न शेकुर्दानवाः सर्वे बाणवर्षं महात्मनः । मृताः केचिद्द्रुताः केचित्केचिन्नष्टा महाहवात्
त्या महात्म्याच्या बाणांच्या वर्षाला एकही दानव तोंड देऊ शकला नाही. काही ठार झाले, काही पळून गेले, तर काही मोठ्या युद्धात हरवले.
सूत उवाच- महातेजं महाप्राज्ञं महादानवनाशनम् । चुक्रोध हुंडो दुष्टात्मा दृष्ट्वा तं नृपनंदनम्
सूतम्हणाला — त्या राजकुमाराला पाहून, दुष्ट मनाचा हुंड नावाचा दानव, प्रचंड तेजस्वी आणि बुद्धिमान असूनही, अत्यंत संतापला.
स्थितो गत्वेदमाभाष्य तिष्ठतिष्ठेति चाहवे । त्वामद्य च नयिष्यामि आयुपुत्र यमांतिकम्
तो रणभूमीत उभा राहून म्हणाला, 'थांब, थांब! अयुपुत्रा, आज मी तुला यमाच्या दारी नेणार आहे.'
नहुष उवाच- स्थितोस्मि समरे पश्य त्वामहं हंतुमागतः । अहं त्वां तु हनिष्यामि दानवं पापचेतनम्
नहुष म्हणाला — 'मी रणभूमीत उभा आहे, पाहा, मी तुला मारायला आलो आहे. दुष्ट मनाच्या दानवा, मी तुला ठार करीन.'
इत्युक्त्वा धनुरादाय बाणानग्निशिखोपमान् । छत्रेण ध्रियमाणेन शुशुभे सोऽपि संयुगे
असे म्हणून त्याने अग्निसारख्या तेजस्वी बाणांसह धनुष्य उचलले. त्याच्या डोक्यावर छत्र धरले होते, त्यामुळे तो युद्धात अधिकच तेजस्वी दिसत होता.
इंद्रस्य सारथिं दिव्यं मातलिं वाक्यमब्रवीत् । वाहयतु रथं मेऽद्य हुंडस्य सम्मुखं भवान्
त्याने इंद्राचा दिव्य सारथी मातली याला सांगितले — 'आज माझा रथ हुंडाच्या समोर ने.'
इत्युक्तस्तेन वीरेण मातलिर्लघुविक्रमः । तुरगांश्चोदयामास महावातजवोपमान्
त्या वीराच्या आज्ञेने, चपळ मातलीने वाऱ्यासारख्या वेगवान घोड्यांना हाकले.
उत्पेतुश्च ततो वाहा हंसा इव यथांबरे । छत्रेण इंदुवर्णेन रथेनापि पताकिना
मग ते घोडे आकाशात हंसांसारखे उडाले, चंद्रासारख्या शुभ्र छत्राखाली आणि पताका लावलेल्या रथासह.
नभस्तलं तु संप्राप्य यथा सूर्यो विराजते । आयुपुत्रस्तथा संख्ये तेजसा विक्रमेण तु
ते आकाशात पोहोचल्यावर, जसा सूर्य तेजाने झळकतो, तसा अयुपुत्र रणभूमीत आपल्या पराक्रमाने आणि तेजाने उजळून निघाला.
अथ हुंडो रथस्थोऽपि राजमानः स्वतेजसा । सर्वायुधैश्च संयुक्तस्तद्वद्वीरव्रते स्थितः
मग हुंड आपला रथावर उभा राहून, स्वतःच्या तेजाने झळकत, सर्व शस्त्रांनी सज्ज झाला आणि वीरव्रताने दृढ राहिला.
उभयोर्वीरयोर्युद्धं देवविस्मयकारकम् । तदा आसीन्महाप्राज्ञ दारुणं भीतिदायकम्
त्या दोन्ही वीरांमध्ये झालेले युद्ध देवांना आश्चर्यचकित करणारे होते. त्या वेळी ते युद्ध अत्यंत भयंकर आणि भीतीदायक वाटत होते.
सुबाणैर्निशितैस्तीक्ष्णैः कंकपत्रैः शिलीमुखैः । हुंडेन ताडितो राजा सुबाह्वोरंतरे तदा
हुंडाने गिधाडाच्या पिसांनी मढवलेले आणि दगडाच्या टोकाचे धारदार बाण सोडून, राजाला त्याच्या मजबूत बाहूंमध्ये जखमी केले.
सुभाले पंचभिर्बाणैर्विद्धः क्रुद्धोऽभवत्तदा । सविद्धस्तु तदा बाणैरधिकं शुशुभे नृपः
पाच बाणांनी हातात जखमी झाल्यावर तो राजा संतापला, पण त्या बाणांनी भोसकला गेल्यावरही तो अधिकच तेजस्वी दिसू लागला.
सारुणः करमालाभिरुदयंश्च दिवाकरः । रुधिरेण तु दिग्धांगो हेमबाणैस्तनुस्थितैः
जसा सूर्य लाल किरणांनी उगवतो, तसा त्याचा देह रक्ताने माखलेला होता आणि सोन्याच्या बाणांनी सजलेला दिसत होता.
सूर्यवच्छोभते राजा पूर्वकालस्य चांबरे । दृष्ट्वा तु पौरुषं तस्य दानवं वाक्यमब्रवीत्
पूर्वीच्या काळात जसा सूर्य आकाशात तेजाने झळकत असतो, तसा तो राजा तिथे उजळून निघाला. त्या दानवाचं शौर्य पाहून त्याने असे शब्द उच्चारले.
तिष्ठतिष्ठ क्षणं दैत्य पश्य मे लाघवं पुनः । इत्युक्त्वा तु रणे दैत्यं जघान दशभिः शरैः
‘थांब, थोडा वेळ थांब, दैत्या! पुन्हा माझं कौशल्य बघ!’ असं म्हणून त्याने रणांगणात त्या दैत्यावर दहा बाण सोडले.
मुखे भाले हतस्तेन मूर्च्छितो निपपात ह । पश्यामानैः सुरैर्दिव्यै रथोपरि महाबलः
त्याच्या चेहऱ्यावर आणि कपाळावर बाण लागल्यावर तो महाबली बेशुद्ध होऊन रथावर कोसळला. हे सर्व देव आपल्या दिव्य दृष्टीने पाहत होते.
देवैश्च चारणैः सिद्धैः कृतः शब्दः सुहर्षजः । जयजयेति राजेंद्र शंखान्दध्मुः पुनः पुनः
देव, चारण आणि सिद्ध यांनी आनंदाने मोठा गजर केला. ‘जय, जय, राजेंद्र!’ असा जयघोष करत त्यांनी पुन्हा पुन्हा शंख वाजवले.
सकोलाहलशब्दस्तु तुमलो देवतेरितः । कर्णरंध्रमाविवेश हुंडस्य मूर्छितस्य च
देवतांनी केलेला तो मोठा गोंगाट हुंडा या बेशुद्ध पडलेल्या दैत्याच्या कानात शिरला.
श्रुत्वा सधनुरादाय बाणमाशीविषोपमम् । स्थीयतां स्थीयतां युद्धे न मृतोस्मि त्वया हतः
तो आवाज ऐकून त्याने धनुष्य उचलले आणि सर्पासारखा विषारी बाण घेतला. ‘युद्धात ठाम उभा रहा! मी मेलो नाही, तू मला मारलेलं नाही!’ असं तो म्हणाला.
इत्युक्त्वा पुनरुत्थाय लाघवेन समन्वितः । एकविंशतिभिर्बाणैर्नहुषं चाहनत्पुनः
असं म्हणून तो पुन्हा उठला, चपळतेने भरलेला, आणि एकवीस बाणांनी त्याने पुन्हा नहुषावर हल्ला केला.
एकेन मुष्टिमध्ये तु चतुर्भिर्बाहुमध्यतः । चतुर्भिश्च महाश्वांश्च छत्रमेकेन तेन वै
एका बाणाने त्याने मूठीत, चार बाणांनी हाताच्या मधोमध, आणखी चार बाणांनी मोठ्या घोड्यांना आणि एका बाणाने छत्राला घाव घातला.
पंचभिर्मातलिं विद्ध्वा रथनीडं तु सप्तभिः । ध्वजदंडं त्रिभिस्तीक्ष्णैर्दानवः शिखिपत्रिभिः
पाच बाणांनी त्याने मातलीला जखमी केले, सात बाणांनी रथाचा पाया, आणि तीन तीक्ष्ण, मोरपिसांनी मढवलेल्या बाणांनी ध्वजदंड छाटला.
आदानं तु निदानं तु लक्षमोक्षं दुरात्मनः । लाघवं तस्य संदृष्ट्वा देवता विस्मयंगताः
त्याच्या बाण उचलण्याची, लक्ष्य साधण्याची आणि सोडण्याची कौशल्य पाहून देवता त्या दुष्टाच्या चपळतेवर थक्क झाले.
तस्य पौरुषमापश्य स राजा दानवोत्तमम् । शूरोसि कृतविद्योसि धीरोसि रणपंडितः
त्या दानवाचा पराक्रम पाहून राजा म्हणाला, ‘तू खरोखर शूर आहेस, विद्या संपन्न आहेस, धीराचा आहेस आणि युद्धात पारंगत आहेस.’
इत्युक्वा दानवं तं तु धनुर्विस्फार्य भूपतिः । मार्गणैर्दशभिस्तं तु विव्याध लघुविक्रमः
असं म्हणून राजाने धनुष्य ताणलं आणि चपळतेने त्या दैत्यावर दहा बाण सोडले.
त्रिभिर्ध्वजं प्रचिच्छेद स पपात धरातले । तुरगान्पातयामास चतुर्भिस्तस्य सायकैः
तीन बाणांनी त्याने ध्वज छाटला, तो जमिनीवर पडला; आणि चार बाणांनी त्याने घोडे खाली पाडले.
एकेन छत्रं तस्यापि चकर्त लघुविक्रमः । दशभिः सारथिस्तस्य प्रेषितो यममंदिरम्
एक बाणाने, चपळतेने, त्याने छत्र छाटलं; आणि दहा बाणांनी त्याने सारथ्याला यमाच्या लोकात पाठवलं.
दंशनं दशभिश्छित्त्वा शरैश्च विदलीकृतः । सर्वांगेषु च त्रिंशद्भिर्विव्याध दनुजेश्वरम्
दहा बाणांनी त्याने दंशण छाटलं आणि त्याला फोडून टाकलं; आणि तीस बाणांनी त्या दानवाधिपतीच्या सर्व अंगावर घाव घातला.
हताश्वो विरथो जातो बाणपाणिर्धनुर्धरः । अभ्यधावत्स वेगेन वर्षयन्निशितैः शरैः
घोडे मारले गेले, रथ उद्ध्वस्त झाला, पण धनुष्य हातात घेऊन तो धनुर्धारी वेगाने पुढे धावत, तीक्ष्ण बाणांचा वर्षाव करू लागला.