श्रूयतामभिधास्यामि चरित्रं श्रेयदायकम् । द्विजस्यापि च वृत्तांतं कुंजलस्य महात्मनः
आता मी तुम्हाला एक अत्यंत कल्याणकारी कथा सांगतो, आणि त्या महान आत्मा कुंजल या द्विजाचा वृत्तांत ऐका.
विष्णुरुवाच- कुंजलश्चापि धर्मात्मा चतुर्थं पुत्रमेव च । समाहूय मुदायुक्त उवाचैनं कपिंजलम्
विष्णू म्हणाले— धर्मात्मा कुंजल यांनी आपल्या चौथ्या पुत्राला, कपिंजलाला आनंदाने बोलावलं आणि त्याच्याशी प्रेमाने बोलले.
किं नु पुत्र त्वया दृष्टमपूर्वं कथयस्व मे । भोजनार्थं तु यासि त्वमितः कस्मिन्सुतोत्तम
माझ्या मुला, तू काही नवीन पाहिलं आहेस का? मला सांग. अरे श्रेष्ठ पुत्रा, तू इथून जेवणासाठी कुठे जातोस?
तदाचक्ष्व महाभाग यदि दृष्टं सुपुण्यदम् । कपिंजल उवाच- यच्च तात त्वया पृष्टमपूर्वं प्रवदाम्यहम्
माझ्या भाग्यवान मुला, तू काही अत्यंत पुण्यदायक पाहिलं असेल तर ते सांग. कपिंजला म्हणाला— बाबा, तुम्ही जे विचारलं, ते नवीन आहे, ते मी सांगतो.
यन्न दृष्टं श्रुतं केन कस्मान्नैव श्रुतं मया । तदिहैव प्रवक्ष्यामि श्रूयतामधुना पितः
जे मी पाहिलं नाही किंवा ऐकलं नाही, किंवा का ऐकलं नाही, ते मी इथेच सांगतो— बाबा, आता ऐका.
शृण्वंतु भ्रातरः सर्वे मातस्त्वं शृणु सांप्रतम् । कैलासः पर्वतश्रेष्ठो धवलश्चंद्र सन्निभः
माझे सर्व भाऊ ऐका, आणि आई, तूही आता ऐक. कैलास हा पर्वतांमध्ये श्रेष्ठ आहे, आणि तो चंद्रासारखा शुभ्र दिसतो.
नानाधातुसमाकीर्णो नानावृक्षोपशोभितः । गंगाजलैः शुभैः पुण्यैः क्षालितः सर्वतः पितः
तो पर्वत विविध धातूंनी भरलेला आहे, अनेक प्रकारच्या झाडांनी सजलेला आहे, आणि गंगेच्या पवित्र, शुद्ध पाण्याने सर्वत्र धुतला जातो, बाबा.
नदीनां तु सहस्राणि दिव्यानि विविधानि च । यस्मात्तात प्रसूतानि जलानि विविधानि च
त्या ठिकाणाहून, बाबा, हजारो दिव्य आणि वेगवेगळ्या नद्या आणि विविध प्रकारचं पाणी उगम पावतं.
तडागानि सहस्राणि सोदकानि महागिरौ । नद्यः संति विशालिन्यो हंससारससेविताः
त्या महान पर्वतावर हजारो जलयुक्त तळी आहेत; रुंद नद्या आहेत जिथे हंस आणि सारस नेहमी वावरतात.
तस्मिञ्छिखरिणां श्रेष्ठे पुण्यदाः पापनाशनाः । वनानि विविधान्येव पुष्पितानि फलानि च
त्या श्रेष्ठ शिखरावर विविध फुललेली आणि फळांची बनं आहेत, जी पुण्य देणारी आणि पाप नष्ट करणारी आहेत.
नानावृक्षोपयुक्तानि हरितानि शुभानि च । किन्नराणां गणैर्युक्तश्चाप्सरोभिः समाकुलः
ती बनं अनेक प्रकारच्या झाडांनी, हिरव्या आणि शुभ्र पानांनी भरलेली आहेत, आणि तिथे किन्नरांच्या समूहांसह अप्सरा देखील वावरतात.
गंधर्वचारणैः सिद्धैर्देववृंदैः सुशोभितः । दिव्यवृक्षवनोपेतो दिव्यभावैः समाकुलः
त्या ठिकाणी गंधर्व, चारण, सिद्ध आणि देवांचे समूह वावरतात; दिव्य वृक्षांच्या बनांनी आणि दिव्य भावनांनी ते भरलेलं आहे.
दिव्यगंधैः सुशोभाढ्यैर्नानारत्नसमन्वितः । शिलाभिः स्फटिकस्यापि शुक्लाभिस्तु सुशोभनः
तो प्रदेश दिव्य सुगंधांनी, सुंदरतेने, विविध रत्नांनी समृद्ध आहे, आणि स्फटिकासारख्या शुभ्र दगडांनी झळाळतो.
सूर्यतेजोमयो राजंस्तेजोभिस्तु समाकुलः । चंदनैश्चारुगंधैश्च बकुलैर्नीलपुष्पकैः
राजा, तो पर्वत सूर्याच्या तेजाने उजळलेला आहे, तेजाने भरलेला आहे, आणि चंदन, सुगंधी फुलं, बकुळ, निळ्या फुलांनी सजलेला आहे.
नानापुष्पमयैर्वृक्षैः सर्वत्र समलंकृतः । पक्षिणां सुनिनादैश्च दिव्यानां मधुरायते
सर्वत्र रंगीबेरंगी फुलांनी बहरलेल्या झाडांनी तो प्रदेश सुशोभित झाला आहे, आणि दिव्य पक्ष्यांच्या मधुर आवाजांनी तो अजूनही गोड वाटतो.
षट्पदानां निनादैश्च वृक्षौघैर्मधुरायते । रुतैश्च कोकिलानां तु शोभते स वनो गिरिः
मधमाशांच्या गुंजनाने आणि झाडांच्या गर्दीने तो परिसर आनंदी झाला आहे, आणि कोकिळांच्या गाण्यांनी तो डोंगरमय जंगल शोभून दिसतो.
गणकोटिसमाकीर्णं तत्रास्ति शिवमंदिरम् । अंशुभिर्धवलं पुण्यं पुण्यराशिशिलोच्चयम्
तेथे असंख्य लोकांनी वेढलेले, तेजस्वी शुभ्र किरणांनी उजळलेले, पुण्याने भरलेले आणि पुण्यशिखरांनी अलंकृत असे शंकराचे मंदिर आहे.
सिंहैश्च गर्जमानैश्च सैरिभैः कुंजरैस्ततः । दिग्गजानां सुघोषैश्च शब्दितं च समंततः
सिंहांच्या गर्जना, हत्तींच्या डंकार, रानडुकरांच्या किंचाळ्या आणि दिशांच्या रक्षक हत्तींच्या मोठ्या आवाजांनी तो परिसर सर्वत्र निनादित झाला आहे.
नानामृगैः समाकीर्णं शाखामृगगणाकुलम् । मयूरकेकाघोषैश्च गुहासु च विनादितम्
तो प्रदेश विविध प्राण्यांनी, माकडांच्या टोळ्यांनी भरलेला आहे, आणि गुहांमध्ये मोरांच्या मोठ्या केकारवांनी प्रतिध्वनी उमटते.
कंदरैर्लेपनैः कूटैः सानुभिश्च विराजितम् । नानाप्रस्रवणोपेतमोषधीभिर्विराजितम्
दऱ्या, उतार, टोकं आणि कड्यांनी तो डोंगर शोभतो, आणि विविध झरे व औषधी वनस्पतींनी तो अजूनही सुंदर दिसतो.
दिव्यं दिव्यगुणं पुण्यं पुण्यधाम समाकुलम् । सेवितं पुण्यलोकैश्च पुण्यराशिं महागिरिम्
तो महान पर्वत दिव्य, गुणी आणि पुण्यवान गुणांनी भरलेला आहे, पुण्यात्म्यांनी वावरलेला आणि पुण्याचा खजिना आहे.
पुलिंदभिल्लकोलैश्च सेवितं पर्वतोत्तमम् । विकटैः शिखरैः कोटैरद्रिराजः प्रकाशते
पुलिंद, भील आणि कोळ या लोकांनी तो श्रेष्ठ पर्वत वंदिला आहे, आणि त्याच्या कठीण शिखरांनी व कड्यांनी पर्वतराज उजळून निघतो.
अन्यैर्नानाविधैः पुण्यैः कौतुकैर्मंगलैः शुभैः । गंगोदकप्रवाहैश्च महाशब्दं प्रसुस्रुवे
इतर अनेक शुभ, अद्भुत आणि मंगल वस्तूंनी, तसेच गंगेच्या पाण्याच्या प्रचंड प्रवाहांनी, तो परिसर मोठ्या आवाजाने गाजतो.
शंकरस्य गृहं तत्र कैलासं गतवानहम् । तत्राश्चर्यं मया दृष्टं यन्न दृष्टं कदा श्रुतम्
तेथे मी शंकराचे निवासस्थान असलेल्या कैलासावर पोहोचलो; तिथे मी एक अद्भुत गोष्ट पाहिली, जी मी कधीच पाहिली किंवा ऐकली नव्हती.
श्रूयतामभिधास्यामि तात सर्वं मयोदितम् । शिखराद्गिरिराजस्य मेरोः पुण्यान्महोदयात्
हे तात, ऐक, मी मेरू पर्वताच्या पुण्य आणि तेजस्वी शिखरावरून जे काही पाहिले ते सर्व तुला सांगतो.
हिमक्षीरसुवर्णस्तु प्रवाहः पतते भुवि । गंगायाश्च महाभाग रंहसा घोषभूषितः
हिम, दूध आणि सोन्याचा प्रवाह पृथ्वीवर पडतो, आणि गंगेचा प्रचंड, मोठ्या आवाजाने गाजणारा प्रवाह वेगाने वाहतो.
कैलासस्य शिरः प्राप्य तत्र विस्तरतां गतः । दशयोजनमानेन तत्र गंगा ह्रदो महान्
कैलासाच्या शिखरावर पोहोचून, तेथे तो विस्तारतो; तिथे गंगेचे दहा योजन रुंदीचे मोठे सरोवर आहे.
महातोयेन पुण्येन विमलेन विराजते । सर्वतोभद्रतां प्राप्तो महाहंसैः प्रशोभते
ते सरोवर निर्मळ, पुण्यवान पाण्याने झळकत आहे, सर्व बाजूंनी शुभ आहे, आणि मोठ्या हंसांनी ते अधिकच सुंदर दिसते.
सामोच्चारेण पुण्येन दिव्येन मधुरेण च । हंसास्तत्र प्रकूजंति सरस्तेन विराजते
तेथे हंस दिव्य, मधुर आणि पुण्य स्वरात गातात, आणि त्यांच्या आवाजाने ते सरोवर अधिकच शोभून दिसते.
तस्य तीरे शिलायां वै हिमकन्या महामते । आसीना मुक्तकेशांता रूपद्रविणशालिनी
त्या सरोवराच्या काठी, एका शिळेवर, हिमालयकन्या मोकळ्या केसांनी, सौंदर्य आणि संपत्तीने युक्त अशी बसली होती.