नहुषो नाम मेधावी भविष्यति न संशयः । देवदत्तो महातेजा अन्यथा त्वं करिष्यसि
'नहुष नावाचा बुद्धिमान पुत्र नक्कीच जन्माला येईल—यात शंका नाही. तो देवदत्त, महातेजस्वी असेल; अन्यथा तू वेगळे काही करशील.'
ततः शाप्रं पदास्यामि येन भस्मी भविष्यसि । एवमाकर्ण्य तद्वाक्यं कामबाणैः प्रपीडितः
'मग मी तुला शाप देईन, ज्यामुळे तू राख होशील.' असे तिने सांगितल्यावर, कामबाणांनी व्याकुळ झालेला तो—
व्याजेनापि हृता तेन प्रणीता निजमंदिरे । ज्ञात्वा तया महाभाग शप्तोऽसौ दानवाधमः
त्याने कपटाने तिला पळवले आणि स्वतःच्या घरात नेले. हे भाग्यशाली, हे समजताच तिने त्या नीच दानवाला शाप दिला.
नहुषस्यैव हस्तेन तव मृत्युर्भविष्यति । अजाते त्वयि संजाता वदसे त्वं यथैव तत्
'फक्त नहुषाच्या हातूनच तुझा अंत होईल. तू अजून जन्मला नव्हतास, तेव्हाच हे सांगितले गेले होते, जसे की तू आता ऐकलेस.'
स त्वमायुसुतो वीर हृतो हुंडेन पापिना । सूदेन रक्षितो दास्या प्रेषितो मम चाश्रमम्
अरे पराक्रमी आयुचा पुत्र, तुला त्या पापी हुंडाने पळवले. पण स्वयंपाकी आणि दासीने तुझी रक्षा केली आणि तुला माझ्या आश्रमात पोहोचवले.
भवंतं वनमध्ये च दृष्ट्वा चारणकिन्नरैः । यत्तु वै श्रावितं वत्स मया ते कथितं पुनः
वनाच्या मध्यभागी जेव्हा चारण आणि किन्नरांनी तुला पाहिले, तेव्हा जे ऐकले गेले, ते सर्व मी तुला पुन्हा सांगितले आहे, बाळा.
जहि तं पापकर्तारं हुंडाख्यं दानवाधमम् । नेत्राभ्यां हि प्रमुंचंतीमश्रूणि परिमार्जय
त्या पापकर्म करणाऱ्या, हुंड नावाच्या नीच दानवाचा वध कर. डोळ्यातून वाहणारे अश्रू पुसून टाक.
इतो गत्वा प्रपश्य त्वं गंगातीरं महाबलम् । निपात्य दानवेंद्रं तं कारागृहात्समानय
येथून जाऊन, गंगेच्या काठी असलेल्या त्या बलाढ्य दानवाला पाहा. दानवांचा राजा असलेल्या त्याला पराभूत करून, त्याला कारागृहातून घेऊन ये.
अशोकसुंदरी याहि तस्या भर्ता भवस्व हि । एतत्ते सर्वमाख्यातं प्रश्नस्यास्य हि कारणम्
अशोकसुंदरी, जा आणि त्याची पत्नी हो. तुझ्या प्रश्नाचं कारण आणि सर्व काही मी तुला सांगितलं आहे.
आभाष्य नहुषं विप्रो विरराम महामतिः
मुनिने नहुषाशी बोलून, तो ज्ञानी ब्राह्मण शांत झाला.
आकर्ण्य सर्वं मुनिना प्रयुक्तमाश्चर्यभूतं स हि चिंत्यमानः । तस्यांतमेकः परिकर्तुकाम आयोः सुतः कोपमथो चकार
मुनिने सांगितलेलं सगळं ऐकून, ते आश्चर्यकारक वाटलं आणि तो विचार करू लागला. मग आयूचा मुलगा, शेवट कापायची इच्छा धरून, रागावला.
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे नाहुषाख्यानेऽष्टोत्तरशततमोऽध्यायः
श्रीपद्मपुराणाच्या भूमिखंडातील वेनकथेतील गुरुतीर्थाच्या माहात्म्यातील च्यवनाच्या चरित्रातील नहुषाच्या कथेत हा एकशेआठवा अध्याय संपला.
कुंजल उवाच- प्रणिपत्य प्रसाद्यैव वशिष्ठं तपतां वरम् । आमंत्र्य निर्जगामाथ बाणपाणिर्धनुर्धरः
कुंजल म्हणाला: वसिष्ठ ऋषींना वंदन करून, त्यांना प्रसन्न करून, त्यांना अभिवादन केलं आणि मग तो धनुष्यबाण घेऊन निघून गेला.
एणस्य मांसं सुविपाच्यभोजितं बालस्तया रक्षित एव बुद्ध्या । आयोः सुपुत्रः सगुणः सुरूपो देवोपमो देवगुणैश्च युक्तः
हरिणाचं मांस छान शिजवून, तिने बुद्धीने ते जपलं आणि मुलाला खाऊ घातलं. आयूचा मुलगा गुणी, सुंदर, देवासारखा आणि देवगुणांनी युक्त होता.
तेनैव मांसेन सुसंस्कृतेन मृष्टेन पक्वेन रसानुगेन । तमेव दैत्यं परिभाष्य सूदो दुष्टं सुहर्षेण व्यभोजयत्तदा
ते मांस छान शिजवून, स्वादिष्ट आणि रसाळ करून, त्या सुदाने दैत्याला बोलावलं आणि आनंदाने त्याला ते दिलं.
बुभुजे दानवो मांसं रसस्वादुसमन्वितम् । हर्षेणापि समाविष्टो जगामाशोकसुंदरीम्
दैत्याने ते रसाळ मांस खाल्लं आणि आनंदाने तो अशोकसुंदरीकडे गेला.
तामुवाच ततस्तूर्णं कामोपहतचेतनः । आयुपुत्रो मया भद्रे भक्षितः पतिरेव ते
मग तो कामाने ग्रासलेला, तिला पटकन म्हणाला: 'सुंदरी, मी आयूचा मुलगा खाल्ला आहे, तोच तुझा पती.'
मामेव भज चार्वंगि भुंक्ष्व भोगान्मनोनुगान् । किं करिष्यसि तेन त्वं मानुषेण गतायुषा
'माझ्यावर प्रेम कर, सुंदर अंगवाली. मनाला हवे तसे सुख उपभोग. त्या माणसाचा, ज्याचं आयुष्य संपलंय, तुला काय उपयोग?'
प्रत्युवाच समाकर्ण्य शिवकन्या तपस्विनी । भर्ता मे दैवतैर्दत्तो अजरो दोषवर्जितः
शिवकन्या, तपस्विनी, हे ऐकून म्हणाली: 'माझा पती देवांनी दिला आहे — तो कधीही म्हातारा होत नाही आणि त्याच्यात दोष नाही.'
तस्य मृत्युर्न वै दृष्टो देवैरपि महात्मभिः । एवमाकर्ण्य तद्वाक्यं दानवो दुष्टचेष्टितः
'त्याचा मृत्यू देवांनाही दिसत नाही, मोठ्या महात्म्यांनाही नाही.' हे ऐकून दैत्याने वाईट वागणूक दाखवली.
तामुवाच विशालाक्षीं प्रहस्यैव पुनः पुनः । अद्यैव भक्षितं मांसमायुपुत्रस्य सुंदरि
तो मोठ्या डोळ्यांच्या तिच्याकडे पुन्हा पुन्हा हसत म्हणाला: 'आजच आयूच्या मुलाचं मांस खाल्लं आहे, सुंदरी.'
जातमात्रस्य बालस्य नहुषस्य दुरात्मनः । एवमाकर्ण्य सा वाक्यं कोपं चक्रे सुदारुणम्
'नवजात बाळ नहुष, जो वाईट मनाचा आहे.' हे ऐकून ती फारच रागावली.
प्रोवाच सत्यसंस्था सा तपसा भाविता पुनः । तप एव मया तप्तं मनसा नियमेन वै । आयुसुतश्चिरायुश्च सत्येनैव भविष्यति
सत्यावर ठाम राहून, तपाने शुद्ध झालेली ती पुन्हा म्हणाली: 'मी मनाने आणि नियमाने तप केलं आहे. आयूचा मुलगा सत्यामुळे दीर्घायुषी होईल.'
इतो गच्छ दुराचार यदि जीवितुमिच्छसि । अन्यथा त्वामहं शप्स्ये पुनरेव न संशयः
'इथून निघून जा, दुष्ट वागणारा, जगायचं असेल तर. नाहीतर मी तुला पुन्हा शाप देईन, यात शंका नाही.'
एवमाकर्णितं तस्याः सूदेन नृपतिं प्रति । परित्यज्य महाराज एतामन्यां समाश्रय
हे तिच्याकडून ऐकून, सुदाने राजाला सांगितलं: 'हे महाराज, हिला सोडून द्या आणि दुसरीकडे जा.'
सूदेन प्रेषितो दैत्यः स हुंडः पापचेतनः । निर्जगाम त्वरायुक्तः स स्वां भार्यां प्रियां प्रति
सुदाने पाठविलेला, हुंड नावाचा दुष्ट दैत्य, घाईने आपल्या प्रिय पत्नीपाशी गेला.
चेष्टितं नैव जानाति दास्या सूदेन यत्कृतम् । तस्यै निवेदितं सर्वं प्रियायै वृत्तमेव च
दासीला स्वयंपाक्याने काय केलंय हे माहीत नसतं; तिच्याकडे सगळं सांगितलं जातं, प्रियेसंबंधीचं वर्तनसुद्धा.
सूत उवाच- अशोकसुंदरी सा च महता तपसा किल । दुःखशोकेन संतप्ता कृशीभूता तपस्विनी
सूतर म्हणाला — अशोकसुंदरीने मोठ्या तपाने, दुःख आणि शोकाने व्याकुळ होऊन, खूपच कृश झालेली, तपस्विनीचं रूप घेतलं.
चिंतयंती प्रियं कांतं तं ध्यायति पुनः पुनः । किं न कुर्वंति वै दैत्या उपायैर्विविधैरपि
ती आपल्या प्रियाचा विचार करत राहते, पुन्हा पुन्हा त्याचं ध्यान करते; दैत्य लोक काय नाही करत, किती तरी उपाय करून पाहतात.
उपायज्ञाः सदा बुद्ध्या उद्यमेनापि सर्वदा । वर्तंते दनुजश्रेष्ठा नानाभावैश्च सर्वदा
उपायांची जाण असलेले, बुद्धी आणि प्रयत्नाने नेहमीच तयार असतात हे दानवश्रेष्ठ; वेगवेगळ्या प्रकारांनी ते नेहमीच वागत असतात.