तेन दृष्टा प्रचंडा सा आयांती क्रूरलोचना । सा तस्य भार्या नद्यां वै जलमध्ये पपात ह
ती भयंकर आणि क्रूर डोळ्यांची बायको त्याच्याकडे येताना त्याला दिसली; ती त्याची बायको नदीच्या पाण्यात पडली.
तावत्तयोक्तश्चंडात्मा एहि शीघ्रं च भक्षय । समानीतं त्वदर्थं च मत्स्यमांसं मयाधुना
तेव्हा त्या भयंकर स्वभावाच्या स्त्रीने सांगितले, 'लवकर ये आणि जेव, तुझ्यासाठी मी आत्ता मासे आणि मांस आणले आहे.'
कृतं किं मूढ पूर्वेद्युर्मांसं पार्श्वे न दृश्यते । नाशितं च त्वया मूढ कुटुंबं लंघते तव
'अरे मूर्खा, काल मी आणलेले मांस तुझ्या जवळ दिसत नाही; ते तूच खाल्ले आहेस, मूर्खा, आणि घराची काळजी घेत नाहीस.'
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं चंडायाश्चंडरूपवान् । शिवरात्र्युपवासेन रात्रौ जागरणेन च
त्या भयंकर स्त्रीचे हे बोल ऐकून, तो भयंकर स्वभावाचा पुरुष शिवरात्रीच्या उपवासाने आणि रात्रभर जागरणाने,
शुद्धांतःकरणो जातः स्नातुं नद्यां शुचिव्रतः । यावत्स्नाति स दुष्टात्मा तावत्श्वा तत्र चागतः
त्याचे मन शुद्ध झाले आणि तो पवित्र व्रत पाळत नदीत स्नान करायला गेला; तो दुष्ट माणूस स्नान करत असताना तिथे एक कुत्रा आला.
शुना तदा भक्षितं च सर्वं मांसं सुरेश्वरि । चंडा प्रकुपिता तं च श्वानं हंतुमुपस्थिता
तेव्हा, हे देवतांमध्ये श्रेष्ठे, त्या कुत्र्याने सर्व मांस खाल्ले; चंडा रागाने त्या कुत्र्याला मारायला निघाली.
निवारिता हि चंडेन चंडा प्रकुपिता तदा । न हंतव्यस्त्वया चैष किमनेनाशुभं कृतम्
तेव्हा चंड्याने तिला थांबवले, जरी ती खूप रागावली होती; 'तू याला मारू नकोस—याने काय वाईट केले आहे?'
तयोक्तं भक्षितं चान्नं अनेनैव दुरात्मना । किं त्वं भक्षयिता मूढ भविताद्य बुभुक्षितः
ती म्हणाली, 'या दुष्टाने सर्व अन्न खाल्ले; आता तू उपाशी असताना काय खाणार, मूर्खा?'
पुष्कस उवाच। यच्छुना भक्षितं चान्नं तेनाहं परितोषितः । किमनेन शरीरेण नश्वरेण गतायुषा
पुष्कस म्हणाला — कुत्र्याने खाल्लेले अन्न मला समाधान देऊन गेले आहे. ज्याचे आयुष्य संपले आहे, त्या नाशिवंत देहाचा उपयोग काय?
ये पुष्यंति शरीरं वै सर्वभावेन भामिनि । मूढास्ते पापिनो ज्ञेया लोकद्वय बहिष्कृताः
हे सुंदर स्त्री, जे लोक सर्वस्वाने आपला देह पोसतात, ते मूर्ख आणि पापी समजावे; असे लोक दोन्ही जगातून दूर फेकले जातात.
तस्मान्मानं परित्यज्य कामं चापि दुरात्मताम् । स्वस्थाभावविमर्शेन तत्वबुध्या स्थिरा भव
म्हणून अभिमान, इच्छा आणि वाईटपणा सोडून, स्वतःच्या हिताचा विचार करून आणि सत्याची समज ठेवून तू स्थिर राहा.
अहमेतच्छरीरं वै खङ्गधारव्रतेन च । त्यक्ष्याम्यद्य वरारोहे किं चिरंजीवनेन मे
आज मी या देहाचा त्याग करीन, तलवारीच्या व्रताने. हे सुंदर स्त्री, मला दीर्घायुष्याचा काय उपयोग?
इत्युक्त्वा खङ्गमाकृष्य यावद्भिनत्ति कं स्वकम् । आगताश्च गणास्तावद्बहवः शिवनोदिताः
असे म्हणून त्याने तलवार उपसली आणि स्वतःला मारण्याचा प्रयत्न केला, तेवढ्यात शिवाने पाठवलेले अनेक गण तिथे आले.
विमानानि बहून्यत्र आगतानि तदंतिके । दृष्ट्वा स चैव तान्येवं विमानानि गणांस्तथा
तेव्हा तिथे अनेक दिव्य विमानं आली; ती विमानं आणि गण पाहून त्याने त्यांच्याकडे पाहिले.
उवाच परया भक्त्या पुष्कसोऽपि च तान्प्रति । कस्मात्समागता यूयं सर्वे रुद्राक्षधारिणः
पुष्कसाने मोठ्या भक्तीने त्यांना विचारले — तुम्ही सर्व रुद्राक्ष घालणारे येथे का जमला आहात?
सर्वे स्फटिकसंकाशाः सर्वे चंद्रार्द्धशेखराः । कपर्दिनश्चर्मपरीतवाससो भुजंगभोगैः कृतहारभूषणाः
सर्वजण स्फटिकासारखे चमकत होते, सर्वांच्या शिरावर अर्धचंद्र होता, जटा होत्या, कातडीचे वस्त्र घातले होते आणि सर्पांची माळ घातली होती.
श्रियान्विता रुद्रसमानवीर्या यथातथं भो वदतोचितं मम । पुष्कसेन तदा पृष्टा ऊचुस्ते रुद्रपार्षदाः
सर्वजण तेजस्वी आणि रुद्रासारखी शक्ती असलेले होते. हे प्रभु, मला योग्य ते बोला. पुष्कसाने विचारल्यावर रुद्राचे पार्षद म्हणाले.
गणा ऊचुः। प्रेषितास्मो वयं चंड शिवेन परमेष्ठिना । आगच्छ त्वरितो भूत्वा सस्त्रीको यानमारुह
गण म्हणाले — आम्हाला परब्रह्म शिवाने पाठवले आहे. लवकर ये, तुझ्या पत्नीसमवेत या विमानात बस.
लिगार्चनं कृतं यच्च त्वया रात्रौ शिवस्य च । तेन कर्मविपाकेन प्राप्तोऽसि परमां गतिम्
तू रात्री शिवाची लिंगाची पूजा केलीस, त्या पुण्यामुळे तुला सर्वोच्च स्थान मिळाले आहे.
तथोक्तो वीरभद्रेण उवाच प्रहसन्निव । किं मया सुकृतं चीर्णं पापिना पुष्कसेन हि
वीरभद्राने असे सांगितल्यावर, पुष्कस हसत म्हणाला — मी पापी माणसाने कोणते पुण्य केले?
मृगयारसिकेनैव मूढेन च दुरात्मना । पापाचारोह्यहं नित्यं कथं स्वर्गे वसाम्यहम्
मी नेहमीच शिकार करण्यात आसक्त, मूर्ख आणि वाईट वागणारा आहे; मी कसा स्वर्गात राहू शकतो?
कथं लिगार्चनं चाद्या कृतमस्ति तदुच्यताम् । परं कौतुकमापन्नः पृच्छामि कृपया वद
आज लिंगाची पूजा कशी झाली, ते सांगा. मला फारच कुतूहल वाटते, कृपया सांगावे.
वीरभद्र उवाच। देवदेवो महादेवो यो गंगाधरसंज्ञकः । परितुष्टोऽद्य ते चंड सभार्यस्य उमापतिः
वीरभद्र म्हणाला — देवांचा देव, गंगाधर म्हणून ओळखला जाणारा महादेव, आज तुझ्यावर आणि तुझ्या पत्नीवर प्रसन्न आहे.
प्रासंगिकं त्वया चाद्य कृतमर्चनमेव च । कोलं निरीक्षमाणेन बिल्वपत्राणि चैव हि
आज तू कोळाच्या झाडाकडे आणि बिल्वपत्रांकडे पाहताना सहजपणे पूजा केलीस.
छेदितानि त्वया चंड पतितानि तदैव हि । लिंगस्य मस्तके तानि तेन त्वं सुकृती प्रभो
हे चंड, तू ती पानं तोडलीस आणि ती लिंगाच्या शिरावर पडली. त्यामुळे तू पुण्यवान झालास, प्रभु.
तवैवं जागरो जातो महावृक्षोपरि ध्रुवम् । तेनैव जागरेणैव तुतोष जगदीश्वरः
मोठ्या झाडावर जागृत राहून तू अशीच जागरण केलीस. त्या जागरणामुळेच जगाचा ईश्वर तुझ्यावर प्रसन्न झाला.
छलेनैव महाभाग कोलसंदर्शनेन हि । शिवरात्रिदिनं व्याध प्रसंगेनाप्युपोषितम्
अत्यंत भाग्यशाली असा, त्या व्याधाने फक्त दाखवण्यासाठी कोला फळ दाखवले आणि शिवरात्रीच्या दिवशी अनाहूतपणे उपवास केला.
तेनोपवासेन च जागरेणतुष्टो ह्यसौ देववरो महात्मा । तव प्रसादाय महानुभावो ददाति सर्वान्वरदो वरांश्च
त्या उपवासामुळे आणि जागरणामुळे तो महान आत्मा, वर देणारा देव प्रसन्न झाला; तुझ्या कृपेसाठी, तो सर्व वर देतो.
एवमुक्तस्तदा तेन वीरभद्रेण धीमता । पुष्कसोऽपि विमानाग्र्यमारुरोह च पश्यताम्
त्या वेळी, बुद्धिमान वीरभद्राने असे सांगितल्यावर, पुष्कसानेही सर्वांच्या समोर श्रेष्ठ विमानात प्रवेश केला.
गणानां देवतानां च सर्वेषां प्राणिनामपि । तदा दुंदुभयो नेदुर्भेरीतूर्याण्यनेकशः
त्या वेळी, गण, देवता आणि सर्व जीवांच्या मध्ये, डुंमर आणि अनेक वाद्यांचे आवाज घुमू लागले.