विदुरेणोक्तमात्रस्तु चंद्रशर्मा द्विजाधमः । आचष्टे सर्वमेवापि यथापूर्वकृतं स्वकम्
विदुराने असे विचारताच, चंद्रशर्मा त्या नीच ब्राह्मणाने आपले सगळे पूर्वीचे कृत्य सांगितले.
पातकं च महाघोरं वसता च गुरोर्गृहे । महामोहगतेनापि क्रोधेनाकुलितेन च
गुरूच्या घरी राहून, मोठ्या मोहाने आणि रागाने भरलेल्या अवस्थेत, त्याने केलेल्या भयंकर पापाची गोष्ट त्याने सांगितली.
गुरोर्घातः कृतः पूर्वं तेन दग्धोस्मि सांप्रतम् । चंद्रशर्मा च वृत्तांतमुक्त्वा सर्वमपृच्छत
'पूर्वी मी गुरूचा वध केला, त्यामुळे आज मी यातना भोगतोय.' असे सर्व सांगून चंद्रशर्मा त्याला उलट विचारतो.
भवान्को हि सुदुःखात्मा वृक्षच्छायां समाश्रितः । विदुरेण समासेन आत्मपापं निवेदितम्
'तू कोण आहेस, असा दुःखाने भरलेला, झाडाच्या सावलीत बसलेला?' विदुराने थोडक्यात आपले पाप सांगितले.
अथ कश्चिद्द्विजः प्राप्तस्तृतीयः श्रमकर्षितः । वेदशर्मेति वै नाम बहुपातकसंचयः
मग तिसरा एक ब्राह्मण आला, श्रमाने थकलेला, वेदशर्मा नावाचा, ज्याच्यावर अनेक पापे होती.
द्वाभ्यामपि सुसंपृष्टः को भवान्दुःखिताकृतिः । कस्माद्भ्रमसि वै पृथ्वीं वद भावं त्वमात्मनः
त्या दोघांनी त्याला विचारले, 'तू कोण आहेस, असा दुःखी दिसतोस? पृथ्वीवर का फिरतोस? तुझी अवस्था सांग.'
वेदशर्मा ततः सर्वमात्मचेष्टितमेव च । कथयामास ताभ्यां वै ह्यगम्यागमनं कृतम्
मग वेदशर्म्याने आपली सर्व कर्मे सांगितली आणि तो निषिद्ध ठिकाणी गेला होता, हेही कबूल केले.
धिक्कृतः सर्वलोकैश्च अन्यैः स्वजनबांधवैः । तेन पापेन संलिप्तो भ्रमाम्येवं महीमिमाम्
'सर्व लोकांनी आणि माझ्या आप्तांनी मला निंदले आहे. त्या पापाने मी लिप्त झालो आहे, म्हणून मी या पृथ्वीवर असेच फिरतो.'
वंजुलो नाम वैश्योथ सुरापायी समागतः । स गोघ्नश्च विशेषेण तैश्च पृष्टो यथा पुरा
मग वंजुलो नावाचा एक वैश्य आला, तो मद्यपान करणारा आणि विशेषतः गायी मारणारा होता. त्यालाही त्यांनी पूर्वीप्रमाणे विचारले.
तेन आवेदितं सर्वं पातकं यत्पुराकृतम् । तैराकर्णितमन्यैश्च सर्वं तस्यप्रभाषितम्
त्याने आपली सर्व जुनी पापे सांगितली; त्याने जे काही सांगितले ते सर्वांनी आणि इतरांनीही ऐकले.
एवं चत्वारःपापिष्ठा एकस्थानं समागताः । कः कस्यापि न संपर्कं भोजनाच्छादनेन च
अशा चारही फार पापी माणसं एकत्र आली, पण त्यातल्या कुणीही दुसऱ्याशी न जवळीक साधली, ना अन्न, ना वस्त्र काहीही वाटलं.
करोति च महाभाग वार्तां चक्रुः परस्परम् । न विशंत्यासने चैके न स्वपंत्येकसंस्तरे
ते आपसात बोलत असत, पण काहीजण एकाच आसनावर बसत नसत, आणि एकाच चटईवर झोपतही नसत.
एवं दुःखसमाविष्टा नानातीर्थेषु वै गताः । तेषां तु पापका घोरा न नश्यंति च नंदन
अशा प्रकारे दुःखाने ग्रासलेली ती माणसं वेगवेगळ्या तीर्थांमध्ये गेली, पण त्यांची भयंकर पापं काही केल्या नष्ट होत नव्हती, नंदना.
सामर्थ्यं नास्ति तीर्थानां महापातकनाशने । विदुराद्यास्ततस्ते तु गताः कालंजरं गिरिम्
तीर्थांना मोठी पापं नाहीशी करण्याचं सामर्थ्य नाही, म्हणून विदुर आणि इतर सगळे काळंजर डोंगराकडे गेले.
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थे च्यवनचरित्रे एकनवतितमोऽध्यायः
या प्रकारे श्रीपद्मपुराणाच्या भूमिखंडातील वेणाच्या कथेत, गुरूतीर्थातील च्यवनाच्या चरित्राचा एक्याण्णववा अध्याय संपला.
कुंजल उवाच- कालंजरं समासाद्य निवसंति सुदुःखिताः । महापापैस्तु संदग्धा हाहाभूता विचेतनाः
कुंजळ म्हणाला — काळंजर डोंगरावर पोहोचून ते सगळे फारच दुःखी अवस्थेत राहू लागले, मोठ्या पापांनी जळत होते, मनाने खचलेले आणि गोंधळलेले होते.
तत्र कश्चित्समायातःसिद्धश्चैव महायशाः । तेन पृष्टाः सुदुःखार्ता भवंतः केन दुःखिताः
तेव्हा तिथे एक प्रसिद्ध आणि सिद्ध ऋषी आले; त्यांनी त्यांची तीव्र वेदना पाहून विचारलं, 'तुम्ही इतके दुःखी का आहात?'
स तैः प्रोक्तो महाप्राज्ञः सर्वज्ञानविशारदः । तेषां ज्ञात्वा महापापं कृपां चक्रे सुपुण्यभाक्
ते सगळे त्या ज्ञानी ऋषींना आपली कथा सांगतात; त्या ऋषींनी त्यांचं मोठं पाप ओळखून, मोठ्या पुण्याने त्यांच्यावर दया दाखवली.
सिद्ध उवाच- अमासोमसमायोगे प्रयागः पुष्करश्च यः । अर्घतीर्थं तृतीयं तु वाराणसी चतुर्थका
सिद्ध ऋषी म्हणाले — 'अमावास्या आणि पौर्णिमेच्या संयोगाला, प्रयाग, पुष्कर, अर्घतीर्थ आणि चौथं म्हणजे वाराणसी —'
गच्छंतु तत्र वै यूयं चत्वारः पातकाविलाः । गंगांभसि यदा स्नातास्तदा मुक्ता भविष्यथ
‘तुम्ही चौघं, पापांनी माखलेले, तिथे जा; गंगाजळात स्नान केल्यावर तुम्ही मुक्त व्हाल.’
पातकेभ्यो न संदेहो निर्मलत्वं गमिष्यथ । आदिष्टास्तेन वै सर्वे प्रणेमुस्तं प्रयत्नतः
‘पापांपासून शुद्ध व्हाल, यात काहीच शंका नाही.’ असं त्या ऋषींनी सांगितल्यावर, सगळ्यांनी त्यांना मनापासून वंदन केलं.
कालंजरात्ततो जग्मुः सत्वरं पापपीडिताः । वाराणसीं समासाद्य स्नात्वा चै वद्विजोत्तमाः
मग पापांनी त्रस्त झालेले ते सगळे तिथून पटकन निघाले; वाराणसीला पोहोचून त्यांनी स्नान केलं, हे द्विजश्रेष्ठा.
प्रयागं पुष्करं चैव अर्घतीर्थं तु सत्तम । अमासोमं सुसंप्राप्य जग्मुस्ते च महापुरीम्
हे श्रेष्ठा, त्यांनी योग्य वेळी प्रयाग, पुष्कर आणि अर्घतीर्थ गाठलं आणि मग त्या महान नगरीकडे गेले.
विदुरश्चंद्रशर्मा च वेदशर्मा तृतीयकः । वैश्यो वंजुलकश्चैव सुरापः पापचेतनः
विदुर, चंद्रशर्मा, तिसरा वेदशर्मा आणि व्यापारी वंजुलक — जो मद्यपान करणारा आणि पापी मनाचा होता —
तस्मिन्पर्वणि संप्राप्ते स्नाता गंगांभसि द्विज । स्नानमात्रेण मुक्तास्तु गोवधाद्यैश्च किल्बिषैः
त्या पवित्र पर्वकाळी त्यांनी गंगाजळात स्नान केलं, हे द्विज; त्या स्नानामुळे ते गोरक्षणासारख्या पापांपासूनही मुक्त झाले.
ब्रह्महत्या गुरुहत्या सुरापानादि पातकैः । लिप्तानि तानि तीर्थानि परिभ्रमंति मेदिनीम्
ब्राह्मणहत्या, गुरूहत्या, मद्यपान अशा पापांनी लागलेली ती तीर्थस्थळं पृथ्वीवर भटकत असतात.
पुष्करो अर्धतीर्थस्तु प्रयागः पापनाशनः । वाराणसी चतुर्थी तु लिप्ता पापैर्द्विजोत्तम
पुष्कर हे अर्धं तीर्थ, प्रयाग पापांचा नाश करणारा, वाराणसी चौथं, हे द्विजश्रेष्ठा, पण ते पापांनी माखलेलं आहे.
कृष्णत्वं पेदिरे सर्वे हंसरूपेण बभ्रमुः । सर्वेष्वेव सुतीर्थेषु स्नानं चक्रुर्द्विजोत्तमाः
ते सगळे काळसर झाले आणि हंसाच्या रूपात फिरू लागले; सगळ्या पवित्र तीर्थांमध्ये, हे द्विजश्रेष्ठा, त्यांनी स्नान केलं.
कृष्णत्वं नैव गच्छेत तेषां पापेन चागतम् । सुतीर्थेषु महाराज स्नाताः सर्वेषु वै पुनः
राजा, जेव्हा हे लोक सर्व पवित्र तीर्थांमध्ये पुन्हा स्नान करतात, तेव्हा त्यांना काळेपणा येत नाही आणि त्यांच्या पापांचाही नाश होतो.
यं यं तीर्थं प्रयांत्येते सर्वे तीर्था द्विजोत्तम । हंसरूपेण वै यांति तैः सार्द्धं तु सुदुःखिताः
हे श्रेष्ठ द्विज ज्या ज्या तीर्थस्थळी जातात, तेथे सर्व तीर्थे त्यांच्या दुःखात सहभागी होऊन राजहंसाच्या रूपात त्यांच्या सोबत जातात.