भयात्पापात्तपाच्छोकाद्दारिद्र्यव्याधिकर्शितान् । विमुंचंति च ये जंतूंस्ते नराः स्वर्गगामिनः
जे भय, पाप, ताप, शोक, दारिद्र्य किंवा आजाराने त्रस्त प्राण्यांना सोडून देतात, ते लोक स्वर्गात जातात.
आत्मस्वरूपवंतश्च यौवनस्थाश्च भारत । ये वै जितेंद्रिया धीरास्ते नराः स्वर्गगामिनः
जे आत्मज्ञान असलेले, तरुण आणि इंद्रियांवर ताबा ठेवणारे धीर लोक आहेत, ते स्वर्गात जातात.
सुवर्णस्य च दातारो गवां भूमेश्च भारत । अन्नानां वाससां चैव ते नराः स्वर्गगामिनः
जे सोनं, गायी, जमीन, अन्न आणि वस्त्र दान करतात, ते लोक स्वर्गात जातात.
ये याचिताः प्रहृष्यंति प्रियं दत्वा वदंति च । त्यक्तदानफलेच्छाश्च ते नराः स्वर्गगामिनः
जे मागितल्यावर आनंदाने प्रिय बोलून देतात आणि दानाचे फळ नकोसे मानतात, ते लोक स्वर्गात जातात.
निवेशनानां धान्यानां नराणां च परंतप । स्वयमुत्पाद्य दातारः पुरुषाः स्वर्गगामिनः
जे स्वतः मेहनत करून घर, धान्य आणि इतर वस्तू दान करतात, ते लोक स्वर्गात जातात.
द्विषतामपि ये दोषान्न वदंति कदाचन । कीर्तयंति गुणान्ये च ते नराः स्वर्गगामिनः
जे शत्रूंचेही दोष कधीच बोलत नाहीत आणि त्यांच्या गुणांचे कौतुक करतात, ते लोक स्वर्गात जातात.
ये परेषां श्रियं दृष्ट्वा न वितप्यंति मत्सरात् । प्रहृष्टाश्चाभिनंदंति ते नराः स्वर्गगामिनः
जे लोक दुसऱ्यांची श्रीमंती पाहून मत्सराने दुःखी होत नाहीत, उलट आनंदाने त्यांचे अभिनंदन करतात, ते लोक स्वर्गाला जातात.
प्रवृत्तौ च निवृत्तौ च श्रुतिशास्त्रोक्तमेव च । आचरंति महात्मानस्ते नराः स्वर्गगामिनः
जे महात्मे लोक वेद आणि शास्त्रांनी सांगितलेल्या नियमांप्रमाणे वागतात, कर्म करताना आणि टाळताना देखील, ते लोक स्वर्गाला जातात.
ये नराणां वचो वक्तुं न जानंति च विप्रियम् । प्रियवाक्यैकविज्ञातास्ते नराः स्वर्गगामिनः
जे लोक कधीच दुसऱ्यांना अप्रिय बोलूच शकत नाहीत आणि नेहमीच गोड बोलण्यातच पटाईत असतात, ते लोक स्वर्गाला जातात.
ये नामभागान्कुर्वंति क्षुत्तृष्णा श्रमपीडिताः । हंतकारस्य कर्तारस्ते नराः स्वर्गगामिनः
जे लोक उपासमारी, तहान आणि श्रमाने त्रस्त असतानाही इतरांना अन्नाचा वाटा देतात, ते पुण्य निर्माण करणारे आणि स्वर्गाला जाणारे असतात.
वापीकूपतडागानां प्रपानां चैव वेश्मनाम् । आरामाणां च कर्तारस्ते नराः स्वर्गगामिनः
जे लोक विहिरी, तळी, पाणवठे, प्यावे, घरे आणि बागा बांधतात, ते लोक स्वर्गाला जातात.
असत्येष्वपि ये सत्या ऋजवो नार्जवेष्वपि । रिपुष्वपिहिता ये च ते नराः स्वर्गगामिनः
जे खोटेपणातही सत्य बोलतात, वाकड्या लोकांतही सरळ राहतात आणि शत्रूंमध्येही स्वतःला लपवतात, ते लोक स्वर्गाला जातात.
यस्मिन्कस्मिन्कुले जाता बहुपुत्राः शतायुषः । सानुक्रोशाः सदाचारास्ते नराः स्वर्गगामिनः
ज्या कुळात अनेक मुले, दीर्घायुष्य, दयाळूपणा आणि चांगला आचार असलेले लोक जन्मतात, ते लोक स्वर्गाला जातात.
कुर्वंत्यवंध्यं दिवसं धर्मेणैकेन सर्वदा । व्रतं गृह्णंति ये नित्यं ते नराः स्वर्गगामिनः
जे लोक नेहमी एक तरी धर्मपालनाचे व्रत घेऊन आपला दिवस फलदायी करतात आणि रोज व्रत पाळतात, ते लोक स्वर्गाला जातात.
आक्रोशंतं स्तुवंतं च तुल्यं पश्यंति ये नराः । शांतात्मानो जितात्मानस्ते नराः स्वर्गगामिनः
जे लोक निंद करणाऱ्याला आणि स्तुती करणाऱ्याला सारखेच पाहतात, शांत आणि संयमी असतात, ते लोक स्वर्गाला जातात.
ये चापि भयसंत्रस्तान्ब्राह्मणांश्च तथा स्त्रियः । सार्थान्वा परिरक्षंति ते नराः स्वर्गगामिनः
जे लोक घाबरलेल्या, ब्राह्मण, स्त्रिया आणि प्रवासी यांचे रक्षण करतात, ते लोक स्वर्गाला जातात.
गंगायां पुष्करे तीर्थे गयायां च विशेषतः । पितृपिंडप्रदातारस्ते नराः स्वर्गगामिनः
जे लोक गंगा, पुष्कर आणि विशेषतः गया या तीर्थावर पितरांना पिंडदान करतात, ते लोक स्वर्गाला जातात.
न वशे चेंद्रियाणां च ये नराः संयमस्थिताः । त्यक्तलोभभयक्रोधास्ते नराः स्वर्गगामिनः
जे लोक इंद्रियांच्या अधीन न राहता संयमात राहतात, लोभ, भीती आणि राग सोडतात, ते लोक स्वर्गाला जातात.
यूका मत्कुणदंशादीन्ये जंतूंस्तुदतस्तनुम् । पुत्रवत्परिरक्षंति ते नराः स्वर्गगामिनः
जे लोक आपल्या अंगावरचे उवा, उंदीर, डास यांसारख्या जीवांना मुलासारखे जपतात, ते लोक स्वर्गाला जातात.
अज्ञानाच्च यथोक्तेन विधिना संचयंति च । सर्वद्वंद्वसहा लोके ते नराः स्वर्गगामिनः
जे लोक अज्ञानाने जरी असले, तरी सांगितलेल्या पद्धतीने संचय करतात आणि जगातील सर्व दुःख-सुख सहन करतात, ते लोक स्वर्गाला जातात.
ये पूताः परदारांश्च कर्मणा मनसा गिरा । रमयंति न सत्वस्थास्ते नराः स्वर्गगामिनः
जे शुद्ध मनाचे लोक कधीही कृतीने, मनाने किंवा वाणीने दुसऱ्यांच्या स्त्रियांमध्ये आसक्त होत नाहीत, आणि नेहमी सद्गुणी राहतात, ते लोक स्वर्गाला जातात.
निंदितानि न कुर्वंति कुर्वंति विहितानि च । आत्मशक्तिं विजानंति ते नराः स्वर्गगामिनः
जे लोक निंदा होईल असे कृत्य करत नाहीत, फक्त योग्य तेच करतात आणि स्वतःची ताकद ओळखतात, ते लोक स्वर्गाला जातात.
एवं ते कथितं सर्वं मया तत्त्वेन पार्थिव । दुर्गतिः सद्गतिश्चैव प्राप्यते कर्मभिर्यथा
राजा, मी तुला सर्व काही सत्य सांगितले आहे—दुर्गती आणि सद्गती, दोन्ही माणसाच्या कर्मावरच मिळतात.
नरः परेषां प्रतिकूलमाचरन्प्रयाति घोरं नरकं सुदारुणम् । सदानुकूलस्य नरस्य जीविनः सुखावहा मुक्तिरदूरसंस्थिता
जो माणूस दुसऱ्यांना त्रास देणारे वागतो, तो भयंकर नरकात जातो; पण जो नेहमी दुसऱ्यांच्या हिताचे वागतो, त्याला सुख आणि मुक्ती जवळच मिळते.
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे षण्णवतितमोऽध्यायः
श्रीपद्मपुराणाच्या भूमिखंडातील वेनोपाख्यान, गुरुतीर्थाचे माहात्म्य आणि च्यवनाच्या चरित्राचा हा शहाण्णवावा अध्याय येथे संपला.
सप्तनवतितमोऽध्यायः । कुंजल उवाच- एवमाकर्ण्य तां राजा मुनिना भाषितां तदा । धर्माधर्मगतिं सर्वां तं मुनिं समभाषत
कुंजल म्हणाला— त्या ऋषींनी सांगितलेले ऐकून, तेव्हा राजाने सर्व धर्म-अधर्माच्या मार्गाबद्दल त्या ऋषींना विचारले.
सुबाहुरुवाच- सोहं धर्मं करिष्यामि सोहं पुण्यं द्विजोत्तम । वासुदेवं जगद्योनिं यजिष्ये नितरां मुने
सुबाहू म्हणाला— मी धर्माचे पालन करीन, पुण्यकर्मे करीन, द्विजश्रेष्ठा, आणि हे मुनी, जगाचा आधार असलेल्या वासुदेवाची मी मनापासून पूजा करीन.
होमेन तु जपेनैव पूजयेन्मधुसूदनम् । यष्ट्वा यज्ञं तपस्तप्त्वा विष्णुलोकं स भूपतिः
होम आणि जप यांच्या द्वारे मधुसूदनाची पूजा करावी; यज्ञ करून आणि तप करून त्या राजाने विष्णुलोक प्राप्त केला.
पूजितः सर्वकामैश्च प्राप्तवान्सत्वरं मुदा । गते तस्मिन्महालोके देवदेवं न पश्यति
सर्व इच्छित सुखांनी सन्मानित होऊन त्याने आनंद पटकावला; पण त्या महान लोकात गेल्यावर त्याला देवांचा देव दिसला नाही.
क्षुधा जाता महातीव्रा तृष्णा चाति प्रवर्तते । तयोश्चापि महाप्राज्ञ जीवपीडाकरा बहु
त्याला तीव्र भूक लागली आणि प्रचंड तहानही जाणवू लागली; हे महाप्राज्ञा, त्या दोघांनी त्याच्या जीवाला फार त्रास दिला.