मया हि परया भक्त्या देवदेवो जनार्दनः । आराधितो जगन्नाथो भक्तिप्रीतः सुरेश्वरम्
मी अत्यंत भक्तीभावाने देवांचा देव, जनार्दन, जगाचा स्वामी याची पूजा केली आहे. तो भक्तीने प्रसन्न होतो, हे देवराज, हे मी केले आहे.
कस्मात्पश्याम्यहं तात न देवं कमलापतिम् । क्षुधा मे बाधते तात तृष्णातीव सुदारुणा
मग मला, वडील, लक्ष्मीपती देव का दिसत नाही? मला भूक त्रास देते आणि तहानही फारच तीव्र आहे, वडील.
ताभ्यां शांतिं न गच्छाव सुखं विंदाव नैव च । एतन्मेकारणं दुःखं संजातं मुनिसत्तम
या दोन्हीमुळे मला शांती मिळत नाही, सुखही मिळत नाही; हेच माझ्या दुःखाचे एकमेव कारण आहे, श्रेष्ठ ऋषी.
तन्मे त्वं कारणं ब्रूहि प्रसादात्सुमुखो भव । वामदेव उवाच- त्वं तु भक्तोसि राजेंद्र श्रीकृष्णस्य सदैव हि
म्हणून, मला हे कारण सांग आणि कृपावान हो. वामदेव म्हणाले—राजेंद्र, तू नेहमी श्रीकृष्णाचा भक्त आहेस.
आराधितस्त्वया भक्त्या परया मधुसूदनः । भक्त्योपचारैः स्नानाद्यैर्गंधपुष्पादिभिस्तथा
तू अत्यंत भक्तीने मधुसूदनाची पूजा केलीस, स्नान, गंध, फुले आणि अशा भक्तीच्या सेवा करून.
न पूजितोऽथ नैवेद्यैः फलैश्च जगतांपतिः । दशमीं प्राप्य राजेंद्र त्वयैव च सदा कृतम्
पण जगाचा स्वामी तुझ्याकडून कधीही नैवेद्य किंवा फळांनी पूजिला गेला नाही; दहाव्या दिवशी, राजेंद्र, तू नेहमी असे केले आहेस.
एकभक्तं न दत्तं तु ब्राह्मणाय सुभोजनम् । एकादशीं तु संप्राप्य न कृतं भोजनं त्वया
तू कधीही विष्णुभक्त ब्राह्मणाला चांगले जेवण दिले नाहीस; आणि एकादशीला स्वतः जेवण अर्पण केले नाहीस.
विष्णुमुद्दिश्य विप्राय न दत्तं भोजनं त्वया । अन्नं चामृतरूपेण पृथिव्यां संस्थितं सदा
तू कधीही विष्णूला उद्देशून ब्राह्मणाला जेवण दिले नाहीस; अन्न हे नेहमी पृथ्वीवर अमृतासारखे आहे.
अन्नदानं विशेषेण कदा दत्तं न हि त्वया । ओषध्यश्च महाराज नानाभेदास्तु ताः शृणु
विशेषतः, अन्नदान तू कधीच केले नाहीस; आणि औषधींचे विविध प्रकार, हे महराजा, ऐक.
कटु तिक्त कषायाश्च मधुराम्लाश्च क्षारकाः । हिंग्वाद्योपस्कराः सर्वे नानारूपाश्च भूपते
कडू, तिखट, तुरट, गोड, आंबट, खारट—हिंग वगैरे सर्व मसाले, राजन, विविध प्रकारचे.
अमृताज्जज्ञिरे सर्वा ओषध्यः पुष्टिहेतवः । अन्नमेव सुसंस्कृत्य औषधव्यंजनान्वितम्
सर्व पौष्टिक औषधी, जे अमृतापासून उत्पन्न झाल्या आहेत; अन्न नीट तयार करून त्यात औषधी भाज्या घालून,
देवेभ्यो विष्णुरूपेभ्य इति संकल्प्य दीयते । पितृभ्यो विष्णुरूपेभ्यो हस्ते च ब्राह्मणस्य हि
'देवांना विष्णूच्या रूपाने' असा संकल्प करून, पितरांना विष्णूच्या रूपाने आणि ब्राह्मणाच्या हातात अर्पण करावे.
अतिथिभ्यस्ततो दत्वा परिजनं प्रभोजयेत् । स्वयं तु भुंजते पश्चात्तदन्नममृतोपमम्
अतिथींना दिल्यावर, आपले लोकांना जेवू द्यावे; नंतर स्वतः ते अन्न जेवावे, जे अमृतासारखे आहे.
प्रेत्य दुःखं न चैवास्ति तस्य सौख्यं तु भूपते । ब्राह्मणाः पितरो देवाः क्षत्ररूपाश्च भूपते
मरणानंतर त्याला कधीही दुःख राहत नाही, राजन, उलट सुखच मिळते; ब्राह्मण, पितर, देव आणि क्षत्रिय, हे राजन,
यथा हि कर्षकः कश्चित्सुकृषिं कुरुते सदा । तद्वन्मर्त्यः कृषिं कुर्यात्क्षेत्रे विप्रास्यके नृप
जसा एखादा शेतकरी नेहमी चांगले शेत नांगरतो, तसा माणसाने ब्राह्मणाचे शेत नांगरावे, हे राजन.
स्वभावलांगलेनापि श्रद्धा शस्त्रेण भेदयेत् । वृषभौ तु मतौ नित्यं बुद्धिश्चैव तपस्तथा
आपल्या स्वभावाच्या नांगराने आणि श्रद्धेच्या शस्त्राने ते शेत फोडावे; बुद्धी आणि तप हे दोन बैल आहेत.
सत्यज्ञानानुभावीशः शुद्धात्मा तु प्रतोदकः । विप्रनाम्नि महाक्षेत्रे नमस्कारैर्विसर्जयेत्
सत्य, ज्ञान, अनुभव, आणि प्रभुत्व हे चाबूक आहेत, आणि शुद्ध आत्माही; 'ब्राह्मण' नावाच्या मोठ्या शेतात नम्रतेने बी पेरावे.
स्फोटयेत्कल्मषं नित्यं कृषिको हि यथा नृप । क्षेत्रस्य उद्यमे युक्तो विष्णुकामः प्रसादयेत्
जसा शेतकरी नेहमी अपवित्रता दूर करतो, तसा माणसानेही नेहमी पाप नष्ट करावे, राजन; शेतात मन लावून, विष्णूची इच्छा ठेवून, त्याची कृपा मिळवावी.
तद्वद्वाक्यैः शुभैः पुण्यैर्विप्रांश्चापि प्रसादयेत् । पर्वतीर्थाप्तिकालश्च घनरूपोभिवर्षणे
त्याचप्रमाणे, शुभ आणि पुण्यवान शब्दांनी ब्राह्मणांना प्रसन्न करावं. पर्वतीय शेतात बी पेरायची वेळ आली की, जसा ढगांचा पाऊस पडतो,
वप्तुकामो भवेत्क्षेत्री ततः क्षेत्रे प्रवापयेत् । तद्वद्भूपप्रसन्नाय विप्राय परिदीयते
तसा शेतकरी बी पेरायच्या इच्छेने शेतात पाणी सोडतो. राजन, त्याचप्रमाणे, प्रसन्न झालेल्या ब्राह्मणाला दान दिलं जातं.
क्षेत्रस्य उप्तबीजस्य यथा क्षेत्री प्रभुंजति । फलमेव महाराज तथा दाता भुनक्ति च
जसं शेतकरी आपल्या शेतात बी पेरतो आणि मग त्याचं फळ खातो, तसंच, महाराज, दान देणारा सुद्धा त्याचं फळ भोगतो.
प्रेत्य चात्रैव नित्यं च तृप्तो भवति नान्यथा । ब्राह्मणाः पितरो देवाः क्षेत्ररूपा न संशयः
मृत्यूनंतर आणि या जन्मातही, मनुष्य नेहमीच तृप्त होतो, दुसऱ्या कोणत्याही प्रकारे नाही. ब्राह्मण, पितर आणि देव हेच शेताच्या रूपात आहेत, यात शंका नाही.
मानवानां महाराज वापिताः प्रददंति च । फलमेवं न संदेहो यादृशं तादृशं ध्रुवम्
महाराज, माणसांची पाण्याने ओलावलेली शेतं नक्कीच फळ देतात; जसं कर्म तसं ठरलेलं फळ मिळतंच, यात शंका नाही.
कटुकाद्धि न जायेत राजन्मधुर एव च । तद्वच्च मधुराख्याच्च न जायेत्कटुकः पुनः
राजन, कडवटापासून गोडपणा निर्माण होत नाही; आणि गोडापासून पुन्हा कडवटपणा येत नाही, हेही तसंच.
यादृशं वपते बीजं तादृशं फलमश्नुते । न वापयति यः क्षेत्रं न स भुंजति तत्फलम्
जसं बी पेरलं जातं, तसं फळ मिळतं; जो शेतात बी पेरत नाही, त्याला त्या शेताचं फळ मिळत नाही.
तद्वद्विप्राश्च देवाश्च पितरः क्षेत्ररूपिणः । दर्शयंति फलं राजन्दत्तस्यापि न संशयः
त्याचप्रमाणे, राजन, ब्राह्मण, देव आणि पितर हे शेताच्या रूपात आहेत आणि ते दानाचं फळ दाखवतात, यात शंका नाही.
यादृशं हि कृतं कर्म त्वयैव च शुभाशुभम् । तादृशं भुंक्ष्व वै राजन्नन्यथा तन्न जायते
राजन, तू स्वतः जे काही शुभ किंवा अशुभ कर्म केलं आहेस, त्याचं फळ तुला भोगावंच लागतं; दुसऱ्या प्रकारे होत नाही.
न पुरा देवविप्रेभ्यः पितृभ्यश्च कदाचन । मिष्टान्नपानमेवापि दत्तं सुमनसा तदा
पूर्वी कधीच, देव, ब्राह्मण किंवा पितर यांना तू आनंदाने स्वादिष्ट अन्न किंवा पाणी दिलं नाहीस.
सुभोज्यैर्भोजनैर्मृष्टैर्मधुरैश्चोष्यपेयकैः । सुभक्ष्यैरात्मना भुक्तं कस्मै दत्तं न च त्वया
तू स्वतः उत्तम, स्वच्छ, गोड आणि रुचकर अन्नपेय खाल्लंस, पण ते इतरांना दिलं नाहीस.
स्वशरीरं त्वया पुष्टमन्नैरमृतसन्निभैः । यस्मात्कृतं महाराज तस्मात्क्षुधा प्रवर्तते
महाराज, तू आपल्या शरीराला अमृतासारख्या अन्नाने तृप्त केलं आहेस; म्हणूनच आता तुला भूक लागते.