राजापि प्रियया सार्द्धं क्षुधातृष्णाप्रपीडितः । न पश्यति हृषीकेशं दुःखेन महतान्वितः
राजा आपल्या प्रियेसह भूक आणि तहान याने त्रस्त झाला, आणि मोठ्या दुःखाने भरून, त्याला हृषीकेश दिसला नाही.
सूत उवाच- एवं स दुःखितो राजा प्रियया सह सत्तम । आकुल व्याकुलो जातः पीडितः क्षुधया भृशम्
सूतम्हणाला— अशा प्रकारे राजा आपल्या प्रियेसह दुःखाने व्याकुळ झाला आणि भुकेने खूपच त्रस्त झाला.
इतश्चेतश्च वेगैश्च धावते वसुधाधिपः । सर्वाभरणशोभांगो वस्त्रचंदनभूषितः
तो पृथ्वीचा राजा इथे-तिथे वेगाने धावत होता; त्याच्या अंगावर सर्व दागिने, सुंदर वस्त्रे आणि चंदनाचा लेप होता.
पुष्पमालाप्रशोभांगो हारकुंडलकंकणैः । रत्नदीप्तिप्रशोभांगः प्रययौ स महीपतिः
फुलांच्या माळांनी, हार, कुंडले, कंकणांनी आणि रत्नांच्या तेजाने उजळलेला तो महिपती पुढे गेला.
एवं दुःखसमाचारः स्तूयमानश्च पाठकैः । दुःखशोकसमाविष्टः स्वप्रियां वाक्यमब्रवीत्
अशा दुःखमय अवस्थेत, जरी पठण करणाऱ्यांनी त्याचे स्तवन केले तरी, दुःख आणि शोकाने व्यापून, त्याने आपल्या प्रियेसी बोलले.
विष्णुलोकमहं प्राप्तस्त्वया सह सुशोभने । ऋषिभिः स्तूयमानोपि विमानेनापि भामिनि
सुंदरि, मी तुझ्यासह विष्णुलोकात आलो आहे; ऋषींच्या स्तुतीने आणि विमानावर बसूनही, हे प्रिये.
कर्मणा केन मे चेयं क्षुधातीव प्रवर्द्धते । विष्णुलोकं च संप्राप्य न दृष्टो मधुसूदनः
कुठल्या कर्माने मला ही तीव्र भूक लागली? विष्णुलोक गाठूनही मधुसूदन मला दिसत नाही.
तत्किं हि कारणं भद्रे न भुनज्मि महत्फलम् । कर्मणाथ निजेनापि एतद्दुःखं प्रवर्त्तते
हे सोज्ज्वळे, मी हे महान फळ का भोगू शकत नाही? की माझ्याच कर्मामुळे हे दुःख आले आहे?
सैवं श्रुत्वा च तद्वाक्यं राजानमिदमब्रवीत्
ती हे शब्द ऐकून, राजाला असे बोलली.
भार्योवाच- सत्यमुक्तं त्वया राजन्नास्ति धर्मस्य वै फलम् । वेदशास्त्रपुराणेषु ये पठंति च ब्राह्मणाः
पत्नी म्हणाली— राजा, तू खरे बोललास; धर्माचे फळ नाही. वेद, शास्त्र आणि पुराणे यांत जे ब्राह्मण पठण करतात—
दुःखशोकौ विधूयेह सर्वदोषैः प्रमुच्यते । नामोच्चारेण देवस्य विष्णोश्चैव सुचक्रिणः
इथे दुःख आणि शोक दूर करून, सर्व दोषांपासून मुक्ती मिळते; विष्णू या पुण्यात्मा देवाचे नाव उच्चारल्याने.
पुण्यात्मानो महाभागा ध्यायमाना जनार्दनम् । त्वयैवाराधितो देवः शंखचक्रगदाधरः
जे पुण्यवान आणि भाग्यशाली लोक जनार्दनाचे ध्यान करतात, त्यांच्यामुळे शंख, चक्र, गदा धारण करणाऱ्या देवाची तू पूजा केली आहेस.
अन्नादिदानं विप्रेभ्यो न प्रदत्तं द्विजोदितम् । फलं तस्य प्रजानामि न दृष्टो मधुसूदनः
द्विजांना अन्नदान वगैरे द्यायचे जे सांगितले आहे, ते मी केले नाही; त्याचा परिणाम मला माहीत आहे, कारण मधुसूदन मला दिसला नाही.
क्षुधा मे बाधते राजंस्तृष्णा चैव प्रशोषयेत् । कुंजल उवाच- एवमुक्तस्तु प्रियया राजा चिंताकुलेंद्रियः
राजा, मला भूक त्रास देते आणि तहानही मला कोरडी करते. कुंजल म्हणाला — प्रिय पत्नीने असे सांगितल्यावर राजा चिंतेने व्याकुळ झाला.
ततो दृष्ट्वा महापुण्यमाश्रमं श्रमनाशनम् । दिव्यवृक्षसमाकीर्णं तडागैरुपशोभितम्
तेव्हा त्याने एक पुण्यवान आश्रम पाहिला, जो सर्व थकवा दूर करणारा होता, दिव्य झाडांनी भरलेला आणि तलावांनी शोभलेला.
वापीकुंडतडागैश्च पुण्यतोयप्रपूरितैः । हंसकारंडवाकीर्णं कह्लारैरुपशोभितम्
त्या आश्रमात विहिरी, कुंडे आणि तलाव पवित्र पाण्याने भरलेले होते, तिथे हंस आणि बगळ्यांची गर्दी होती, आणि कमळांनी तो शोभून गेला होता.
आश्रमः शोभते पुत्र मुनिभिस्तत्त्ववेदिभिः । दिव्यवृक्षसमाकीर्णं मृगव्रातैश्च शोभितम्
तो आश्रम, मुला, तत्त्व जाणणाऱ्या ऋषींनी भरलेला होता, दिव्य झाडांनी वेढलेला आणि हरिणांच्या कळपांनी शोभलेला होता.
नानापुष्पसमाकीर्णं हृद्यगंधसमाकुलम् । द्विजसिद्धैः समाकीर्णमृषिशिष्यैः समाकुलम्
तिथे अनेक रंगीबेरंगी फुलांनी गंध दरवळत होता, आणि द्विज, सिद्ध, ऋषी आणि त्यांच्या शिष्यांनी तो आश्रम गजबजलेला होता.
योगियोगेंद्र संघुष्टं देववृंदैरलंकृतम् । कदलीवनसंबाधैः सुफलैः परिशोभितम्
योगी आणि श्रेष्ठ योग्यांच्या संमेलनाने तो आश्रम गूंजत होता, देवांच्या समूहांनी तो सजला होता, आणि केळीच्या दाट बागांनी व गोड फळांनी तो शोभून गेला होता.
नानावृक्षसमाकीर्णं सर्वकामसमन्वितम् । श्रीखंडैश्चारुगंधैश्च सुफलैः शोभितं सदा
त्या ठिकाणी विविध झाडे होती, सर्व इच्छा पूर्ण करणारे, आणि नेहमीच सुगंधी चंदन व गोड फळांनी तो शोभलेला होता.
एवं पुण्यं समाकीर्णं ब्रह्मलक्ष्मसमायुतम् । स सुबाहुस्ततो राजा तया सुप्रियया सह
असा तो पुण्यवान, ब्रह्माच्या तेजाने युक्त असा आश्रम, राजा सुबाहू आपल्या प्रिय पत्नीबरोबर तिथे गेला.
प्रविवेश महापुण्यं तद्वनं सर्वकामदम् । भासमानो दिशः सर्वा यत्रास्ते सूर्यसंनिभः
तो राजा त्या सर्व इच्छा पूर्ण करणाऱ्या, सर्व दिशांना प्रकाशमान करणाऱ्या, जिथे सूर्यासारखा तेजस्वी एकजण होता, त्या पवित्र वनात गेला.
राजमानो महादीप्त्या परया सूर्यसंनिभः । योगासनसमारूढो योगपट्टेन संवृतः
तो पुरुष मोठ्या तेजाने उजळून निघाला होता, सूर्यासारखा, योगासनावर बसलेला आणि योगपट्ट्याने वेढलेला होता.
वामदेवऋषिश्रेष्ठो वैष्णवानां वरस्तथा । ध्यायमानो हृषीकेशं भुक्तिमुक्तिप्रदायकम्
तो वामदेव ऋषी, वैष्णवांमध्ये श्रेष्ठ, हृषीकेशाचे ध्यान करत होता, जो भोग आणि मुक्ती देणारा आहे.
वामदेवं महात्मानं तं दृष्ट्वा मुनिसत्तमम् । त्वरं गत्वा प्रणम्यैव स राजा प्रियया सह
तो महान आत्मा वामदेव, ऋषीमध्ये श्रेष्ठ, त्याला पाहून राजा आणि त्याची प्रिय पत्नी दोघेही पटकन गेले आणि नमस्कार केला.
वामदेवस्ततो दृष्ट्वा प्रणतं राजसत्तमम् । आशीर्भिरभिनंद्यैव राजानं प्रिययान्वितम्
मग वामदेवाने, तो राजा आणि त्याची प्रिय पत्नी नम्रपणे वाकलेले पाहून, त्यांना आशीर्वाद देऊन स्वागत केले.
उपवेश्यासने पुण्ये सुबाहुं राजसत्तमम् । आसनादि ततः पाद्यैरर्घपूजादिभिस्तथा
त्याने सुबाहू या श्रेष्ठ राजाला पुण्यासनावर बसवले आणि मग पाय धुण्याचे पाणी, अर्घ्य आणि इतर पूजासामग्रीने त्याचे स्वागत केले.
मुनिना पूजितो भूपः प्रियया सह चागतः । अथ पप्रच्छ राजानं महाभागवतोत्तमम्
मुनिने त्या आलेल्या राजाचे व त्याच्या पत्नीचे आदराने स्वागत केले; नंतर राजाने त्या महान भक्ताला विचारले.
वामदेव उवाच- त्वामहं विष्णुधर्मज्ञं विष्णुभक्तं नरोत्तमम् । जाने ज्ञानेन राजेंद्र दिव्येन चोलभूमिपम्
वामदेव म्हणाला — राजेंद्र, मी तुला विष्णूच्या धर्माचे जाणकार, विष्णूभक्त आणि श्रेष्ठ पुरुष, चोल देशाचा राजा, दिव्य ज्ञानाने ओळखतो.
निरामयश्चागतोसि तार्क्ष्यया भार्यया सह । राजोवाच- निरामयश्चागतोऽस्मि प्राप्तो विष्णोः परं पदम्
तू तुझ्या तार्क्ष्या नावाच्या पत्नीबरोबर येथे निरोगी अवस्थेत आला आहेस. राजा म्हणाला — मी निरोगी अवस्थेत येथे आलो आहे, आणि विष्णूचे परम स्थान प्राप्त केले आहे.