पुंडरीकस्य यज्ञस्य फलमाप्नोति मानवः । तुलसीसंनिधौ स्थित्वा मनसा यो जपेन्नरः
जो मनुष्य तुळशीच्या सान्निध्यात उभा राहून, मन एकाग्र करून जप करतो, त्याला पुण्डरीक यज्ञाचे फळ मिळते.
राजसूयफलं भुंक्ते वर्षेणापि च मानवः । शालग्रामशिला यत्र यत्र द्वारावती शिला
शाळग्राम शिला किंवा द्वारावती शिला जिथे जिथे असते, तिथे मनुष्याला एका वर्षात राजसूय यज्ञाचे फळ मिळते.
उभयोः संनिधौ जाप्यं कर्तव्यं सुखमिच्छता । बहुसौख्यं प्रभुक्त्वैव कुलानां शतमेव च
दोन्हींच्या सान्निध्यात, जो सुखाची इच्छा करतो त्याने जप करावा; त्याने पुष्कळ सुख उपभोगून, शंभर कुळांचेही कल्याण होते.
एकेन चाधिकं मर्त्य आत्मना सह तारयेत् । कार्तिके स्नानकर्ता यः पूजयेन्मधुसूदनम्
फक्त एकानेही, मनुष्य स्वतःला आणि इतरांनाही तारू शकतो; जो कार्तिकात स्नान करून मधुसूदनाची पूजा करतो.
यः पठेत्प्रयतः स्तोत्रं प्रयाति परमां गतिम् । माघस्नायी हरिं पूज्य भक्त्या च मधुसूदनम्
जो भक्तीने हे स्तोत्र वाचतो, तो परमपदाला पोहोचतो; जो माघ महिन्यात स्नान करून, भक्तीने हरि, मधुसूदनाची पूजा करतो.
ध्यायेच्चैव हृषीकेशं जपेद्वाथ शृणोति वा । सुरापानादिकं पापं विहाय परमं पदम्
जो हृषीकेशाचे ध्यान करतो, जप करतो किंवा ऐकतो, आणि दारू पिणे वगैरे पापे सोडतो, तो परमपदाला पोहोचतो.
विना विघ्नं नरः पुत्र संप्रयाति जनार्दनम् । श्राद्धकाले हि यो मर्त्यो विप्राणां भुंजतां पुरः
मुला, जो मनुष्य शंभर नावे श्राद्धकाळी, ब्राह्मण जेवत असताना, त्यांच्या समोर जपतो, त्याला कोणतीही अडचण न येता जनार्दन प्राप्त होतो.
यो जपेच्च शतं नाम्नां स्तोत्रं पातकनाशनम् । पितरस्तुष्टिमायांति तृप्ता यांति परां गतिं
जो शंभर नावे, पापांचा नाश करणारे स्तोत्र जपतो, त्याचे पितर संतुष्ट होतात आणि परमगतीला जातात.
ब्राह्मणो वेदविद्वान्स्यात्क्षत्रियो विंदते महीम् । धनऋद्धिं प्रभुंजीत वैश्यो जपति यः सदा
जो ब्राह्मण आहे तो वेदज्ञ होतो, क्षत्रियाला पृथ्वी मिळते, आणि जो वैश्य नेहमी जप करतो त्याला धन व समृद्धी मिळते.
शूद्रः सुःखं प्रभुंक्ते च ब्राह्मणत्वं च गच्छति । प्राप्य जन्मांतरं वत्स वेदविद्यां प्रविंदति
शूद्र सुख उपभोगतो आणि ब्राह्मणत्व प्राप्त करतो; पुढच्या जन्मात, मुला, त्याला वेदविद्या मिळते.
सुखदं मोक्षदं स्तोत्रं जप्तव्यं च न संशयः । केशवस्य प्रसादेन सर्वसिद्धो भवेन्नरः
हे स्तोत्र सुख देणारे आणि मोक्ष देणारे आहे, याचा जप नक्कीच करावा; केशवाच्या कृपेने मनुष्य सर्व सिद्धी प्राप्त करतो.
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थवर्णने च्यवनचरित्रे सप्ताशीतितमोऽध्यायः
अशा प्रकारे श्रीपद्मपुराणाच्या भूमिखंडातील वेनकथेतील गुरुतीर्थवर्णन व च्यवनाच्या चरित्रातील सत्त्याऐंशीवा अध्याय संपला.
कुंजल उवाच- व्रतं स्तोत्रं महाज्ञानं ध्यानं चैव सुपुत्रक । मयाख्यातं तवाग्रे वै विष्णोः पापप्रणाशनम्
कुंजल म्हणाला — प्रिय मुला, मी तुला व्रत, स्तोत्र, मोठं ज्ञान आणि ध्यान यांचं सांगितलं आहे, जे विष्णूच्या पापांचा नाश करणारं आहे.
एवं चतुष्टयं सा हि यदा पुण्यं समाचरेत् । प्रयाति वैष्णवं लोकं देवानामपि दुर्लभम्
जो कोणी ही चार पुण्याची कामं करतो, त्याला वैष्णव लोक मिळतो, जो देवांनाही सहज मिळत नाही.
इतो गत्वा व्रतं वत्स दिव्यां देवीं प्रबोधय । अशून्यशयनं नाम व्रतराजं वदस्व ताम्
आता, मुला, तिथे जाऊन दिव्य देवीला 'अशून्यशयन' या व्रताचा—जो व्रतांचा राजा आहे—उल्लेख करून जागं कर.
समुद्धर महापापाद्राजकन्यां यशस्विनीम् । त्वया पृष्टं मया ख्यातं पुण्यदं पापनाशनम्
राजकन्येला मोठ्या पापातून सोडव. तू विचारलं, म्हणून मी तुला हे पुण्य देणारं, पाप नष्ट करणारं व्रत सांगितलं.
गच्छ गच्छ महाभाग इत्युक्त्वा विरराम सः । श्रीविष्णुरुवाच- उज्ज्वलोप्येवमुक्तस्तु स पित्रा कुंजलेन हि
'जा, जा, भाग्यवान' असं म्हणून तो थांबला. श्रीविष्णू म्हणतो — वडिलांनी कुंजलानं असं सांगितल्यावर उज्ज्वल—
प्रणम्य पादौ धर्मात्मा मातापित्रोर्महामतिः । जगाम त्वरितो राजन्प्लक्षद्वीपं स उज्ज्वलः
त्या धर्मात्मा, बुद्धिमान उज्ज्वलानं आईवडिलांच्या पायांना वंदन करून, राजन, पटकन प्लक्षद्वीपाकडे निघाला.
तं गिरिं सर्वतोभद्रं नानाधातुसमाकुलम् । नानारत्नमयैस्तुंगैः शिखरैरुपशोभितम्
तो सर्व बाजूंनी शुभ अशा, विविध धातूंनी भरलेल्या, आणि अनेक रत्नांनी झळकणाऱ्या उंच शिखरांनी सजलेल्या त्या डोंगरावर पोहोचला.
नानाप्रवाहसंपूर्णैरुदकैरुज्ज्वलैर्नृप । नद्यः संति स्वच्छनीरास्तस्मिन्गिरिवरोत्तमे
त्या उत्तम डोंगरावर, राजन, अनेक प्रवाहांनी भरलेल्या, स्वच्छ आणि चमकदार पाण्याच्या नद्या आहेत.
किन्नरास्तत्र गायंति गंधर्वाः सुस्वरैर्नृप । अप्सरोभिः समाकीर्णं देववृंदैरुपावृतम्
तिथे किन्नर गातात, गंधर्व मधुर स्वरात वाजवतात, आणि तिथे अप्सरा आणि देवांचा समूह भरलेला असतो.
सिद्धचारणसंघुष्टं मुनिवृंदैरलंकृतम् । नानापक्षिनिनादैश्च सर्वत्र परिनादितम्
सिद्ध आणि चारणांच्या समूहांनी तिथे गजबजलेलं आहे, ऋषींच्या टोळ्यांनी ते शोभून दिसतं, आणि विविध पक्ष्यांच्या आवाजांनी सगळीकडे निनाद भरलेला आहे.
एवं गिरिं समासाद्य उज्ज्वलो लघुविक्रमः । सुस्वरेणापि सा कन्या गिरौ तस्मिन्प्ररोदिति
अशा रीतीनं, हलक्या पावलांनी चालणारा उज्ज्वल त्या डोंगरावर पोहोचला, आणि तिथे एका कन्येचा मधुर स्वरात रडणं त्याला ऐकू आलं.
रोरूयमाणां स प्राज्ञो वचनं चेदमब्रवीत् । का त्वं भवसि कल्याणि कस्माद्रोदिषि सांप्रतम्
ती मोठ्याने रडत असताना, त्या बुद्धिमानाने विचारलं — 'तू कोण आहेस, शुभे, आणि आत्ता का रडतेस?'
कमाश्रिता महाभागे केन ते विप्रियं कृतम् । समाचक्ष्व ममाद्यैव सर्वदुःखस्य कारणम्
'तू कोणावर आधार ठेवला आहेस, भाग्यवती? कोणी तुझं वाईट केलं? आज मला तुझ्या सगळ्या दुःखाचं कारण सांग.'
दिव्यादेव्युवाच- विपाको हि महाभाग कर्मणां मम सांप्रतम् । इह तिष्ठामि दुःखेन वैधव्येन समन्विता
दिव्य देवी म्हणाली — 'भाग्यवान, माझ्या कर्मांचा परिणाम आता माझ्यावर आला आहे; मी इथे दुःखात, वैधव्याने ग्रासलेली राहते.'
भवान्को हि महाभाग कृपया मम पीडितः । पक्षिरूपधरो वत्स सोत्सवं परिभाषते
'तुम्ही कोण, भाग्यवान, जो माझ्या वेदनेला दयेनं पाहता? पक्षीरूपात असूनही, मुला, आनंदानं बोलता.'
एवमाकर्ण्य तत्सर्वं भाषितं राजकन्यया । अहं पक्षी महाभागे कृपया तव पीडितः
राजकन्येनं असं सगळं बोलल्यावर त्यानं उत्तर दिलं — 'भाग्यवती, मी पक्षी आहे, तुझ्या वेदनेला दयेनं स्पर्शून आलो आहे.'
पक्षिरूपधरो भद्रे नाहं सिद्धो न ज्ञानवान् । रुदमानां महालापैर्भवतीं दृष्टवानिह
'शुभे, मी जरी पक्षीरूप घेतलं असलं, तरी मी ना सिद्ध आहे, ना ज्ञानी; मी फक्त तुझं मोठ्यानं रडणं इथे पाहिलं.'
ततः पृच्छाम्यहं देवि वद मे कारणं त्विह । पितुर्गेहे यथावृत्तमात्मवृत्तांतमेव हि
'म्हणून, देवी, मी विचारतो — मला इथलं कारण सांग. तुझ्या वडिलांच्या घरी काय घडलं, तुझी गोष्ट मला सांग.'