधारकम् । सदा हनिष्यति परं दानवं पापचेतनम्
त्याच्यामुळे मिळालेला हा अमूल्य पुत्र वैष्णव वंशाचा आधार बनेल; तो नेहमीच दुष्ट दानवाचा नाश करील.
सर्वदैत्यप्रहर्ता च प्रजापालो महाबलः । दत्तात्रेयेण मे दत्तो वैष्णवांशः सुतोत्तमः
तो सर्व दैत्यांचा संहार करणारा, प्रजांचा रक्षण करणारा आणि अत्यंत बलवान असेल; दत्तात्रेयाने मला दिलेला हा वैष्णव वंशातील उत्तम पुत्र आहे.
एवं संभाष्य तां देवीं राजा चेंदुमतीं तदा । महोत्सवं ततश्चक्रे पुत्रस्यागमनं प्रति
राजाने इंदुमती राणीशी असे बोलून आपल्या पुत्राच्या आगमनानिमित्त मोठा उत्सव साजरा केला.
हर्षेण महताविष्टो विष्णुं सस्मार वै पुनः
महान आनंदाने भरून तो पुन्हा विष्णूचे स्मरण करू लागला.
सर्वोपपन्नं सुरवर्गयुक्तमानंदरूपं परमार्थमेकम् । क्लेशापहं सौख्यप्रदं नराणां सद्वैष्णवानामिह मोक्षदं परम्
सर्व सद्गुणांनी युक्त, देवांच्या समूहासह, आनंदमूर्ती, एकमेव सत्य, क्लेश दूर करणारा, माणसांना सुख देणारा आणि खरे वैष्णवांना येथेच मुक्ती देणारा तोच परम आहे.
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे नहुषाख्याने षोडशाधिकशततमोऽध्यायः
श्रीपद्मपुराणाच्या भूमिखंडातील वेनकथेत, गुरुतीर्थाच्या माहात्म्यात, च्यवनाच्या चरित्रात, नहुषाच्या कथेत हा शंभर सोळावा अध्याय संपला.
कुंजल उवाच- नहुषः प्रियया सार्द्धं तया चैव सरंभया । ऐंद्रेणापि स दिव्येन स्यंदनेन वरेण च
कुंजळ म्हणाला — नहुष आपल्या प्रियतमेबरोबर, सरंभा हिच्यासह आणि इंद्राच्या दिव्य रथासह, उत्तम वर मिळवून,
नागाह्वयं पुरं प्राप्तः सर्वशोभासमन्वितम् । दिव्यैर्मंगलकैर्युक्तं भवनैरुपशोभितम्
सर्व प्रकारच्या शोभेने नटलेल्या, शुभ चिन्हांनी आणि सुंदर राजवाड्यांनी सजलेल्या नागाह्वय या नगरीत पोहोचला.
हेमतोरणसंयुक्तं पताकाभिरलंकृतम् । नानावादित्रनादैश्च बंदिचारणशोभितम्
ती नगरी सोन्याच्या तोरणांनी, पताकांनी सजलेली होती; विविध वाद्यांच्या नादांनी आणि गायक-चारणांच्या उपस्थितीने शोभून गेली होती.
देवरूपोपमैः पुण्यैः पुरुषैः समलंकृतम् । नारीभिर्दिव्यरूपाभिर्गजाश्वैः स्यंदनैस्तथा
ती नगरी पुण्यवान, देवासारख्या रूपाच्या पुरुषांनी, दिव्य सौंदर्याच्या स्त्रियांनी, तसेच हत्ती, घोडे आणि रथांनी सजलेली होती.
नानामंगलशब्दैश्च वेदध्वनिसमाकुलम् । गीतवादित्रशब्दैश्च वीणावेणुस्वनैस्ततः
ती नगरी वेदघोष, मंगलध्वनी, गाणी, वाद्ये, वीणा आणि बासरी यांच्या स्वरांनी भरलेली होती.