तत्त्वं कुरु महाभागे सर्वपातकशोधनम् । ध्यायस्व हि हृषीकेशं शतनामजपस्व च
हे महान भाग्यशाली, जे सर्व पापांचे शुद्धीकरण करते ते कर; हृषीकेशाचे ध्यान कर आणि त्याची शंभर नावे जप.
भव ज्ञानपरा नित्यं कुरु व्रतमनुत्तमम् । अशून्यशयनं पुण्यं व्रतं पापप्रणाशकम्
नेहमी ज्ञानात मन लाव, उत्तम व्रत स्वीकार—अशून्यशयन व्रत, जे पुण्यदायक आणि पाप नष्ट करणारे आहे.
समाचष्ट स धर्मात्मा सर्वज्ञानप्रकाशकम् । ज्ञानं स्तोत्रं व्रतं ध्यानं विष्णोश्चैव महात्मनः
त्या धर्मात्म्याने सर्व ज्ञान प्रकाशित करणारे, विष्णूच्या स्तोत्र, व्रत, ध्यान आणि ज्ञान समजावून सांगितले.
विष्णुरुवाच- तस्मात्सा हि प्रजग्राह संस्थिता निर्जने वने । सर्वद्वंद्वविनिर्मुक्ता संजाता तपसि स्थिता
विष्णू म्हणतो: म्हणून ती एकटी निर्जन वनात राहून, सर्व द्वंद्वातून मुक्त होऊन, तपात स्थिर राहिली.
व्रतं चक्रे जिताहारा निराधारा सुदुःखिता । कामक्रोधविहीना सा वर्गं संयम्य नित्यशः
तीने व्रत स्वीकारले, आहारावर संयम ठेवला, कोणाच्याही आधाराशिवाय, फार दुःखी राहिली, इच्छा आणि राग सोडले, आणि नेहमी इंद्रियांवर संयम ठेवला.
इंद्रियाणां महाराज महामोहं निरस्य सा । अब्दे चतुर्थके प्राप्ते सुप्रसन्नो जनार्दनः
राजा, तिने इंद्रियांचा मोठा मोह दूर केला; चौथे वर्ष पूर्ण होताच जनार्दन अतिशय प्रसन्न झाला.
तस्यै वरं दातुकामश्चायातो वरनायकः । तस्यै संदर्शयामास स्वरूपं वरदः प्रभुः
तिला वर द्यायची इच्छा ठेवून, वर देणारा प्रभू स्वतः तिच्यासमोर प्रकट झाला आणि आपले खरे रूप तिला दाखवले.
सूत उवाच- इंद्रनीलघनश्यामं शंखचक्रगदाधरम् । सर्वाभरणशोभाढ्यं पद्महस्तं महेश्वरम्
सूतेने सांगितले: तो इंद्रनीलासारखा गडद निळा, पावसाच्या ढगासारखा काळा, शंख, चक्र, गदा धारण करणारा, सर्व अलंकारांनी सुशोभित, कमळहस्त आणि महेश्वर होता.
बद्धांजलिपुटा भूत्वा वेपमाना निराश्रया । उवाच गद्गदैर्वाक्यैः प्रणता मधुसूदनम्
ती दोन्ही हात जोडून, थरथरत, आधाराविना उभी राहिली आणि भावनांनी गहिवरलेल्या शब्दांनी मधुसूदनाला वंदन करून म्हणाली.
तेजसा तव दिव्येन स्थातुं शक्नोमि नैव हि । दिव्यरूपो भवेः कस्त्वं कृपया मम चाग्रतः
तुझ्या दिव्य तेजामुळे मला उभं राहवत नाही; दयाळू होऊन माझ्यासमोर या दिव्य रूपात प्रकट झालेला तू कोण आहेस?
कथयस्व प्रसादेन किमत्र तव कारणम् । सर्वमेव प्रसादेन प्रब्रवीहि महामते
कृपेनं मला सांग, इथे तुझं कारण काय आहे; हे महाज्ञानी, तुझ्या कृपेने सर्व काही मला स्पष्टपणे सांग.
देवमेवं विजानामि तेजसा इंगितैस्तव । ज्ञानहीना जगन्नाथ न जाने रूपनामनी
तुझ्या तेजाने आणि हालचालींनी मी तुला देव मानते; पण हे जगन्नाथा, मला ज्ञान नाही, तुझं रूप किंवा नाव मला माहीत नाही.
किं ब्रह्मा वा भवान्विष्णुः किं वा शंकर एव हि । एवमुक्त्वा प्रणम्यैवं दंडवद्धरणीं गता
तू ब्रह्मा आहेस का, विष्णू आहेस का, की शंकर आहेस? असं विचारून तिने वाकून पृथ्वीवर दंडवत घातला.
तामुवाच जगन्नाथः प्रणतां राजनंदिनीम् । श्रीभगवानुवाच- त्रयाणामपि देवानामंतरं नास्ति शोभने
जगन्नाथाने वाकलेल्या राजकन्येला सांगितलं — श्रीभगवान म्हणाले: हे सुंदरिये, या तिघा देवांमध्ये काहीही फरक नाही.
ब्रह्मा समर्चितो येन शंकरो वा वरानने । तेनाहमर्चितो नित्यं नात्र कार्या विचारणा
जो कोणी ब्रह्मा किंवा शंकराची पूजा करतो, हे सुंदर मुखवाली, त्याने नेहमीच माझीही पूजा केली आहे; यात काहीच शंका नाही.
एतौ ममाभिन्नतरौ नित्यं चापि त्रिरूपवान् । अहं हि पूजितो यैश्च तावेतौ तैः सुपूजितौ
हे दोघे कायम माझ्याशी एकरूप आहेत आणि मी त्रिरूप आहे; जो माझी पूजा करतो, त्याने त्यांचीही उत्तम पूजा केली.
अहं देवो हृषीकेशः कृपया तव चागतः । स्तवेनानेन पुण्येन व्रतेन नियमेन च
मी हृषीकेश देव तुझ्या कृपेने आलो आहे; या पुण्य स्तुतीमुळे, व्रतामुळे आणि नियमामुळे.
संजाता कल्मषैर्हीना वरं वरय शोभने । दिव्यादेव्युवाच- विजयस्व हृषीकेश कृष्णक्लेशापहारक
तुझ्या सर्व पापांचा नाश झाला आहे; हे सुंदरिये, आता वर माग. दिव्य देवी म्हणाली — विजय मिळो हृषीकेशा, कृष्णाच्या दुःखांचा हरणारा.
नमामि चरणद्वंद्वं मामुद्धर सुरेश्वर । वरं मे दातुकामोऽसि चक्रपाणे प्रसीद मे
मी तुझ्या पवित्र पायांना वंदन करते; हे देवाधिदेव, मला उचल. तू मला वर द्यायचा इच्छितोस; हे चक्रधारी, माझ्यावर कृपा कर.
आत्मपादयुगस्यापि भक्तिं देहि ममानघ । दर्शयस्व जगन्नाथ मोक्षमार्गं निरामयम्
माझ्या मनात तुझ्या पायांवरही भक्ती दे, हे निष्पाप; हे जगन्नाथा, मला मुक्तीचा शुद्ध मार्ग दाखव.
दासत्वं देहि वैकुंठ यदि तुष्टो जनार्दन । श्रीभगवानुवाच- एवमस्तु महाभागे गच्छ निर्धूतकल्मषा
हे जनार्दना, जर तू समाधानी असशील तर मला वैकुंठात दास्यभाव दे. श्रीभगवान म्हणाले — तसेच होवो, हे महाभाग्यवती; आता तू सर्व पापांपासून मुक्त झाली आहेस.
वैष्णवं परमं लोकं दुर्लभं योगिभिः सदा । गच्छ गच्छ परं लोकं प्रसादान्मम सांप्रतम्
हे वैष्णव परम लोक, जे योग्यांना नेहमी दुर्मिळ असतात, तिथे जा; माझ्या कृपेने आता त्या सर्वोच्च लोकात पोहोच.
एवमुक्ते ततो वाक्ये माधवेन महात्मना । दिव्यादेवी अभूद्दिव्या सूर्यतेजः समप्रभा
माधव या महात्म्याने असे सांगितल्यावर, ती दिव्य देवी सूर्याच्या तेजासारखी प्रकाशमान झाली.
पश्यतां सर्वलोकानां दिव्याभरणभूषिता । दिव्यमालान्विता सा च दिव्यहारविलंबिनी
सर्व लोक पाहत असताना ती दिव्य दागिन्यांनी सजली, दिव्य माळ घातली आणि दिव्य हाराने शोभली.
गता सा वैष्णवं लोकं दाहप्रलयवर्जितम् । पुनः पक्षी समायातः स्वगृहं हर्षसंयुतः
ती वैष्णव लोकात गेली, जिथे कोणताही ताप किंवा विनाश नाही; नंतर तो पक्षी आनंदाने आपल्या घराकडे परतला.
तत्सर्वं कथयामास पितरं प्रति सत्तमः
त्या उत्तम व्यक्तीने हे सर्व घडलेले आपल्या वडिलांना सांगितले.
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थे च्यवनचरित्रेऽष्टाशीतितमोऽध्यायः
या प्रकारे श्रीपद्मपुराणाच्या भूमिखंडातील वेनाच्या कथेत, गुरुतीर्थाजवळील च्यवनाच्या चरित्राचा अठ्ठ्याऐंशीवा अध्याय संपला.
विष्णुरुवाच- कुंजलस्तु सुतं वाक्यं समुज्ज्वलमथाब्रवीत् । भवान्कथय भोः पुत्र किमपूर्वं तु दृष्टवान्
विष्णू म्हणाले — त्यानंतर कुंजलाने आपल्या मुलाला आनंदाने विचारले, "बाळा, सांग पाहू, तू काय नवीन पाहिलेस?"
तन्मे कथय सुप्रीतः श्रोतुकामोऽस्मि सांप्रतम् । एवमादिश्य तं पुत्रं विरराम स कुंजलः
"ते मला सांग, मी फार आनंदी आहे आणि आत्ता ऐकायला उत्सुक आहे," असे म्हणून कुंजलाने आपल्या मुलाकडे पाहून गप्प बसला.
पितरं प्रत्युवाचाथ विनयावनतस्सुतः । समुज्ज्वल उवाच- हिमवंतं नगश्रेष्ठं देववृंदसमन्वितम्
मग तो मुलगा नम्रपणे वडिलांना म्हणाला — समुज्जल म्हणाला, "मी हिमालय या सर्वात श्रेष्ठ पर्वतावर गेलो होतो, जिथे देवतांचा समूहही होता."