त्वं तु लोभेन कामेन लुब्धो वदसि दुष्कृतम् । किल्बिषेण समाजुष्टं वेदशास्त्रविवर्जितम्
पण तू मात्र लोभ आणि वासनेने भरून, पापयुक्त आणि वेदशास्त्रापासून दूर जाऊन वाईट बोलतोस.
यद्यस्यदिष्टमेवास्ति शुभं वाप्यशुभं दृढम् । पूर्वकर्मानुसारेण तत्तस्य परिजायते
काही गोष्ट पक्की ठरली असेल, शुभ असो वा अशुभ, ती नेहमी पूर्वीच्या कर्मानुसारच घडते.
देवानां ब्राह्मणानां च वदने यत्सुभाषितम्। निःसरेद्यदि सत्यं तदन्यथा नैव जायते
देव आणि ब्राह्मणांच्या तोंडून जे चांगलं बोललं जातं, ते खरं असेल तर घडतं; अन्यथा ते कधीच घडत नाही.
मद्भाग्यादेवमाज्ञातं नहुषस्यापि तस्य च। समायोगं विचार्यैवं देव्या प्रोक्तं शिवेन च
माझ्या भाग्याने हे मला कळलं—नहुषालाही आणि त्यालाही. त्यांच्या एकत्र येण्याचा विचार करून देवी आणि शंकर यांनी असं सांगितलं.
एवं ज्ञात्वा शमं गच्छ त्यज भ्रान्तिं मनःस्थिताम्। नैव शक्तो भवान्दैत्य मे मनश्चालितुं ध्रुवम्
हे जाणून मन शांत कर, मनातली भ्रम सोडून दे. हे दैत्य, माझं मन हलवायला तू कधीच समर्थ नाहीस.
पतिव्रता दृढा चित्ते स को मे चालितुं क्षमः। महाशापेन धक्ष्यामि इतो गच्छ महासुर
मी मनाने पतीपरायण आहे—माझं मन कोण हलवू शकतं? मोठ्या शापाने मी तुला जाळीन; इथून निघून जा, महाशूर.
एवमाकर्ण्य तद्वाक्यं हुण्डो वै दानवो बली । मनसा चिन्तयामास कथं भार्या भवेदियम्
ती बलाढ्य दानव हुंड याने ती शब्द ऐकून मनात विचार केला, 'ही स्त्री माझी पत्नी कशी होईल?'
विचिन्त्य हुण्डो मायावी अन्तर्धानं समागतः । ततो निष्क्रम्य वेगेन तस्मात्स्थानाद्विहाय ताम्। अन्यस्मिन्दिवसे प्राप्ते मायां कृत्वा तमोमयीम्
असा विचार करून मायावी हुंड अचानक अदृश्य झाला; मग त्या ठिकाणाहून वेगाने निघून गेला आणि दुसऱ्या दिवशी आला तेव्हा त्याने काळोखाची माया केली.
दिव्यं मायामयं रूपं कृत्वा नार्यास्तु दानवः । मायया कन्यका रूपो बभूव मम नन्दन
त्या दानवाने अद्भुत मायिक रूप घेतले आणि स्वतःला स्त्रीच्या रूपात दाखवले; मायेमुळे तो सुंदर कन्या झाला, हे प्रिय.
सा कन्यापि वरारोहा मायारूपागमत्ततः। हास्यलीला समायुक्ता यत्रास्ते भवनन्दिनी
ती कन्या, जी मायेने निर्माण झाली होती आणि सुंदर होती, मग हास्य आणि खेळ करत ज्या ठिकाणी भवनंदिनी राहत होती, तिथे गेली.
उवाच वाक्यं स्निग्धेव अशोकसुन्दरीं प्रति । कासि कस्यासि सुभगे तिष्ठसि त्वं तपोवने
तीने अशोकसुंदरीला प्रेमळ शब्दांत विचारले, 'तू कोण आहेस, भाग्यवती? कुणाची मुलगी आहेस, आणि या तपोवनात का उभी आहेस?'
किमर्थं क्रियते बाले कामशोषणकं तपः। तन्ममाचक्ष्व सुभगे किन्निमित्तं सुदुष्करम्
'अगं मुली, तू हे कठीण तप का करत आहेस, जे कामवासना कमी करतं? हे भाग्यवती, हे कठीण तप करण्याचं कारण काय आहे, ते मला सांग.'
तन्निशम्य शुभं वाक्यं दानवेनापि भाषितम् । मायारूपेण छन्नेन साभिलाषेण सत्वरम्
त्या दानवाने म्हणलेले शुभ शब्द ऐकून, ती मायेच्या रूपात लपलेली आणि इच्छेने भरलेली होती, तिने लगेच उत्तर दिले.
आत्मसृष्टि सुवृत्तान्तं प्रवृत्तं तु यथा पुरा । तपसः कारणं सर्वं समाचष्ट सुदुःखिता
ती खूप दुःखी होऊन, स्वतःची गोष्ट सुरुवातीपासून सांगू लागली आणि आपल्या तपाचे सर्व कारण स्पष्ट केले.
उपप्लवं तु तस्यापि दानवस्य दुरात्मनः। मायारूपं न जानाति सौहृदात्कथितं तया
पण तिने मैत्रीच्या भावनेने त्या दुष्ट दानवाचे मायिक रूप ओळखले नाही आणि मनमोकळेपणाने त्याच्याशी बोलली.
"हुण्ड उवाच- पतिव्रतासि हे देवि साधुव्रतपरायणा। साधुशीलसमाचारा साधुचारा महासती
हुंड म्हणाला: 'हे देवी, तू पतीपरायण आहेस, चांगल्या व्रताची निष्ठा ठेवणारी आहेस, तुझा स्वभाव आणि वर्तन उत्तम आहे, तू खरीच महान सती आहेस.'
अहं पतिव्रता भद्रे पतिव्रतपरायणा। तपश्चरामि सुभगे भर्तुरर्थे महासती
'हे भाग्यवती, मीही पतीपरायण आहे, पतीच्या व्रताची निष्ठा बाळगते; मी माझ्या पतीसाठी तप करते, मीही महान सती आहे.'
मम भर्ता हतस्तेन हुंडेनापि दुरात्मना। तस्य नाशाय वै घोरं तपस्यामि महत्तपः
'माझा पती त्या दुष्ट हुंडाने मारला; त्याच्या नाशासाठी मी हे कठीण आणि मोठं तप करत आहे.'
एहि मे स्वाश्रमे पुण्ये गंगातीरे वसाम्यहम्। अन्यैर्मनोहरैर्वाक्यैरुक्ता प्रत्ययकारकैः
'माझ्या पवित्र आश्रमात ये, मी गंगेच्या काठी राहते; इतर मनमोहक आणि विश्वासार्ह शब्दांनी तिला पटवले.'
हुंडेन सखिभावेन मोहिता शिवनंदिनी। समाकृष्टा सुवेगेन महामोहेन मोहिता
हुंडाने मैत्रिणीच्या रूपात शिवनंदिनीला फसवले आणि ती मोठ्या मोहाने भरकटून वेगाने त्याच्याकडे ओढली गेली.
आनीतात्मगृहं दिव्यमनौपम्यं सुशोभनम्। मेरोस्तु शिखरे पुत्र वैडूर्याख्यं पुरोत्तमम्
तिला त्याच्या स्वतःच्या घरात नेले, जे दिव्य आणि अतुलनीय सुंदर होते; मेरू पर्वताच्या शिखरावर वैडूर्य नावाच्या उत्तम नगरीत.
अस्ति सर्वगुणोपेतं कांचनाख्यं महाशिवम्। तुंगप्रासादसंबाधैः कलशैर्दंडचामरैः
तेथे सर्व गुणांनी युक्त, कांचन नावाचं अत्यंत शुभ शहर आहे, जे उंच राजवाड्यांनी, कलशांनी, दंडांनी आणि चामरांनी सजलेलं आहे.
नानवृक्षसमोपेतैर्वनैर्नीलैर्घनोपमैः। वापीकूपतडागैश्च नदीभिस्तु जलाशयैः
ते विविध झाडांनी वेढलेलं आहे, जणू काही काळ्या मेघांसारखी दाट अरण्ये आहेत, तळी, विहिरी, सरोवरे, नद्या आणि जलाशयांनी भरलेलं आहे.
शोभमानं महारत्नैः प्राकारैर्हेमसंयतैः। सर्वकामसमृद्धार्थं सम्पूर्णं दानवस्य हि
तेथे मोठ्या रत्नांनी झळाळणारे, सोन्याच्या भिंतींनी बांधलेले किल्ले आहेत; सर्व सुखसुविधांनी आणि समृद्धीने परिपूर्ण, ते खरंच त्या दानवाचं राज्य आहे.
ददृशे सा पुरं रम्यमशोकसुन्दरी तदा। कस्य देवस्य संस्थानं कथयस्व सखे मम
तेव्हा ती सुंदर अशोकसुंदरी त्या रम्य नगराकडे पाहून म्हणाली, "माझ्या सखे, हे नगर कुणत्या देवाचं आहे, सांग ना."
सोवाच दानवेन्द्रस्य दृष्टपूर्वस्य वै त्वया। तस्य स्थानं महाभागे सोऽहं दानवपुङ्गवः
त्यावर तो म्हणाला, "भाग्यवती, हे त्या दानवाधिपतीचं स्थान आहे, ज्याला तू पूर्वी पाहिलं आहेस. मीच तो श्रेष्ठ दानव आहे."
मया त्वं तु समानीता मायया वरवर्णिनि । तामाभाष्य गृहं नीता शातकौम्भं सुशोभनम्
हे सुंदर वर्णाची स्त्री, माझ्या मायेमुळे मी तुला इथे आणलं आहे. असं सांगून मी तिला सुंदर सोन्याच्या घरात नेलं.
नानावेश्मैः समाजुष्टं कैलासशिखरोपमम्। निवेश्य सुंदरीं तत्र दोलायां कामपीडितः
अनेक सुंदर महालांनी सजलेलं, कैलास शिखरासारखं ते घर होतं. तिथे त्या सुंदर स्त्रीला, इच्छेने व्याकुळ होऊन, झुल्यावर बसवलं.
पुनः स्वरूपी दैत्येन्द्रः कामबाणप्रपीडितः। करसम्पुटमाबध्य उवाच वचनं तदा
पुन्हा त्या दैत्यराजाने, प्रेमाच्या वेदनेने त्रस्त होऊन, आपलं खरं रूप धारण केलं, हात जोडून तो म्हणाला—
यं यं त्वं वाञ्छसे भद्रे तं तं दद्मि न संशयः। भज मां त्वं विशालाक्षिभजन्तं कामपीडितम्
"विशाल डोळ्यांची सुंदरी, तुला जे काही हवं असेल ते मी नक्की देईन. मी प्रेमाने व्याकुळ झालोय, मला स्वीकार."