कुंजल उवाच- संप्रवक्ष्याम्यहं तात श्रूयतां स्थिरमानसः । सर्वसंदेहविध्वंसं चरित्रं पापनाशनम्
कुंजल म्हणाला — आता मी तुला सांगतो, मुला, तू शांत मनाने ऐक. हे चरित्र सर्व शंका दूर करते आणि पाप नष्ट करते.
इंद्रलोके प्रववृते संवादो देव कौतुकः । सभायां तस्य देवस्य इंद्रस्यापि महात्मनः
इंद्रलोकात, त्या महात्मा इंद्राच्या सभेत, देवतांमध्ये एक अद्भुत संवाद सुरू झाला.
देवं द्रष्टुं सहस्राक्षं नारदस्त्वरितं ययौ । समागतं सहस्राक्षः सूर्यतेजःसमप्रभम्
सहस्त्र नेत्र असलेल्या देवाला पाहण्यासाठी नारद लवकरच गेला; तो सहस्त्र नेत्र असलेला, सूर्याच्या तेजासारखा उजळून आला.
तं दृष्ट्वा हर्षमायातः समुत्थाय महामतिः । ददावर्घं च पाद्यं च भक्त्या प्रणतमानसः
त्याला पाहून तो बुद्धिमान आनंदित झाला, उठून भक्तीभावाने आणि नम्र मनाने अर्घ्य व पाद्य अर्पण केले.
बद्धांजलिपुटोभूत्वा प्रणाममकरोत्तदा । आसने कोमले पुण्ये विनिवेश्य द्विजोत्तमम्
हात जोडून त्याने नमस्कार केला आणि त्या श्रेष्ठ द्विजाला पवित्र, मऊ आसनावर बसवले.
पप्रच्छ प्रणतो भूत्वा श्रद्धया परया युतः । कस्माच्चागमनं तेऽद्य कारणं वद सांप्रतम्
पूर्ण श्रद्धेने नम्र होऊन त्याने विचारले — आज तुमच्या येण्याचे कारण काय? मला आत्ता कारण सांगा.
इत्युक्तो देवराजेन प्रत्युवाच महामुनिः । भवंतं द्रष्टुमायातः पृथिव्यास्तु पुरंदरः
देवराजाने असे विचारल्यावर महर्षी म्हणाले — पुरंदर, मी पृथ्वीवरून तुला पाहायला आलो आहे.
स्नात्वा पुण्यप्रदेशेषु तीर्थेषु च सुश्रद्धया । देवान्पितॄन्समभ्यर्च्य दृष्ट्वा तीर्थान्यनेकशः
पवित्र स्थळी आणि तीर्थात भक्तीने स्नान करून, देवता आणि पितरांची पूजा केली, अनेक तीर्थस्थळे पाहिली.
एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्त्वया पृच्छितं पुरा । देवेंद्र उवाच- दृष्टानि पुण्यतीर्थानि सुक्षेत्राणि त्वया मुने
तू पूर्वी विचारलेले सर्व मी तुला सांगितले आहे. इंद्र म्हणाला — हे मुनी, तू पुण्य तीर्थे आणि शुभ क्षेत्रे पाहिली आहेत.
किं तीर्थं प्राप्य मुच्येत ब्रह्मघ्नो ब्रह्महत्यया । सुरापोमुच्यतेपापाद्गोघ्नोहेमापहारकः
कोणत्या तीर्थात गेल्यावर ब्रह्महत्येचे पाप करणारा मुक्त होतो? मद्यपान करणारा, गायीचा वध करणारा किंवा सोन्याचा चोर यांना कोणते तीर्थ पापमुक्त करते?
स्वामिद्रोहान्महाभाग नारीहंता कथं सुखी । नारद उवाच- यानि कानि च तीर्थानि गयादीनि सुरेश्वर
महाभाग्यवान, स्वामीद्रोही किंवा स्त्रीहत्यारा सुखी कसा होईल? नारद म्हणाले — हे देवाधिदेव, गायासह जी जी तीर्थे आहेत,
तेषां नैव प्रजानामि विशेषं पापनाशनम् । सुपुण्यानि सुदिव्यानि पापघ्नानि समानि च
त्यांची पाप नष्ट करण्याची खास शक्ती मला माहीत नाही; ती सर्व पुण्यवान, दिव्य, पाप नष्ट करणारी आणि समान आहेत.
सर्वाण्येव सुतीर्थानि जानाम्यहं पुरंदर । अविशेषं विशेषं वै नैव जानामि सांप्रतम्
पुरंदर, मला सर्व उत्तम तीर्थे माहीत आहेत; सध्या त्यांच्यात काही वेगळेपण किंवा विशेषता मला माहीत नाही.
प्रत्ययं क्रियतां देव तीर्थानां गतिदायकम् । एवमाकर्ण्य तद्वाक्यं नारदस्य महात्मनः
देवा, कोणती तीर्थे मुक्ती देतात याबद्दल खात्री करून घे. त्या महात्मा नारदाचे हे शब्द ऐकून,
समाहूतानि चेंद्रेण तीर्थानि भूगतानि च । मूर्तिवर्तीनि दिव्यानि समायातानि शासनात्
इंद्राने पृथ्वीवरील आणि दिव्य अशी तीर्थस्थळे बोलावली; त्याच्या आज्ञेने ती सर्व मूर्त स्वरूपात आली.
बद्धांजलीनि दिव्यानि भूषितानि सुभूषणैः । दिव्यांबराणि स्निग्धानि तेजोवंति च सुव्रत
त्यांनी हात जोडले होते, सुंदर दागिन्यांनी सजलेले होते, दिव्य वस्त्रे परिधान केली होती, उज्ज्वल आणि सदाचारी दिसत होते.
स्त्रीपुंसोश्च स्वरूपाणि कृतानि च विशेषतः । हेमचंदनकाशानि दिव्यरूपधराणि च
त्यांचे रूप विशेषतः स्त्री आणि पुरुष असे केले होते; ते सोने आणि चंदनासारखे दिसत होते, दिव्य रूप धारण केले होते.
मुक्ताफलस्यवर्णेन प्रभासंति नरेश्वर । तप्तकांचनवर्णानि सारुण्यानि च तत्र वै
राजा, ते मोत्याच्या रंगासारखे चमकत होते; काहींचा रंग तापलेल्या सोन्यासारखा होता, आणि काहींमध्ये लालसर छटा होती.
कति शुक्ल सुपीतानि प्रभावंति सभांतरे । कानि पद्मनिभान्येव मूर्तिवर्तीनि तानि तु
सभेत आतल्या किती शुभ्र पिवळ्या तेजस्वी आहेत, आणि कमळासारख्या दिसणाऱ्या कोणत्या तिथे प्रत्यक्ष आहेत?
सूर्यतेजः प्रकाशानि तडित्तेजः समानि च । पावकाभानि चान्यानि प्रभासंति सभांतरे
काहींना सूर्याच्या तेजासारखं तेज आहे, काहींना वीजेसारखं उजेड आहे, आणि काहींना अग्नीच्या प्रकाशासारखं तेज आहे, असं ते सर्व सभेत चमकत आहेत.
सर्वाभरणशोभाढ्यैः प्रशोभंते नरेश्वर । हारकंकणकेयूरमालाभिस्तु सुचंदनैः
राजा, सर्व प्रकारच्या सुंदर दागिन्यांनी, हार, कंकण, केयूर, माळा आणि सुगंधी चंदनानं सजलेली ती मंडळी फारच तेजस्वी दिसत आहेत.
दिव्यचंदनदिग्धानि सुरभीणि गुरूणि च । कमंडलुकराण्येव आयातानि सभांतरे
दिव्य चंदन लावलेली, सुगंधी आणि जड वाटणारी, ती मंडळी हातात कमंडलू घेऊन सभेत आलेली दिसतात.
गंगा च नर्मदा पुण्या चंद्रभागा सरस्वती । देविका बिंबिका कुब्जा कुंजला मंजुला श्रुता
गंगा, नर्मदा, पुण्य चंद्रभागा, सरस्वती, देविका, बिंबिका, कुब्जा, कुंजला, मंजुला आणि श्रुता—
रंभा भानुमती पुण्या पारा चैव सुघर्घरा । शोणा च सिंधुसौवीरा कावेरी कपिला तथा
रंभा, तेजस्वी भानुमती, पुण्य परा, सुघर्घरा, शोणा, सिंधु-सौवीर, कावेरी आणि कपिला—
कुमुदा वेदनदी पुण्या सुपुण्या च महेश्वरी । चर्मण्वती तथा ख्याता लोपा चान्या सुकौशिकी
कुमुदा, पुण्य वेदनदी, अत्यंत पुण्य महेश्वरी, प्रसिद्ध चर्मण्वती, लोपा आणि उत्तम कौशिकी—
सुहंसी हंसपादा च हंसवेगा मनोरथा । सुरुथास्वारुणा वेणा भद्र वेणा सुपद्मिनी
सुहंसी, हंसपदा, हंसवेगा, मनोरथा, सुरुथा, स्वरुणा, वेणा, भद्र वेणा आणि सुपद्मिनी—
नाहलीसुमरी चान्या पुण्या चान्या पुलिंदिका । हेमा मनोरथा दिव्या चंद्रिका वेदसंक्रमा
नाहळी, सुमरी, पुण्य पुलिंदिका, हेमा, मनोरथा, दिव्य चंद्रिका आणि वेदसंक्रम—
ज्वालाहुताशनी स्वाहा काला चैव कपिंजला । स्वधा च सुकला लिंगा गंभीरा भीमवाहिनी
ज्वाला, होताशनी, स्वाहा, काला, कपिंजला, स्वधा, सुकला, लिंगा, गंभीर आणि भीमवाहिनी—
देवद्रीची वीरवाहा लक्षहोमा अघापहा । पाराशरी हेमगर्भा सुभद्रा वसुपुत्रिका
देवद्रीची, वीरवाहा, लक्षहोमा, अघापहा, पाराशरी, हेमगर्भा, सुभद्रा आणि वसुपुत्रिका—
एता नद्यो महापुण्या मूर्तिमत्यो नरेश्वर । सर्वाभरणशोभाढ्याः कुंभहस्ताः सुपूजिताः
हे सर्व नद्यांचे मूर्तिमंत रूप अत्यंत पुण्यवान आहेत, राजन. त्या सर्व दागिन्यांनी सजलेल्या, हातात कुंभ असलेल्या आणि फार सन्मानित झालेल्या आहेत.