तेजोज्वालासमाकीर्णं द्वितीयमिव भास्करम् । सूत उवाच- अथ ते दानवाः सर्वे ववृषुस्तं शरोत्तमैः
तेजाने वेढलेला, जणू दुसरा सूर्यच; सारथ्याने सांगितले— मग सर्व दानवांनी त्याच्यावर उत्तम बाणांचा वर्षाव केला.
खड्गैः पाशैर्महाशूलैः शक्तिभिस्तु परश्वधैः । युयुधुः संयुगे तेन नहुषेण महात्मना
तलवारी, दोर, मोठे भाले, शक्ती आणि कुऱ्हाडी यांनी, त्या महात्मा नहुषाशी त्यांनी युद्ध केले.
संरब्धा गर्जमानास्ते यथा मेघा गिरौ तथा । तद्विक्रमं समालोक्य आयुपुत्रः प्रतापवान्
ते सगळे उत्साही, गडगडणाऱ्या मेघांसारखे गर्जना करत होते; त्यांचे शौर्य पाहून, आयुचा पराक्रमी पुत्र—
इंद्रायुधसमं चापं विस्फार्य स गुणस्वरम् । वज्रस्फोटसमः शब्दश्चापस्यापि महात्मनः
त्याने इंद्राच्या वज्रासारखे धनुष्य ताणले, त्याचा डोर वाजला; त्या धनुष्याचा आवाज वज्राच्या गडगडाटासारखा झाला.
नहुषेण कृतो विप्रा दानवानां भयप्रदः । महता तेन घोषेण दानवाः प्रचकंपिरे
नहुषाने, हे ब्राह्मणांनो, असा भीतीदायक आवाज केला की त्या मोठ्या गजराने दानव घाबरले आणि थरथर कापू लागले.
कश्मलाविष्टहृदया भग्नसत्वा महाहवे
त्यांची मने घाबरून गेली, मोठ्या युद्धात त्यांचे धैर्य तुटून पडले.
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे नहुषाख्याने चतुर्दशाधिकशततमोऽध्यायः
या प्रकारे श्रीपद्मपुराणाच्या भूमिखंडातील वेनाची कथा, गुरुतीर्थाचे महात्म्य, च्यवनाची गोष्ट आणि नहुषाची कथा — या सर्वांचा एकशेचौदावा अध्याय येथे संपतो.
कुंजल उवाच- ततस्त्वसौ संयति राजमानः समुद्यतश्चापधरो महात्मा । यथैव कालः कुपितः सलोकान्संहर्तुमैच्छत्तु तथा सुदानवान्
कुंजळ म्हणाला — मग तो महात्मा राजा, धनुष्य उचलून रणभूमीत दानवांवर तुटून पडला. जसा काळ सगळ्या लोकांचा संहार करायला संतापतो, तसा तो दानवांचा नाश करायला निघाला.
महास्त्रजालै रवितेजतुल्यैः सुदीप्तिमद्भिर्निजघान दानवान् । वायुर्यथोन्मूलयतीह पादपांस्तथैव राजा निजघान दानवान्
सूर्यासारख्या तेजस्वी आणि प्रखर अस्त्रांच्या वर्षावाने त्याने दानवांचा संहार केला. जसा वारा झाडे उन्मळून टाकतो, तसा तो राजा दानवांना उध्वस्त करू लागला.
वायुर्यथा मेघचयं च दिव्यं संचालयेत्स्वेन बलेन तेजसा । तथा स राजा असुरान्मदोत्कटाननाशयद्बाणवरैः सुतीक्ष्णैः
जसा वारा आपल्या ताकदीने आकाशातील मेघांच्या राशी उडवून लावतो, तसा त्या राजाने धारदार बाणांनी गर्विष्ठ असुरांचा नाश केला.
न शेकुर्दानवाः सर्वे बाणवर्षं महात्मनः । मृताः केचिद्द्रुताः केचित्केचिन्नष्टा महाहवात्
त्या महात्म्याच्या बाणांच्या वर्षाला एकही दानव तोंड देऊ शकला नाही. काही ठार झाले, काही पळून गेले, तर काही मोठ्या युद्धात हरवले.
सूत उवाच- महातेजं महाप्राज्ञं महादानवनाशनम् । चुक्रोध हुंडो दुष्टात्मा दृष्ट्वा तं नृपनंदनम्
सूतम्हणाला — त्या राजकुमाराला पाहून, दुष्ट मनाचा हुंड नावाचा दानव, प्रचंड तेजस्वी आणि बुद्धिमान असूनही, अत्यंत संतापला.
स्थितो गत्वेदमाभाष्य तिष्ठतिष्ठेति चाहवे । त्वामद्य च नयिष्यामि आयुपुत्र यमांतिकम्
तो रणभूमीत उभा राहून म्हणाला, 'थांब, थांब! अयुपुत्रा, आज मी तुला यमाच्या दारी नेणार आहे.'
नहुष उवाच- स्थितोस्मि समरे पश्य त्वामहं हंतुमागतः । अहं त्वां तु हनिष्यामि दानवं पापचेतनम्
नहुष म्हणाला — 'मी रणभूमीत उभा आहे, पाहा, मी तुला मारायला आलो आहे. दुष्ट मनाच्या दानवा, मी तुला ठार करीन.'
इत्युक्त्वा धनुरादाय बाणानग्निशिखोपमान् । छत्रेण ध्रियमाणेन शुशुभे सोऽपि संयुगे
असे म्हणून त्याने अग्निसारख्या तेजस्वी बाणांसह धनुष्य उचलले. त्याच्या डोक्यावर छत्र धरले होते, त्यामुळे तो युद्धात अधिकच तेजस्वी दिसत होता.
इंद्रस्य सारथिं दिव्यं मातलिं वाक्यमब्रवीत् । वाहयतु रथं मेऽद्य हुंडस्य सम्मुखं भवान्
त्याने इंद्राचा दिव्य सारथी मातली याला सांगितले — 'आज माझा रथ हुंडाच्या समोर ने.'
इत्युक्तस्तेन वीरेण मातलिर्लघुविक्रमः । तुरगांश्चोदयामास महावातजवोपमान्
त्या वीराच्या आज्ञेने, चपळ मातलीने वाऱ्यासारख्या वेगवान घोड्यांना हाकले.
उत्पेतुश्च ततो वाहा हंसा इव यथांबरे । छत्रेण इंदुवर्णेन रथेनापि पताकिना
मग ते घोडे आकाशात हंसांसारखे उडाले, चंद्रासारख्या शुभ्र छत्राखाली आणि पताका लावलेल्या रथासह.
नभस्तलं तु संप्राप्य यथा सूर्यो विराजते । आयुपुत्रस्तथा संख्ये तेजसा विक्रमेण तु
ते आकाशात पोहोचल्यावर, जसा सूर्य तेजाने झळकतो, तसा अयुपुत्र रणभूमीत आपल्या पराक्रमाने आणि तेजाने उजळून निघाला.
अथ हुंडो रथस्थोऽपि राजमानः स्वतेजसा । सर्वायुधैश्च संयुक्तस्तद्वद्वीरव्रते स्थितः
मग हुंड आपला रथावर उभा राहून, स्वतःच्या तेजाने झळकत, सर्व शस्त्रांनी सज्ज झाला आणि वीरव्रताने दृढ राहिला.
उभयोर्वीरयोर्युद्धं देवविस्मयकारकम् । तदा आसीन्महाप्राज्ञ दारुणं भीतिदायकम्
त्या दोन्ही वीरांमध्ये झालेले युद्ध देवांना आश्चर्यचकित करणारे होते. त्या वेळी ते युद्ध अत्यंत भयंकर आणि भीतीदायक वाटत होते.
सुबाणैर्निशितैस्तीक्ष्णैः कंकपत्रैः शिलीमुखैः । हुंडेन ताडितो राजा सुबाह्वोरंतरे तदा
हुंडाने गिधाडाच्या पिसांनी मढवलेले आणि दगडाच्या टोकाचे धारदार बाण सोडून, राजाला त्याच्या मजबूत बाहूंमध्ये जखमी केले.
सुभाले पंचभिर्बाणैर्विद्धः क्रुद्धोऽभवत्तदा । सविद्धस्तु तदा बाणैरधिकं शुशुभे नृपः
पाच बाणांनी हातात जखमी झाल्यावर तो राजा संतापला, पण त्या बाणांनी भोसकला गेल्यावरही तो अधिकच तेजस्वी दिसू लागला.
सारुणः करमालाभिरुदयंश्च दिवाकरः । रुधिरेण तु दिग्धांगो हेमबाणैस्तनुस्थितैः
जसा सूर्य लाल किरणांनी उगवतो, तसा त्याचा देह रक्ताने माखलेला होता आणि सोन्याच्या बाणांनी सजलेला दिसत होता.
सूर्यवच्छोभते राजा पूर्वकालस्य चांबरे । दृष्ट्वा तु पौरुषं तस्य दानवं वाक्यमब्रवीत्
पूर्वीच्या काळात जसा सूर्य आकाशात तेजाने झळकत असतो, तसा तो राजा तिथे उजळून निघाला. त्या दानवाचं शौर्य पाहून त्याने असे शब्द उच्चारले.
तिष्ठतिष्ठ क्षणं दैत्य पश्य मे लाघवं पुनः । इत्युक्त्वा तु रणे दैत्यं जघान दशभिः शरैः
‘थांब, थोडा वेळ थांब, दैत्या! पुन्हा माझं कौशल्य बघ!’ असं म्हणून त्याने रणांगणात त्या दैत्यावर दहा बाण सोडले.
मुखे भाले हतस्तेन मूर्च्छितो निपपात ह । पश्यामानैः सुरैर्दिव्यै रथोपरि महाबलः
त्याच्या चेहऱ्यावर आणि कपाळावर बाण लागल्यावर तो महाबली बेशुद्ध होऊन रथावर कोसळला. हे सर्व देव आपल्या दिव्य दृष्टीने पाहत होते.
देवैश्च चारणैः सिद्धैः कृतः शब्दः सुहर्षजः । जयजयेति राजेंद्र शंखान्दध्मुः पुनः पुनः
देव, चारण आणि सिद्ध यांनी आनंदाने मोठा गजर केला. ‘जय, जय, राजेंद्र!’ असा जयघोष करत त्यांनी पुन्हा पुन्हा शंख वाजवले.
सकोलाहलशब्दस्तु तुमलो देवतेरितः । कर्णरंध्रमाविवेश हुंडस्य मूर्छितस्य च
देवतांनी केलेला तो मोठा गोंगाट हुंडा या बेशुद्ध पडलेल्या दैत्याच्या कानात शिरला.
श्रुत्वा सधनुरादाय बाणमाशीविषोपमम् । स्थीयतां स्थीयतां युद्धे न मृतोस्मि त्वया हतः
तो आवाज ऐकून त्याने धनुष्य उचलले आणि सर्पासारखा विषारी बाण घेतला. ‘युद्धात ठाम उभा रहा! मी मेलो नाही, तू मला मारलेलं नाही!’ असं तो म्हणाला.