एवं विपर्ययश्चासीन्मनसो मे वरावने । तन्मे त्वं कारणं ब्रूहि यद्यस्ति ज्ञानमुत्तमम्
माझं मन असं उलटंपालटं होतंय, हे श्रेष्ठ स्त्री, याचं कारण काय ते मला सांग, जर तुझ्याकडे श्रेष्ठ ज्ञान असेल तर.
आयुपुत्रस्य भार्याहं देवैः सृष्टा महात्मभिः । कस्मान्मे धावते चेत उत्सुकं रंतुमेव च
मी आयुपुत्राची पत्नी आहे, मोठ्या देवांनी मला निर्माण केलंय; तरी माझं मन सतत त्याच्याकडे धावतंय आणि त्याच्याशी एकरूप होण्याचीच ओढ लागलीय.
रंभोवाच- सर्वेष्वेव महाभागे देहरूपेषु भामिनि । वसत्यात्मा स्वयं ब्रह्मज्ञानरूपः सनातनः
रंभा म्हणाली— हे सुंदर स्त्री, सर्व शरीरात आणि रूपात आत्मा वास करतो, तोच सनातन ब्रह्मज्ञानस्वरूप आहे.
यद्यपि प्रक्रियाबद्धैरिंद्रियैरुपकारिभिः । मोहपाशमयैर्बद्धस्तथा सिद्धस्तु सर्वदा
जरी इंद्रियांनी बांधलेलं असलं, आणि मोहाच्या बंधनात असलं, तरीही सिद्ध आत्मा नेहमीच मुक्त असतो.
प्रकृतिं नैव जानाति ज्ञानविज्ञानकीं कलाम् । अयं शुद्धश्च धर्मज्ञ आत्मा वेत्ति च सुंदरि
तो प्रकृतीचं स्वरूपही ओळखत नाही, ज्ञानाचा किंवा समजाचा थोडाही भाग त्याला माहीत नाही; हा आत्मा शुद्ध आहे आणि धर्म जाणतो, सुंदरिये.
गच्छंत्यपि मनस्तापमेनं दृष्ट्वा महामतिम् । पापमेवं परित्यज्य सत्यमेवं प्रधावति
जरी जात असतानाही, मन या महाबुद्धिमानाकडे धाव घेतं, त्याला पाहून; अशाप्रकारे, पाप सोडून, ते फक्त सत्याकडेच धाव घेतं.
भर्तायमायुपुत्रस्ते एतत्सत्यं न संशयः । अन्यं दृष्ट्वा विशंकेत पुरुषं पापलक्षणम्
हा तुझा पती आहे, आयूचा मुलगा; हे नक्की सत्य आहे, यात शंका नाही. दुसऱ्या पुरुषाला पाहिल्यावर, जर त्याच्यात पापाची लक्षणं दिसली, तर सावध राहावं.
एवं विधिः कृतो देवैः सत्यपाशेन बंधितः । यदस्या आयुपुत्रोपि भर्तृत्वमुपयास्यति
देवतांनी असा नियम केला आहे, सत्याच्या बंधनाने बांधलेला; म्हणूनच आयूचा मुलगाही तिचा पती होईल.
एवमाकर्णितं भद्रे आत्मना तं च सुंदरि । तद्भावसत्यसंबंधं परिगृह्य स्थितः स्वयम्
हे असं ऐकून, भाग्यवती, आणि तूही, सुंदरिये, त्याने स्वतःच त्या खरी भावना आणि सत्याच्या नात्याला स्वीकारून तिथेच थांबला.
अन्यं भावं न जानाति आयुपुत्रं च विंदति । प्रकृतिर्नैव ते देवि पतिं जानाति चागतम्
ती दुसरा कोणताही भाव ओळखत नाही, आणि फक्त आयूचा मुलगाच तिला मिळतो; देवी, तिच्या स्वभावाला दुसरा आलेला पती ओळखूच शकत नाही.
एवं ज्ञात्वा प्रधानात्मा तवाद्यैव प्रधावति । आत्मा सर्वं प्रजानाति आत्मा देवः सनातनः
हे जाणून, मुख्य आत्मा आजच तुझ्याकडे धाव घेतो; आत्मा सर्व काही जाणतो, आत्माच सनातन देव आहे.
अयमेष स वीरेंद्रो नहुषो नाम वीर्यवान् । तस्माद्गच्छति चेतस्ते सत्यं संबंधमिच्छते
हा तोच पराक्रमी राजा आहे, नाव आहे नहुष, बलवान आहे; म्हणून, जर तुझं मन त्याच्याकडे वळलं, तर तो खरी नाती जोडण्याची इच्छा करतो.
ज्ञात्वा चायोः सुतं भद्रे अन्यं चैव न गच्छति । एतत्ते सर्वमाख्यातं शाश्वतं त्वन्मनोगतम्
आयूचा मुलगा ओळखून, भाग्यवती, ती दुसऱ्याकडे जात नाही; हे सर्व, जे तुझ्या मनात होतं, तुला सांगितलं, हे शाश्वत आहे.
हुंडं हत्वा महाघोरं समरे दानवाधमम् । त्वां नयिष्यति स्वस्थानमायोश्च गृहमुत्तमम्
समरात भयंकर हुंड नावाच्या दानवाचा वध करून, तो तुला तुझ्या स्वतःच्या ठिकाणी आणि आयूच्या उत्तम घरी घेऊन जाईल.
हृतो दैत्येन वीरेंद्रो निजपुण्येन शेषितः । बाल्यात्प्रभृति वीरेंद्रो वियुक्तः स्वजनेन वै
त्या वीरराजाला दैत्याने पळवून नेलं, पण त्याच्या पुण्यामुळे तो वाचला; लहानपणापासून तो वीरराज आपल्या नातेवाईकांपासून दूर होता.
पितृमातृविहीनस्तु गतो वृद्धिं महावने । यास्यत्येव पितुर्गेहं त्वयैव सह सांप्रतम्
वडील आणि आई नसताना, तो मोठ्या जंगलात वाढला; आता, तुझ्यासह, तो आपल्या वडिलांच्या घरी जाईल.
एवमाभाषितं श्रुत्वा रंभायाः शिवनंदिनी । हर्षेण महताविष्टा तामुवाच समुद्रजाम्
शिवनंदिनीने रंभेला असं बोललेलं ऐकून, ती अत्यंत आनंदाने भरून गेली आणि समुद्रकन्येला बोलली.
अयमेव स सत्यात्मा मम भर्ता सुवीर्यवान् । मनो मे धावतेऽत्यर्थं शोकाकुलितविह्वलम्
हा खरोखरच सत्यस्वरूपी, माझा पती, पराक्रमी आहे; माझं मन दुःखाने व्याकुळ होऊन त्याच्याकडे फार धाव घेतं.
नास्ति चित्तसमो देवो जानाति सुविनिश्चितम् । सत्यमेतन्मया दृष्टं सुचित्रं चारुहासिनि
मनासारखा दुसरा देव नाही; तो सर्व काही निश्चितपणे जाणतो. हे खरं आहे, मी पाहिलं आहे, सुंदर हास्य असलेल्या सखी, आणि ते अद्भुत आहे.
मनोभवसमानं तु पुरुषं दिव्यलक्षणम् । न धावति महाचेत एनं दृष्ट्वा यथा सखि
कामदेवासारखा, दिव्य लक्षण असलेला पुरुष, या महात्म्याला जसा आकर्षित करतो, तसा दुसरा कोणीच करत नाही, सखी.
तथा न धावते भद्रे पुंसमन्यं न मन्यते । एनं गंतव्यमावाभ्यां सखीभिर्गृहमेव हि
अगदी तसंच, भाग्यवती, ती दुसऱ्या कोणत्याही पुरुषाकडे धाव घेत नाही, किंवा त्याला विचारातही घेत नाही; आपण सख्यांसह त्याच्या घरी जावं लागेल.
एवमाभाष्य सा रंभा गमनायोपचक्रमे । गमनायोत्सुकां ज्ञात्वा नहुषस्यांतिकं प्रति
असं बोलून, रंभा निघायला लागली; तिच्या जाण्याची आतुरता ओळखून, ती नहुषाकडे जाऊ लागली.
तामुवाच ततो रंभा कस्माद्देवि न गम्यते । सूत उवाच- सख्या च रंभया सार्द्धं नहुषं वीरलक्षणम्
तेव्हा रंभा तिला म्हणाली, 'देवी, तू का जात नाहीस?' सूत म्हणतो—रंभा आपल्या सखीबरोबर वीरतेची चिन्हे असलेल्या नहुषाकडे गेली.
तस्यांतिकं सुसंप्राप्य प्रेषयामास तां सखीम् । एनं गच्छ महाभागे नहुषं देवरूपिणम्
ती तिच्या जवळ पोहोचल्यावर, तिने आपली सखी पाठवली, 'महाभाग्यवती, तू जा, देवासारखा दिसणाऱ्या नहुषाकडे जा.'
कथयस्व कथामेतां तवार्थे आगता यतः । रंभोवाच-। एवं सखि करिष्यामि सुप्रियं तव सुव्रते
'ही गोष्ट त्याला सांग, कारण तू स्वतःसाठी आली आहेस.' रंभा म्हणाली—'सखी, मी तुझ्या आनंदासाठी हे नक्कीच करीन, तू धर्मनिष्ठ आहेस.'
एवमुक्त्वा गता रंभा नहुषं राजनंदनम् । चापबाणधरं वीरं द्वितीयमिव वासवम्
असं म्हणून रंभा राजांचा आनंद असलेल्या, धनुष्यबाण धारण करणाऱ्या, दुसऱ्या इंद्रासारख्या वीर नहुषाकडे गेली.
प्रत्युवाच गता रंभा सख्या वचनमुत्तमम् । आयुपुत्र महाभाग रंभाहंसमुपागता
रंभा तिथे गेल्यावर, तिने आपल्या सखीचे उत्तम बोल सांगितले—'अयुपुत्रा, महाभाग्यवाना, रंभा तुझ्याकडे आली आहे.'
शिवस्य कन्यया वीर तयाहं परिप्रेषिता । तवार्थं देवदेवेन देव्या देवेन वै पुरा
'शंकराच्या कन्येने मला तुझ्यासाठी पाठवले आहे. पूर्वी देवाधिदेव आणि देवी यांनी तुझ्या कल्याणासाठी मला पाठवले.'
भार्यारूपं वरं श्रेष्ठं सृष्टं लोकेषु दुर्लभम् । दुष्प्राप्यं तु नरश्रेष्ठैर्देवै सेंद्रैस्तपोधनैः
पत्नी हा जगात मिळणारा सर्वश्रेष्ठ वर आहे, जो फार दुर्मिळ आहे. श्रेष्ठ पुरुष, इंद्रासह देव, आणि कठोर तप करणारे ऋषी यांनाही तो सहज मिळत नाही.
गंधर्वैः पन्नगैः सिद्धैश्चारणैः पुण्यलक्षणैः । स्वयमेव समायातं तवार्थे शृणु सांप्रतम्
गंधर्व, नाग, सिद्ध, पुण्यवान चारण यांनीही तिला मिळवण्याचा प्रयत्न केला, पण ती स्वतः तुझ्यासाठी आली आहे; आता ऐक.