आनीतात्मगृहं दिव्यमनौपम्यं सुशोभनम्। मेरोस्तु शिखरे पुत्र वैडूर्याख्यं पुरोत्तमम्
तिला त्याच्या स्वतःच्या घरात नेले, जे दिव्य आणि अतुलनीय सुंदर होते; मेरू पर्वताच्या शिखरावर वैडूर्य नावाच्या उत्तम नगरीत.
अस्ति सर्वगुणोपेतं कांचनाख्यं महाशिवम्। तुंगप्रासादसंबाधैः कलशैर्दंडचामरैः
तेथे सर्व गुणांनी युक्त, कांचन नावाचं अत्यंत शुभ शहर आहे, जे उंच राजवाड्यांनी, कलशांनी, दंडांनी आणि चामरांनी सजलेलं आहे.
नानवृक्षसमोपेतैर्वनैर्नीलैर्घनोपमैः। वापीकूपतडागैश्च नदीभिस्तु जलाशयैः
ते विविध झाडांनी वेढलेलं आहे, जणू काही काळ्या मेघांसारखी दाट अरण्ये आहेत, तळी, विहिरी, सरोवरे, नद्या आणि जलाशयांनी भरलेलं आहे.
शोभमानं महारत्नैः प्राकारैर्हेमसंयतैः। सर्वकामसमृद्धार्थं सम्पूर्णं दानवस्य हि
तेथे मोठ्या रत्नांनी झळाळणारे, सोन्याच्या भिंतींनी बांधलेले किल्ले आहेत; सर्व सुखसुविधांनी आणि समृद्धीने परिपूर्ण, ते खरंच त्या दानवाचं राज्य आहे.
ददृशे सा पुरं रम्यमशोकसुन्दरी तदा। कस्य देवस्य संस्थानं कथयस्व सखे मम
तेव्हा ती सुंदर अशोकसुंदरी त्या रम्य नगराकडे पाहून म्हणाली, "माझ्या सखे, हे नगर कुणत्या देवाचं आहे, सांग ना."
सोवाच दानवेन्द्रस्य दृष्टपूर्वस्य वै त्वया। तस्य स्थानं महाभागे सोऽहं दानवपुङ्गवः
त्यावर तो म्हणाला, "भाग्यवती, हे त्या दानवाधिपतीचं स्थान आहे, ज्याला तू पूर्वी पाहिलं आहेस. मीच तो श्रेष्ठ दानव आहे."
मया त्वं तु समानीता मायया वरवर्णिनि । तामाभाष्य गृहं नीता शातकौम्भं सुशोभनम्
हे सुंदर वर्णाची स्त्री, माझ्या मायेमुळे मी तुला इथे आणलं आहे. असं सांगून मी तिला सुंदर सोन्याच्या घरात नेलं.
नानावेश्मैः समाजुष्टं कैलासशिखरोपमम्। निवेश्य सुंदरीं तत्र दोलायां कामपीडितः
अनेक सुंदर महालांनी सजलेलं, कैलास शिखरासारखं ते घर होतं. तिथे त्या सुंदर स्त्रीला, इच्छेने व्याकुळ होऊन, झुल्यावर बसवलं.
पुनः स्वरूपी दैत्येन्द्रः कामबाणप्रपीडितः। करसम्पुटमाबध्य उवाच वचनं तदा
पुन्हा त्या दैत्यराजाने, प्रेमाच्या वेदनेने त्रस्त होऊन, आपलं खरं रूप धारण केलं, हात जोडून तो म्हणाला—
यं यं त्वं वाञ्छसे भद्रे तं तं दद्मि न संशयः। भज मां त्वं विशालाक्षिभजन्तं कामपीडितम्
"विशाल डोळ्यांची सुंदरी, तुला जे काही हवं असेल ते मी नक्की देईन. मी प्रेमाने व्याकुळ झालोय, मला स्वीकार."
'श्रीदेव्युवाच- नैव चालयितुं शक्तो भवान्मां दानवेश्वरः। मनसापि न वै धार्यं मम मोहं समागतम्
श्रीदेवी म्हणाली, "दानवाधिपती, तू मला हलवू शकत नाहीस; मनातही मोह मला कधीच येणार नाही."
भवादृशैर्महापापैर्देवैर्वा दानवाधमैः। दुष्प्राप्याहं न संदेहो मा वदस्व पुनः पुनः
"तुझ्यासारख्या मोठ्या पाप्यांना, देवांना किंवा नीच दानवांनाही मी मिळू शकत नाही—यात शंका नाही. पुन्हापुन्हा असं बोलू नकोस."
स्कन्दानुजा सा तपसाभियुक्ता जाज्वल्यमाना महता रुषा च। संहर्तुकामा परि दानवं तं कालस्य जिह्वेव यथा स्फुरन्ती
ती स्कंदाची लहान बहीण, मोठ्या तपामुळे तेजस्वी आणि प्रचंड रागाने पेटलेली, त्या दानवाचा नाश करायच्या इच्छेने, काळाच्या जिभेसारखी हालू लागली.
पुनरुवाच सा देवी तमेवं दानवाधमम् । उग्रं कर्म कृतं पाप चात्मनाशनहेतवे
मग देवीने त्या नीच दानवाला पुन्हा सांगितलं, "तू फार भयंकर आणि पापाचं कृत्य केलं आहेस, जे तुझ्या स्वतःच्या विनाशाला कारणीभूत ठरेल."
आत्मवञ्शस्य नाशाय स्वजनस्यास्य वै त्वया। दीप्ता स्वगृहमानीता सुशिखा कृष्णवर्त्मनः
"तुझ्या स्वतःच्या वंशाच्या आणि आप्तांच्या नाशासाठी, तू स्वतःच्या घरात काळ्या वात असलेली जळती ज्वाळ आणली आहेस."
यथाऽशुभः कूटपक्षी सर्वशोकैः समुद्गतः। गृहं तु विशते यस्य तस्य नाशं प्रयच्छति
जसं एखादा अशुभ, कपटी पक्षी सर्व दुःख घेऊन घरात येतो आणि त्या घराचा नाश करतो—
स्वजनस्य च सर्वस्य सधनस्य कुलस्य च। स द्विजो नाशमिच्छेत विशत्येव यदा गृहम्
तसंच, जेव्हा असा पक्षी घरात येतो, तेव्हा त्या घरातील द्विज आपल्या सर्व आप्त, संपत्ती आणि कुटुंबाचा नाश व्हावा असं इच्छितो.
तथा तेहं गृहं प्राप्ता तव नाशं समीहती । पुत्राणां धनधान्यस्य तव वंशस्य साम्प्रतम्
त्याचप्रमाणे, मी तुझ्या घरात आले आहे, तुझ्या मुलांचा, धनधान्याचा आणि वंशाचा नाश करण्यासाठी, आत्ताच.
जीवं कुलं धनं धान्यं पुत्रपौत्रादिकं तव। सर्वं ते नाशयित्वाहं यास्यामि च न संशयः
तुझं जीवन, कुटुंब, धन, धान्य, मुलं आणि नातवंडं—हे सर्व मी नष्ट करीन आणि मग मी निघून जाईन, यात शंका नाही.
यथा त्वयाहमानीता चरन्ती परमं तपः । पतिकामा प्रवाञ्च्छन्ती नहुषं चायुनन्दनम्
जसं तू मला, मी परम तप करत असताना, पतीच्या इच्छेने आणि आयूचा पुत्र नहुषाला फसवत, इथे आणलं—
तथा त्वां मम भर्ता च नाशयिष्यति दानव । मन्निमित्तउपायोऽयं दृष्टो देवेन वै पुरा
तसंच, दानवा, माझा पती तुझा नाश करील. माझ्या निमित्ताने हा उपाय पूर्वीच देवाने ठरवला होता.
सत्येयं लौकिकी गाथा यां गायन्ति विदो जनाः। प्रत्यक्षं दृश्यते लोके न विन्दन्ति कुबुद्धयः
ही लोकात प्रसिद्ध असलेली गाथा खरी आहे, जी ज्ञानी लोक म्हणतात—'जगात सर्वांसमोर घडूनही मूर्खांना समजत नाही.'
येन यत्र प्रभोक्तव्यं यस्माद्दुःखसुखादिकम्। स एव भुंजते तत्र तस्मादेव न संशयः
कोण, कुठे आणि कशासाठी बोलावं लागतं, आणि ज्याच्यामुळे दुःख, सुख यांसारख्या गोष्टी निर्माण होतात, तोच त्या ठिकाणी ते अनुभवतो, यात काहीच शंका नाही.
कर्मणोस्य फलं भुङ्क्ष्व स्वकीयस्य महीतले। यास्यसे निरयस्थानं परदाराभिमर्शनात्
पृथ्वीवर तुझ्या स्वतःच्या कर्माचे फळ भोग, दुसऱ्याच्या पत्नीला स्पर्श केल्यामुळे तू नरकात जाशील.
सुतीक्ष्णं हि सुधारं तु सुखड्गं च विघट्टति। अङ्गुल्यग्रेण कोपाय तथा मां विद्धि साम्प्रतम्
खूप धारदार आणि तीक्ष्ण तलवार शिक्षा देण्यासाठी उगारली जाते, आणि ती बोटाच्या टोकानेही वेदना देते — मला आता तसंच समज.
सिंहस्य सम्मुखं गत्वा क्रुद्धस्य गर्जितस्य च। को लुनाति मुखात्केशान्साहसाकारसंयुतः।८४ सत्याचारां दमोपेतां नियतां तपसि स्थिताम्। निधनं चेच्छते यो वै स वै मां भोक्तुमिच्छति
कोण धाडसी माणूस रागावलेल्या, गर्जना करणाऱ्या सिंहासमोर जाऊन त्याच्या तोंडातील केस कापू शकेल? जी स्त्री सत्य, संयम आणि तपश्चर्येने युक्त आहे, तिचा मृत्यू कोण इच्छितो, तोच मला जिंकण्याचा प्रयत्न करतो.
समणिं कृष्णसर्पस्य जीवमानस्य साम्प्रतम् । गृहीतुमिच्छते सो हि यथा कालेन प्रेषितः
जो जिवंत काळ्या सापाचा फणा पकडण्याची इच्छा करतो, तो जणू नियतीने पाठवलेला आहे.
भवांस्तु प्रेषितो मूढ कालेन कालमोहितः । तदा ते ईदृशी जाता कुमतिः किं नपश्यसि
अरे मूढा, तू काळाच्या मोहाने फसून, त्याने पाठविलेला आहेस; म्हणूनच तुझ्या मनात अशी वाईट बुद्धी आली आहे — हे तुला दिसत नाही का?
ऋते तु आयुपुत्रेण समालोकयते हि कः। अन्यो हि निधनं याति ममरूपावलोकनात्
आयुचा मुलगा सोडून, माझ्या रूपाकडे फक्त पाहून, कोणाचा मृत्यू येईल? दुसरा कोणीही असं करू शकत नाही.
एवमाभाषयित्वा तं गङ्गातीरं गता सती । सशोका दुःखसंविग्ना नियतानि यमान्विता
अशी बोलून ती दुःखाने व्याकुळ, शोकमग्न आणि संयमित मनाने, गंगेच्या काठी गेली.