नेदुर्दुंदुभयस्तत्र गंधर्वा ललितं जगुः । ननृतुश्चाप्सरः श्रेष्ठाः पुष्पवृष्टिं प्रचक्रिरे
तेथे नगारे वाजले नाहीत, पण गंधर्वांनी गोड गाणी गायली; श्रेष्ठ अप्सरा नृत्य करू लागल्या आणि फुलांची वृष्टी केली.
देवाश्च ऋषयः सर्वे वेदस्तोत्रैः स्तुवंति ते । ततो दयितया सार्द्धं जगाम नृपतिर्हरिम्
सर्व देव आणि ऋषी वेदांच्या स्तोत्रांनी त्याची स्तुती करत होते; मग आपली प्रिय पत्नी घेऊन राजा हरिकडे गेला.
तं स्तूयमानं सुरसिद्धसंघैः स विज्वलः पश्यति हृष्टमानसः । समागतस्तिष्ठति यत्र वै पिता माता च वेगेन महाप्रभावः
तो तेजस्वी पुरुष, देव आणि सिद्धांच्या समूहांनी स्तुती होत असताना, आनंदाने त्याला पाहतो; तिथे त्याचे वडील आणि आई, मोठ्या सामर्थ्याने, पटकन एकत्र आले आणि उभे राहिले.
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थे च्यवनचरित्रे नवनवतितमोऽध्यायः
श्रीपद्मपुराणाच्या भूमिखंडातील वेनाच्या कथेत, गुरुतिर्थावरच्या च्यवनाच्या चरित्राचा नव्याणवावा अध्याय इथे संपतो.
विष्णुरुवाच- नर्मदायास्तटे रम्ये वटे तिष्ठति वै पिता । विज्वलोऽपि समायातः पितरं प्रणिपत्य सः
विष्णू म्हणाले— नर्मदेच्या सुंदर काठी, वडाच्या झाडाखाली वडील उभे होते; विज्वलही तिथे आला आणि वडिलांना वंदन केले.
वासुदेवाभिधानस्य स्तोत्रस्यापि महामतिः । समाचष्टे स धर्मात्मा महिमानं पितुः पुरः
तो धर्मनिष्ठ आणि बुद्धिमान विज्वल, वासुदेव नावाच्या स्तोत्राचं महात्म्य वडिलांसमोर सांगू लागला.
यथा विष्णुः समागत्य ददौ तस्मै वरं शुभम् । तत्सर्वं कथयामास सुप्रसन्नेन चेतसा
जसा विष्णू स्वतः आला आणि त्याला शुभ वर दिला, तसंच विज्वलने सर्व गोष्टी आनंदाने सांगितल्या.
कुंजलोपि च वृत्तांतं समाकर्ण्य स भूपतेः । हर्षेण महताविष्टः पुत्रमालिंग्य विज्वलम्
विज्वलकडून सर्व हकिकत ऐकून, राजा कुंजल मोठ्या आनंदाने भरून गेला आणि आपल्या मुलाला घट्ट मिठी मारली.
आह पुण्यं कृतं वत्स त्वया राज्ञे महात्मने । उपकारं महापुण्यं वासुदेवस्य कीर्तनात्
तो म्हणाला, 'बाळा, तू मोठ्या राजासाठी पुण्याचं काम केलं आहेस; वासुदेवाचं कीर्तन केल्यामुळे मोठं पुण्य आणि उपकार केलास.'
एवमाभाष्य तं पुत्रमाशीर्भिरभिनंद्य च । पुत्रं देवसमोपेतं स्तुत्वा चैव पुनः पुनः
असं म्हणून, त्याने मुलाला शुभाशीर्वाद दिले आणि देवांसह आलेल्या मुलाची पुन्हा पुन्हा स्तुती केली.
स्थितः सरित्तटे रम्ये च्यवनस्योपपश्यतः । एतत्ते सर्वमाख्यातं तेषां वृत्तं महात्मनाम्
त्या सुंदर नदीकाठी च्यवन बसून हे सर्व पाहत होता; या महान लोकांच्या सर्व कृत्यांची गोष्ट तुला सांगितली आहे.
वैष्णवानां महाराज अन्यत्किं ते वदाम्यहम् । वेन उवाच- अमृतं शंखपात्रेण पानार्थं मम चार्पितम्
राजन, वैष्णवांची आणखी कोणती गोष्ट सांगू? वेन म्हणाला— शंखाच्या पात्रात अमृत मला पिण्यासाठी दिलं आहे.
तस्मात्कस्य न च श्रद्धा पातुं मर्त्यस्य भूतले । उत्तमं वैष्णवं ज्ञानं पानानामिह सर्वदा
म्हणून या पृथ्वीवर कोण माणूस हे पिण्याबद्दल श्रद्धा ठेवणार नाही? उत्तम वैष्णव ज्ञान इथे नेहमीच पिण्यासारखं आहे.
त्वयैवं कथ्यमानस्य पाने तृप्तिर्न जायते । श्रोतुं हि देवदेवेश मम श्रद्धा विवर्द्धते
तू असं सांगत असताना, मला अजूनही पिण्याची तृष्णा कमी होत नाही; देवांचा देव, तुझं ऐकण्याची माझी श्रद्धा वाढतच आहे.
कथयस्व प्रसादान्मे कुंजलस्यापि चेष्टितम् । महात्मना किमुक्तं च चतुर्थं तनयं प्रति
कृपा करून, कुंजलाने काय केलं आणि त्या महान आत्म्याने आपल्या चौथ्या मुलाला काय सांगितलं, तेही मला सांग.
तत्त्वं सुविस्तरादेव कृपया कथयस्व मे । श्रीभगवानुवाच- श्रूयतामभिधास्यामि चरित्रं कुंजलस्य च
कृपया सर्व सत्य विस्ताराने सांग. श्रीभगवान म्हणाले— ऐक, मी कुंजलाची कथा सांगतो.
बहुश्रेयः समायुक्तं चरित्रं च्यवनस्य च । इदं पुण्यं नरश्रेष्ठ आख्यानं पापनाशनम्
च्यवन यांचं हे चरित्र अनेक गुणांनी भरलेलं आणि उत्तम वर्तन असलेलं आहे. हे पवित्र आख्यान, हे नरांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या, पुण्य देणारं आणि पाप नष्ट करणारं आहे.
यः शृणोति नरो भक्त्या गोसहस्रफलं लभेत्
जो कोणी हे भक्तीभावाने ऐकतो, त्याला हजार गायी दान केल्याचं फळ मिळतं.
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे शततमोऽध्यायः
श्रीपद्मपुराणाच्या भूमिखंडातील वेनाच्या आख्यानात, गुरुतीरथाच्या माहात्म्यात, च्यवनाच्या चरित्राचा शंभरावा अध्याय इथे संपतो.
सूत उवाच- देवदेवो हृषीकेशस्त्वंगपुत्रं नृपोत्तमम् । समाचष्ट महाश्रेय आख्यानं पापनाशनम्
सूती म्हणाले— देवांचा देव हृषीकेश यांनी त्वंगपुत्र या श्रेष्ठ राजाला, पाप नष्ट करणारं आणि अत्यंत मंगल असं एक आख्यान सांगितलं.
श्रूयतामभिधास्यामि चरित्रं श्रेयदायकम् । द्विजस्यापि च वृत्तांतं कुंजलस्य महात्मनः
आता मी तुम्हाला एक अत्यंत कल्याणकारी कथा सांगतो, आणि त्या महान आत्मा कुंजल या द्विजाचा वृत्तांत ऐका.
विष्णुरुवाच- कुंजलश्चापि धर्मात्मा चतुर्थं पुत्रमेव च । समाहूय मुदायुक्त उवाचैनं कपिंजलम्
विष्णू म्हणाले— धर्मात्मा कुंजल यांनी आपल्या चौथ्या पुत्राला, कपिंजलाला आनंदाने बोलावलं आणि त्याच्याशी प्रेमाने बोलले.
किं नु पुत्र त्वया दृष्टमपूर्वं कथयस्व मे । भोजनार्थं तु यासि त्वमितः कस्मिन्सुतोत्तम
माझ्या मुला, तू काही नवीन पाहिलं आहेस का? मला सांग. अरे श्रेष्ठ पुत्रा, तू इथून जेवणासाठी कुठे जातोस?
तदाचक्ष्व महाभाग यदि दृष्टं सुपुण्यदम् । कपिंजल उवाच- यच्च तात त्वया पृष्टमपूर्वं प्रवदाम्यहम्
माझ्या भाग्यवान मुला, तू काही अत्यंत पुण्यदायक पाहिलं असेल तर ते सांग. कपिंजला म्हणाला— बाबा, तुम्ही जे विचारलं, ते नवीन आहे, ते मी सांगतो.
यन्न दृष्टं श्रुतं केन कस्मान्नैव श्रुतं मया । तदिहैव प्रवक्ष्यामि श्रूयतामधुना पितः
जे मी पाहिलं नाही किंवा ऐकलं नाही, किंवा का ऐकलं नाही, ते मी इथेच सांगतो— बाबा, आता ऐका.
शृण्वंतु भ्रातरः सर्वे मातस्त्वं शृणु सांप्रतम् । कैलासः पर्वतश्रेष्ठो धवलश्चंद्र सन्निभः
माझे सर्व भाऊ ऐका, आणि आई, तूही आता ऐक. कैलास हा पर्वतांमध्ये श्रेष्ठ आहे, आणि तो चंद्रासारखा शुभ्र दिसतो.
नानाधातुसमाकीर्णो नानावृक्षोपशोभितः । गंगाजलैः शुभैः पुण्यैः क्षालितः सर्वतः पितः
तो पर्वत विविध धातूंनी भरलेला आहे, अनेक प्रकारच्या झाडांनी सजलेला आहे, आणि गंगेच्या पवित्र, शुद्ध पाण्याने सर्वत्र धुतला जातो, बाबा.
नदीनां तु सहस्राणि दिव्यानि विविधानि च । यस्मात्तात प्रसूतानि जलानि विविधानि च
त्या ठिकाणाहून, बाबा, हजारो दिव्य आणि वेगवेगळ्या नद्या आणि विविध प्रकारचं पाणी उगम पावतं.
तडागानि सहस्राणि सोदकानि महागिरौ । नद्यः संति विशालिन्यो हंससारससेविताः
त्या महान पर्वतावर हजारो जलयुक्त तळी आहेत; रुंद नद्या आहेत जिथे हंस आणि सारस नेहमी वावरतात.
तस्मिञ्छिखरिणां श्रेष्ठे पुण्यदाः पापनाशनाः । वनानि विविधान्येव पुष्पितानि फलानि च
त्या श्रेष्ठ शिखरावर विविध फुललेली आणि फळांची बनं आहेत, जी पुण्य देणारी आणि पाप नष्ट करणारी आहेत.