वापीकूपतडागानां प्रपानां चैव वेश्मनाम् । आरामाणां च कर्तारस्ते नराः स्वर्गगामिनः
जे लोक विहिरी, तळी, पाणवठे, प्यावे, घरे आणि बागा बांधतात, ते लोक स्वर्गाला जातात.
असत्येष्वपि ये सत्या ऋजवो नार्जवेष्वपि । रिपुष्वपिहिता ये च ते नराः स्वर्गगामिनः
जे खोटेपणातही सत्य बोलतात, वाकड्या लोकांतही सरळ राहतात आणि शत्रूंमध्येही स्वतःला लपवतात, ते लोक स्वर्गाला जातात.
यस्मिन्कस्मिन्कुले जाता बहुपुत्राः शतायुषः । सानुक्रोशाः सदाचारास्ते नराः स्वर्गगामिनः
ज्या कुळात अनेक मुले, दीर्घायुष्य, दयाळूपणा आणि चांगला आचार असलेले लोक जन्मतात, ते लोक स्वर्गाला जातात.
कुर्वंत्यवंध्यं दिवसं धर्मेणैकेन सर्वदा । व्रतं गृह्णंति ये नित्यं ते नराः स्वर्गगामिनः
जे लोक नेहमी एक तरी धर्मपालनाचे व्रत घेऊन आपला दिवस फलदायी करतात आणि रोज व्रत पाळतात, ते लोक स्वर्गाला जातात.
आक्रोशंतं स्तुवंतं च तुल्यं पश्यंति ये नराः । शांतात्मानो जितात्मानस्ते नराः स्वर्गगामिनः
जे लोक निंद करणाऱ्याला आणि स्तुती करणाऱ्याला सारखेच पाहतात, शांत आणि संयमी असतात, ते लोक स्वर्गाला जातात.
ये चापि भयसंत्रस्तान्ब्राह्मणांश्च तथा स्त्रियः । सार्थान्वा परिरक्षंति ते नराः स्वर्गगामिनः
जे लोक घाबरलेल्या, ब्राह्मण, स्त्रिया आणि प्रवासी यांचे रक्षण करतात, ते लोक स्वर्गाला जातात.
गंगायां पुष्करे तीर्थे गयायां च विशेषतः । पितृपिंडप्रदातारस्ते नराः स्वर्गगामिनः
जे लोक गंगा, पुष्कर आणि विशेषतः गया या तीर्थावर पितरांना पिंडदान करतात, ते लोक स्वर्गाला जातात.
न वशे चेंद्रियाणां च ये नराः संयमस्थिताः । त्यक्तलोभभयक्रोधास्ते नराः स्वर्गगामिनः
जे लोक इंद्रियांच्या अधीन न राहता संयमात राहतात, लोभ, भीती आणि राग सोडतात, ते लोक स्वर्गाला जातात.
यूका मत्कुणदंशादीन्ये जंतूंस्तुदतस्तनुम् । पुत्रवत्परिरक्षंति ते नराः स्वर्गगामिनः
जे लोक आपल्या अंगावरचे उवा, उंदीर, डास यांसारख्या जीवांना मुलासारखे जपतात, ते लोक स्वर्गाला जातात.
अज्ञानाच्च यथोक्तेन विधिना संचयंति च । सर्वद्वंद्वसहा लोके ते नराः स्वर्गगामिनः
जे लोक अज्ञानाने जरी असले, तरी सांगितलेल्या पद्धतीने संचय करतात आणि जगातील सर्व दुःख-सुख सहन करतात, ते लोक स्वर्गाला जातात.
ये पूताः परदारांश्च कर्मणा मनसा गिरा । रमयंति न सत्वस्थास्ते नराः स्वर्गगामिनः
जे शुद्ध मनाचे लोक कधीही कृतीने, मनाने किंवा वाणीने दुसऱ्यांच्या स्त्रियांमध्ये आसक्त होत नाहीत, आणि नेहमी सद्गुणी राहतात, ते लोक स्वर्गाला जातात.
निंदितानि न कुर्वंति कुर्वंति विहितानि च । आत्मशक्तिं विजानंति ते नराः स्वर्गगामिनः
जे लोक निंदा होईल असे कृत्य करत नाहीत, फक्त योग्य तेच करतात आणि स्वतःची ताकद ओळखतात, ते लोक स्वर्गाला जातात.
एवं ते कथितं सर्वं मया तत्त्वेन पार्थिव । दुर्गतिः सद्गतिश्चैव प्राप्यते कर्मभिर्यथा
राजा, मी तुला सर्व काही सत्य सांगितले आहे—दुर्गती आणि सद्गती, दोन्ही माणसाच्या कर्मावरच मिळतात.
नरः परेषां प्रतिकूलमाचरन्प्रयाति घोरं नरकं सुदारुणम् । सदानुकूलस्य नरस्य जीविनः सुखावहा मुक्तिरदूरसंस्थिता
जो माणूस दुसऱ्यांना त्रास देणारे वागतो, तो भयंकर नरकात जातो; पण जो नेहमी दुसऱ्यांच्या हिताचे वागतो, त्याला सुख आणि मुक्ती जवळच मिळते.
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे षण्णवतितमोऽध्यायः
श्रीपद्मपुराणाच्या भूमिखंडातील वेनोपाख्यान, गुरुतीर्थाचे माहात्म्य आणि च्यवनाच्या चरित्राचा हा शहाण्णवावा अध्याय येथे संपला.
सप्तनवतितमोऽध्यायः । कुंजल उवाच- एवमाकर्ण्य तां राजा मुनिना भाषितां तदा । धर्माधर्मगतिं सर्वां तं मुनिं समभाषत
कुंजल म्हणाला— त्या ऋषींनी सांगितलेले ऐकून, तेव्हा राजाने सर्व धर्म-अधर्माच्या मार्गाबद्दल त्या ऋषींना विचारले.
सुबाहुरुवाच- सोहं धर्मं करिष्यामि सोहं पुण्यं द्विजोत्तम । वासुदेवं जगद्योनिं यजिष्ये नितरां मुने
सुबाहू म्हणाला— मी धर्माचे पालन करीन, पुण्यकर्मे करीन, द्विजश्रेष्ठा, आणि हे मुनी, जगाचा आधार असलेल्या वासुदेवाची मी मनापासून पूजा करीन.
होमेन तु जपेनैव पूजयेन्मधुसूदनम् । यष्ट्वा यज्ञं तपस्तप्त्वा विष्णुलोकं स भूपतिः
होम आणि जप यांच्या द्वारे मधुसूदनाची पूजा करावी; यज्ञ करून आणि तप करून त्या राजाने विष्णुलोक प्राप्त केला.
पूजितः सर्वकामैश्च प्राप्तवान्सत्वरं मुदा । गते तस्मिन्महालोके देवदेवं न पश्यति
सर्व इच्छित सुखांनी सन्मानित होऊन त्याने आनंद पटकावला; पण त्या महान लोकात गेल्यावर त्याला देवांचा देव दिसला नाही.
क्षुधा जाता महातीव्रा तृष्णा चाति प्रवर्तते । तयोश्चापि महाप्राज्ञ जीवपीडाकरा बहु
त्याला तीव्र भूक लागली आणि प्रचंड तहानही जाणवू लागली; हे महाप्राज्ञा, त्या दोघांनी त्याच्या जीवाला फार त्रास दिला.
राजापि प्रियया सार्द्धं क्षुधातृष्णाप्रपीडितः । न पश्यति हृषीकेशं दुःखेन महतान्वितः
राजा आपल्या प्रियेसह भूक आणि तहान याने त्रस्त झाला, आणि मोठ्या दुःखाने भरून, त्याला हृषीकेश दिसला नाही.
सूत उवाच- एवं स दुःखितो राजा प्रियया सह सत्तम । आकुल व्याकुलो जातः पीडितः क्षुधया भृशम्
सूतम्हणाला— अशा प्रकारे राजा आपल्या प्रियेसह दुःखाने व्याकुळ झाला आणि भुकेने खूपच त्रस्त झाला.
इतश्चेतश्च वेगैश्च धावते वसुधाधिपः । सर्वाभरणशोभांगो वस्त्रचंदनभूषितः
तो पृथ्वीचा राजा इथे-तिथे वेगाने धावत होता; त्याच्या अंगावर सर्व दागिने, सुंदर वस्त्रे आणि चंदनाचा लेप होता.
पुष्पमालाप्रशोभांगो हारकुंडलकंकणैः । रत्नदीप्तिप्रशोभांगः प्रययौ स महीपतिः
फुलांच्या माळांनी, हार, कुंडले, कंकणांनी आणि रत्नांच्या तेजाने उजळलेला तो महिपती पुढे गेला.
एवं दुःखसमाचारः स्तूयमानश्च पाठकैः । दुःखशोकसमाविष्टः स्वप्रियां वाक्यमब्रवीत्
अशा दुःखमय अवस्थेत, जरी पठण करणाऱ्यांनी त्याचे स्तवन केले तरी, दुःख आणि शोकाने व्यापून, त्याने आपल्या प्रियेसी बोलले.
विष्णुलोकमहं प्राप्तस्त्वया सह सुशोभने । ऋषिभिः स्तूयमानोपि विमानेनापि भामिनि
सुंदरि, मी तुझ्यासह विष्णुलोकात आलो आहे; ऋषींच्या स्तुतीने आणि विमानावर बसूनही, हे प्रिये.
कर्मणा केन मे चेयं क्षुधातीव प्रवर्द्धते । विष्णुलोकं च संप्राप्य न दृष्टो मधुसूदनः
कुठल्या कर्माने मला ही तीव्र भूक लागली? विष्णुलोक गाठूनही मधुसूदन मला दिसत नाही.
तत्किं हि कारणं भद्रे न भुनज्मि महत्फलम् । कर्मणाथ निजेनापि एतद्दुःखं प्रवर्त्तते
हे सोज्ज्वळे, मी हे महान फळ का भोगू शकत नाही? की माझ्याच कर्मामुळे हे दुःख आले आहे?
सैवं श्रुत्वा च तद्वाक्यं राजानमिदमब्रवीत्
ती हे शब्द ऐकून, राजाला असे बोलली.
भार्योवाच- सत्यमुक्तं त्वया राजन्नास्ति धर्मस्य वै फलम् । वेदशास्त्रपुराणेषु ये पठंति च ब्राह्मणाः
पत्नी म्हणाली— राजा, तू खरे बोललास; धर्माचे फळ नाही. वेद, शास्त्र आणि पुराणे यांत जे ब्राह्मण पठण करतात—