तामुवाच विशालाक्षीं प्रहस्यैव पुनः पुनः । अद्यैव भक्षितं मांसमायुपुत्रस्य सुंदरि
तो मोठ्या डोळ्यांच्या तिच्याकडे पुन्हा पुन्हा हसत म्हणाला: 'आजच आयूच्या मुलाचं मांस खाल्लं आहे, सुंदरी.'
जातमात्रस्य बालस्य नहुषस्य दुरात्मनः । एवमाकर्ण्य सा वाक्यं कोपं चक्रे सुदारुणम्
'नवजात बाळ नहुष, जो वाईट मनाचा आहे.' हे ऐकून ती फारच रागावली.
प्रोवाच सत्यसंस्था सा तपसा भाविता पुनः । तप एव मया तप्तं मनसा नियमेन वै । आयुसुतश्चिरायुश्च सत्येनैव भविष्यति
सत्यावर ठाम राहून, तपाने शुद्ध झालेली ती पुन्हा म्हणाली: 'मी मनाने आणि नियमाने तप केलं आहे. आयूचा मुलगा सत्यामुळे दीर्घायुषी होईल.'
इतो गच्छ दुराचार यदि जीवितुमिच्छसि । अन्यथा त्वामहं शप्स्ये पुनरेव न संशयः
'इथून निघून जा, दुष्ट वागणारा, जगायचं असेल तर. नाहीतर मी तुला पुन्हा शाप देईन, यात शंका नाही.'
एवमाकर्णितं तस्याः सूदेन नृपतिं प्रति । परित्यज्य महाराज एतामन्यां समाश्रय
हे तिच्याकडून ऐकून, सुदाने राजाला सांगितलं: 'हे महाराज, हिला सोडून द्या आणि दुसरीकडे जा.'
सूदेन प्रेषितो दैत्यः स हुंडः पापचेतनः । निर्जगाम त्वरायुक्तः स स्वां भार्यां प्रियां प्रति
सुदाने पाठविलेला, हुंड नावाचा दुष्ट दैत्य, घाईने आपल्या प्रिय पत्नीपाशी गेला.
चेष्टितं नैव जानाति दास्या सूदेन यत्कृतम् । तस्यै निवेदितं सर्वं प्रियायै वृत्तमेव च
दासीला स्वयंपाक्याने काय केलंय हे माहीत नसतं; तिच्याकडे सगळं सांगितलं जातं, प्रियेसंबंधीचं वर्तनसुद्धा.
सूत उवाच- अशोकसुंदरी सा च महता तपसा किल । दुःखशोकेन संतप्ता कृशीभूता तपस्विनी
सूतर म्हणाला — अशोकसुंदरीने मोठ्या तपाने, दुःख आणि शोकाने व्याकुळ होऊन, खूपच कृश झालेली, तपस्विनीचं रूप घेतलं.
चिंतयंती प्रियं कांतं तं ध्यायति पुनः पुनः । किं न कुर्वंति वै दैत्या उपायैर्विविधैरपि
ती आपल्या प्रियाचा विचार करत राहते, पुन्हा पुन्हा त्याचं ध्यान करते; दैत्य लोक काय नाही करत, किती तरी उपाय करून पाहतात.
उपायज्ञाः सदा बुद्ध्या उद्यमेनापि सर्वदा । वर्तंते दनुजश्रेष्ठा नानाभावैश्च सर्वदा
उपायांची जाण असलेले, बुद्धी आणि प्रयत्नाने नेहमीच तयार असतात हे दानवश्रेष्ठ; वेगवेगळ्या प्रकारांनी ते नेहमीच वागत असतात.
मायोपायेन योगेन हृताहं पापिना पुरा । तथा स घातितः पुत्र आयोश्चैव भविष्यति
मायेमुळे आणि योगाने, मी एकदा त्या पापीने पळवली गेले होते; त्याचप्रमाणे तिच्या मुलाचा वध झाला, आणि आयुचंही तसंच होईल.
यं दृष्ट्वा दैवयोगेन भवितारमनामयम् । उद्यमेनापि पश्येत किं वा नश्यति वा न वा
दैवी योगाने जो कुणी नाशरहित होईल असं दिसतं, त्याला कितीही प्रयत्न केला तरी, तो नष्ट होतो का नाही हे बघावं लागतं.
किं वा स उद्यमः श्रेष्ठः किं वा तत्कर्मजं फलम् । भाविभावः कथं नश्येत्ततो वेदः प्रतिष्ठति
प्रयत्न श्रेष्ठ आहे का कर्माचं फळ? भविष्यातील गोष्ट कशी नष्ट होईल? म्हणूनच वेद तसाच ठाम आहे.
विशेषो भावितो देवैः स कथं चान्यथा भवेत् । एवमेवं महाभागा चिंतयंती पुनः पुनः
देवतांनी खास भाग्य ठरवलंय, मग ते वेगळं कसं होईल? अशा प्रकारे, हे महाभागे, ती पुन्हा पुन्हा विचार करत राहते.
किन्नरो विद्वरो नाम बृहद्वंशोमहातनुः । सनाभ्योर्धनरः कायः पक्षाभ्यां हि विवर्जितः
विद्वर नावाचा एक किन्नर होता, मोठ्या वंशाचा आणि बलवान; त्याचं शरीर नाभीपर्यंत मानवी होतं, पण त्याला पंख नव्हते.
द्विभुजो वंशहस्तस्तु हारकंकणशोभितः । दिव्यगंधानुलिप्तांगो भार्यया सह चागतः
तो दोन हातांचा, वंशाचा काठी धरलेला, हार आणि कंकणांनी शोभलेला; दिव्य सुवासने अंग लिप्त केलेला, आणि तो आपल्या पत्नीबरोबर आला.
तामुवाच निरानंदां स सुतां शंकरस्यहि । किमर्थं चिंतसे देवि विद्वरं विद्धि चागतम्
त्याने त्या आनंदहीन शंकराच्या मुलीला विचारलं, 'देवी, तू कशासाठी काळजी करतेस? विद्वर इथे आला आहे, हे जाणून घे.'
किन्नरं विष्णुभक्तं मां प्रेषितं देवसत्तमैः । दुःखमेवं न कर्तव्यं भवत्या नहुषं प्रति
'मी किन्नर आहे, विष्णूभक्त, श्रेष्ठ देवांनी मला पाठवलंय; नहुषासाठी तू असं दुःख करू नकोस.'
हुंडेन पापचारेण वधार्थं तस्य धीमतः । कृतमेवाखिलं कर्म हृतश्चायुसुतः शुभे
हुंडाच्या वाईट वागण्याने आणि कपटाने, त्या बुद्धिमानाचा वध करण्यासाठी सगळी कामं केली गेली, आणि शुभे, आयुचा मुलगा पळवला गेला.
स तु वै रक्षितो देवैरुपायैर्विविधैरपि । हुंड एवं विजानाति आयुपुत्रो हृतो मया
पण देवांनी वेगवेगळ्या उपायांनी त्याचं रक्षण केलं; हुंडाला असं माहीत आहे की आयुचा मुलगा मीच पळवला.
भक्षितस्तु विशालाक्षि इति जानाति वै शुभे । भवतां श्रावयित्वा हि गतोसौ दानवोऽधमः
'तो खाल्ला गेला आहे, हे विशाल नेत्र असलेल्या शुभे,' असं तो समजतो; तुम्हा सर्वांना सांगून तो नीच दानव निघून गेला.
स्वेनकर्मविपाकेन पुण्यस्यापि महायशाः । पूर्वजन्मार्जितेनैव तव भर्त्ता स जीवति
स्वतःच्या कर्माच्या फळामुळे, पुण्याच्याही जोरावर, तो कीर्तीमान तुझा पती, पूर्वजन्मी मिळवलेल्या पुण्यामुळे जिवंत आहे.
पुण्यस्यापि बलेनैव येषामायुर्विनिर्मितम् । स्वर्जितस्य महाभागे नाशमिच्छंति घातकाः
ज्यांचं आयुष्य पुण्याच्या बळावर ठरलंय, हे महाभागे, त्यांचं स्वतः मिळवलेलं नाश करायला संहारक इच्छित नाहीत.
दुष्टात्मानो महापापाः परतेजोविदूषकाः । तेषां यशोविनाशार्थं प्रपंचंति दिने दिने
दुष्ट मनाचे, फार पापी, दुसऱ्याचं तेज हरवणारे, असे लोक रोज त्यांच्या कीर्तीचा नाश करण्यासाठी धडपडतात.
नानाविधैरुपायैस्ते विषशस्त्रादिभिस्ततः । हंतुमिच्छंति तं पुण्यं पुण्यकर्माभिरक्षितम्
विविध उपायांनी, विष, शस्त्र वगैरे वापरून, काही लोक त्या पुण्यवान माणसाला मारण्याचा प्रयत्न करतात; पण त्याचे पुण्यकर्म त्याला नेहमीच वाचवतात.
पापिनश्चैव हुंडाद्या मोहनस्तंभनादिभिः । पीडयंति महापापा नानाभेदैर्बलाविलैः
दुष्ट जादूटोणेवाले, मोहिनी, स्तंभन असे प्रकार करून, मोठ्या पाप्यांना वेगवेगळ्या फसवणुकीने आणि जोरजबरदस्तीने त्रास देतात.
सुकृतस्य प्रयोगेण पूर्वजन्मार्जितेन हि । पुण्यस्यापि महाभागे पुण्यवंतं सुरक्षितम्
पूर्वजन्मी मिळवलेल्या सुकृताच्या जोरावर, हे महाभागे, मोठ्या पुण्यामुळे पुण्यवान माणूस नेहमी सुरक्षित राहतो.
वैफल्यं यांति तेषां वै उपायाः पापिनां शुभे । यंत्रतंत्राणि मंत्राश्च शस्त्राग्निविषबंधनाः
म्हणूनच, पाप्यांचे सर्व उपाय—यंत्र, तंत्र, मंत्र, शस्त्र, अग्नी, विष, बांधणी—हे पुण्यवानावर काहीच चालत नाहीत.
रक्षयंति महात्मानं देवपुण्यैः सुरक्षितम् । कर्तारो भस्मतां यांति स वै तिष्ठति पुण्यभाक्
महात्मा, देवांनी दिलेल्या पुण्यामुळे नेहमी सुरक्षित असतो; जो त्याला इजा करायला जातो, तो स्वतःच नष्ट होतो, पण पुण्यवान माणूस सुखरूप राहतो.
आयुपुत्रस्य वीरस्य रक्षका देवताः शुभे । पुण्यस्य संचयं सर्वे तपसां निधिमेव तु
हे शुभे, वीर पुरुषाचा आयुष्य आणि मुलगा देवता नेहमी रक्षण करतात, जसा तपाचा साठा सर्व पुण्याचा साठा जपतो.