दिव्यं दिव्यगुणं पुण्यं पुण्यधाम समाकुलम् । सेवितं पुण्यलोकैश्च पुण्यराशिं महागिरिम्
तो महान पर्वत दिव्य, गुणी आणि पुण्यवान गुणांनी भरलेला आहे, पुण्यात्म्यांनी वावरलेला आणि पुण्याचा खजिना आहे.
पुलिंदभिल्लकोलैश्च सेवितं पर्वतोत्तमम् । विकटैः शिखरैः कोटैरद्रिराजः प्रकाशते
पुलिंद, भील आणि कोळ या लोकांनी तो श्रेष्ठ पर्वत वंदिला आहे, आणि त्याच्या कठीण शिखरांनी व कड्यांनी पर्वतराज उजळून निघतो.
अन्यैर्नानाविधैः पुण्यैः कौतुकैर्मंगलैः शुभैः । गंगोदकप्रवाहैश्च महाशब्दं प्रसुस्रुवे
इतर अनेक शुभ, अद्भुत आणि मंगल वस्तूंनी, तसेच गंगेच्या पाण्याच्या प्रचंड प्रवाहांनी, तो परिसर मोठ्या आवाजाने गाजतो.
शंकरस्य गृहं तत्र कैलासं गतवानहम् । तत्राश्चर्यं मया दृष्टं यन्न दृष्टं कदा श्रुतम्
तेथे मी शंकराचे निवासस्थान असलेल्या कैलासावर पोहोचलो; तिथे मी एक अद्भुत गोष्ट पाहिली, जी मी कधीच पाहिली किंवा ऐकली नव्हती.
श्रूयतामभिधास्यामि तात सर्वं मयोदितम् । शिखराद्गिरिराजस्य मेरोः पुण्यान्महोदयात्
हे तात, ऐक, मी मेरू पर्वताच्या पुण्य आणि तेजस्वी शिखरावरून जे काही पाहिले ते सर्व तुला सांगतो.
हिमक्षीरसुवर्णस्तु प्रवाहः पतते भुवि । गंगायाश्च महाभाग रंहसा घोषभूषितः
हिम, दूध आणि सोन्याचा प्रवाह पृथ्वीवर पडतो, आणि गंगेचा प्रचंड, मोठ्या आवाजाने गाजणारा प्रवाह वेगाने वाहतो.
कैलासस्य शिरः प्राप्य तत्र विस्तरतां गतः । दशयोजनमानेन तत्र गंगा ह्रदो महान्
कैलासाच्या शिखरावर पोहोचून, तेथे तो विस्तारतो; तिथे गंगेचे दहा योजन रुंदीचे मोठे सरोवर आहे.
महातोयेन पुण्येन विमलेन विराजते । सर्वतोभद्रतां प्राप्तो महाहंसैः प्रशोभते
ते सरोवर निर्मळ, पुण्यवान पाण्याने झळकत आहे, सर्व बाजूंनी शुभ आहे, आणि मोठ्या हंसांनी ते अधिकच सुंदर दिसते.
सामोच्चारेण पुण्येन दिव्येन मधुरेण च । हंसास्तत्र प्रकूजंति सरस्तेन विराजते
तेथे हंस दिव्य, मधुर आणि पुण्य स्वरात गातात, आणि त्यांच्या आवाजाने ते सरोवर अधिकच शोभून दिसते.
तस्य तीरे शिलायां वै हिमकन्या महामते । आसीना मुक्तकेशांता रूपद्रविणशालिनी
त्या सरोवराच्या काठी, एका शिळेवर, हिमालयकन्या मोकळ्या केसांनी, सौंदर्य आणि संपत्तीने युक्त अशी बसली होती.
दिव्यरूपसुसंपन्ना सगुणा दिव्यलक्षणा । दिव्यालंकारभूषा च तस्यास्तीरे विराजते
ती दिव्य रूप, सद्गुण आणि दिव्य लक्षणांनी युक्त होती, दिव्य अलंकारांनी सजलेली, आणि त्या काठी ती उजळून दिसत होती.
न जाने गिरिराजस्य तनया वा महोदधेः । नो वास्ति ब्रह्मणः पत्नी सा वा स्वाहा भविष्यति
ती पर्वतराजाची कन्या आहे का, की महासागराची, की ब्रह्मदेवाची पत्नी आहे, की तीच स्वाहा आहे, हे मला ठाऊक नाही.
इंद्राणी वा महाभागा रोहिणी वा भविष्यति । ईदृशी रूपसंपत्तिर्युवतीनां न दृश्यते
ती युवती इंद्राणी असो वा, रोहिणी असो वा, अशा सौंदर्य आणि रूपाची छटा दुसऱ्या कुठल्याही तरुण स्त्रीमध्ये दिसत नाही.
अन्यासां च सुदिव्यानां नारीणां तात सर्वथा । यादृशं रूपसंभावं गुणशीलं प्रदृश्यते
इतर दिव्य स्त्रियांमध्येही, बाळा, ज्या प्रकारचं रूप, गुण आणि स्वभाव दिसतो, तो खरोखरच अद्वितीय आहे.
अप्सरसां कदा नास्ति तादृशं रूपलक्षणम् । यादृशं तु मया दृष्टं तदंगं विश्वमोहनम्
अप्सरांमध्येही कधीच असं रूप किंवा सौंदर्याचं लक्षण नसतं, जसं मी पाहिलं — तिचं रूप तर साऱ्या जगाला मोहून टाकणारं आहे.
शिलापदे समासीना दुःखेनापि समाकुला । रुदते सुस्वरैर्बाला अनेकैः स्वजनैर्विना
ती मुलगी दगडाच्या पाटीवर बसलेली, दुःखाने व्याकुळ झालेली, गोड स्वरात रडत होती, अनेक आप्तजनांशिवाय एकटीच.
अश्रूणि मुंचमाना सा मुक्ताभानि बहूनि च । निर्मलानि सरस्यत्र पतंत्येव महामते
ती अनेक अश्रू ढाळत होती, जे मोत्यांसारखे शुभ्र आणि स्वच्छ होते, आणि ते या सरोवरात पडत होते, हे महाज्ञानी.
बिंदवो मौक्तिकाभास्ते निपतंति महोदके । तेभ्यो भवंति पद्मानि हृद्यानि सुरभीणि तु
ते मोत्यांसारखे चमकणारे अश्रू मोठ्या पाण्यात पडतात; त्यातूनच सुंदर आणि सुगंधी कमळे उमलतात.
पद्मानि जज्ञिरे तेभ्यो नेत्राश्रुभ्यो महामते । गंगांभसि तरंत्येव असंख्यातानि तानि तु
हे महाज्ञानी, तिच्या डोळ्यांतून पडलेल्या अश्रूंमधून कमळे निर्माण झाली; ती अनगिनत कमळे गंगाजलावर तरंगत आहेत.
पतितानि सुहृद्यानि रंहसा यानि तानि तु । गंगाप्रवाहमध्ये तु हंसवृंदैः सुसेविते
ती गोड आणि मनोहारी कमळे गंगेच्या प्रवाहात वेगाने वाहत जातात, आणि त्या प्रवाहात राजहंसांच्या थव्यांनी वेढलेली असतात.
भागीरथ्याः प्रवाहस्तु तस्मात्स्थानाद्विनिर्गतः । कैलासशिखरं प्राप्य रत्नाख्यं चारुकंदरम्
त्या ठिकाणाहून भागीरथीचा प्रवाह निघून कैलास शिखरावर पोहोचतो आणि तिथल्या रत्न नावाच्या सुंदर गुहेत प्रवेशतो.
वर्तते तोयपूर्णस्तु योजनद्वयविस्तृतः । हंसवृंदसमाकीर्णो जलपक्षि समाकुलः
तिथे पाण्याने भरलेलं, दोन योजन रुंदीचं एक सरोवर आहे, जिथे राजहंसांच्या थव्यानं आणि जलपक्ष्यांनी गर्दी केलेली आहे.
नानावर्णविशेषाणि संति पद्मानि तत्र च । प्रवाहे निर्मले तात मुनिवृंदनिषेविते
त्या निर्मळ प्रवाहात, बाळा, विविध रंगांची आणि वैशिष्ट्यांची कमळे आहेत, जिथे ऋषींच्या समूहांनी वावर असतो.
अश्रुभ्यो यानि जातानि प्रभाते कमलानि तु । गंगोदकप्लुतान्येव सौरभाणि महांति च
प्रभातकाळी तिच्या अश्रूंमधून जे कमळे उमलली, ती गंगाजलाने न्हालेली, सुगंधी आणि मोठी आहेत.
प्रतरंति प्रवाहे तु निर्मले जलपूरिते । मध्ये मध्ये सुहंसैश्च जलपक्षिनिनादिते
ती कमळे त्या निर्मळ, पाण्याने भरलेल्या प्रवाहात तरंगतात, आणि मधूनमधून गोड आवाज करणाऱ्या राजहंस आणि जलपक्ष्यांनी वेढलेली असतात.
सूत उवाच- रत्नाख्ये तु गिरौ तस्मिन्रत्नेश्वरमहेश्वरः । देवदैत्यसुपूज्योपि तिष्ठते तात सर्वदा
सूतम्हणाला — त्या रत्न नावाच्या पर्वतावर रत्नेश्वर महेश्वर नेहमी वास करतो, देव आणि दैत्य ज्याची भक्ती करतात, बाळा.
तत्र दृष्टो मया तात कश्चित्पुण्यमयो मुनिः । जटाभारसमाक्रांतो निर्वासा दंडधारकः
त्या ठिकाणी, बाळा, मी एक पुण्यवान ऋषी पाहिला — त्याच्या डोक्यावर जटांचा भार, अंगावर फक्त कौपीन, आणि हातात दंड होता.
निराधारो निराहारस्तपसातीव दुर्बलः । कृशांगोऽप्यस्थिसंघातस्त्वचामात्रेण वेष्टितः
तो कुठल्याही आधाराशिवाय, अन्नाशिवाय, कठोर तपामुळे खूपच अशक्त झाला होता; त्याचं शरीर फक्त हाडांचा गोळा असून, त्वचेने झाकलेलं होतं.
भस्मोद्धूलितमात्राणि सर्वांगानि महात्मनः । शुष्कपत्राणि भक्षेत शीर्णानि पतितानि च
त्या महात्म्याचं संपूर्ण शरीर फक्त भस्माने माखलेलं होतं; तो फक्त वाळलेली, गळून पडलेली पानं खात असे.
शिवभक्तिसमासीनो दुराधारो महातपाः । अश्रुभ्यो यानि जातानि पद्मानि सुरभीणि च
तो शिवभक्तीत मग्न, कठोर तप करणारा होता; तिच्या अश्रूंमधून उमललेली ती सुगंधी कमळे तिथे होती.