तन्मे सुविस्तरं तात तस्याः कथय कारणम्
म्हणून वडील, तिच्या या दुःखाचं कारण मला सविस्तर सांग.
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थे। च्यवनोपाख्याने पंचाशीतितमोऽध्यायः
श्रीपद्मपुराणाच्या भूमिखंडातील वेनकथेत, गुरुतीरथावर, च्यवनकथेचा पंच्याऐंशीवा अध्याय इथे संपला.
कुंजल उवाच- व्रतभेदान्प्रवक्ष्यामि यैर्यैश्चाराधितो हरिः । जया च विजया चैव जयंती पापनाशिनी
कुंजल म्हणाला – मी तुला वेगवेगळ्या व्रतांची माहिती सांगतो, ज्यामुळे हरि प्रसन्न होतो. जया, विजय आणि पाप नष्ट करणारी जयंती ही व्रते आहेत.
त्रिस्पृशा वंजुली चान्या तिलदग्धा तथापरा । अखंडाचारकन्या च मनोरथा सुपुत्रक
त्रिस्पृशा, वंजुळी, तिळदग्धा, अखंडाचारकन्या आणि मनोरथा ही व्रते आहेत, प्रिय मुला.
एकादश्यास्तु भेदाश्च संति पुत्र अनेकधा । अशून्यशयनं चान्यज्जन्माष्टमी महाव्रतम्
एकादशीचीही अनेक प्रकारची व्रते आहेत, मुला. अशून्यशयन, जन्माष्टमी आणि हे महान व्रत आहे.
एतैर्व्रतैर्महापुण्यैः पापं दूरं प्रयाति च । प्राणिनां नात्र संदेहः सत्यं सत्यं वदाम्यहम्
ही सर्व पुण्यवान व्रते केल्याने पाप दूर पळतं. जीवांसाठी यात शंका नाही. मी खरं सांगतो, खरंच.
कुंजल उवाच- स्तोत्रं तस्य प्रवक्ष्यामि पापराशिविनाशनम् । सुपुत्रशतनामाख्यं नराणां गतिदायकम्
कुञ्जल म्हणाला — मी आता त्या स्तोत्राचा उल्लेख करतो, जे पापांचे ढीग नाहीसे करते. त्याला 'सुपुत्रशतनाम' असे नाव आहे आणि ते माणसांना मुक्ती देणारे आहे.
तस्य देवस्य कृष्णस्य शतनामाख्यमुत्तमम् । संप्रत्येव प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व सुतोत्तम
त्या देव कृष्णाचे हे श्रेष्ठ 'शतनाम' मी आता सांगतो, हे उत्तम पुत्रा, तू ते लक्ष देऊन ऐक.
विष्णोर्नामशतस्यापि ऋषिं छंदो वदाम्यहम् । देवं चैव महाभाग सर्वपापविशोधनम्
या विष्णूच्या शतनामाचे ऋषी, छंद आणि देवता मी सांगतो, हे महाभागा, जे सर्व पापे शुद्ध करणारे आहे.
विष्णोर्नामशतस्यापि ऋषिर्ब्रह्मा प्रकीर्तितः । ॐकारो देवता प्रोक्तश्छंदोनुष्टुप्तथैव च
या विष्णूच्या शतनामाचे ऋषी ब्रह्मा आहेत, देवता ओंकार आहे आणि छंद अनुष्टुप आहे असे सांगितले आहे.
सर्वकामिकसंसिद्ध्यै मोक्षे च विनियोगकः । अस्य विष्णोः शतनामस्तोत्रस्य । ब्रह्मा ऋषिः विष्णुर्देवता अनुष्टुप्छंदः । सर्वकामसमृद्ध्यर्थं सर्वपापक्षयार्थे विनियोगः
सर्व इच्छा पूर्ण करण्यासाठी आणि मुक्तीसाठी या विष्णूच्या शतनामस्तोत्राचा उपयोग केला जातो. याचे ऋषी ब्रह्मा, देवता विष्णू, छंद अनुष्टुप आहे. सर्व कामना पूर्ण व्हाव्यात आणि सर्व पापांचा नाश व्हावा म्हणून याचा विनियोग केला जातो.
नमाम्यहं हृषीकेशं केशवं मधुसूदनम् । सूदनं सर्वदैत्यानां नारायणमनामयम्
मी हृषीकेश, केशव, मधुसूदन, सर्व दैत्यांचा संहार करणारा, आणि कोणत्याही व्याधीपासून मुक्त असलेल्या नारायणास वंदन करतो.
जयंतं विजयं कृष्णमनंतं वामनं ततः । विष्णुं विश्वेश्वरं पुण्यं विश्वाधारं सुरार्चितम्
ज्याने नेहमी विजय मिळवला, कृष्ण, अनंत, वामन, विष्णू, विश्वाचा स्वामी, पुण्यस्वरूप, जगाचा आधार, आणि देवांनी पूजलेला — त्याला वंदन करतो.
अनघं त्वघहंतारं नरसिंहं श्रियः प्रियम् । श्रीपतिं श्रीधरं श्रीदं श्रीनिवासं महोदयम्
निर्दोष, पापांचा नाश करणारा, नरसिंह, लक्ष्मीचा प्रिय, लक्ष्मीपती, श्रीधर, श्रीद, श्रीनिवास, आणि मोठ्या कीर्तीचा — त्याला मी नमस्कार करतो.
श्रीरामं माधवं मोक्षं क्षमारूपं जनार्दनम् । सर्वज्ञं सर्ववेत्तारं सर्वदं सर्वनायकम्
श्रीराम, माधव, मोक्षदायक, क्षमाचा मूर्तिमंत, जनार्दन, सर्वज्ञ, सर्वकाही जाणणारा, सर्व देणारा, सर्वांचा नायक — त्याला वंदन करतो.
हरिं मुरारिं गोविंदं पद्मनाभं प्रजापतिम् । आनंदं ज्ञानसंपन्नं ज्ञानदं ज्ञाननायकम्
हरी, मुरारि, गोविंद, पद्मनाभ, प्रजापती, आनंदमय, ज्ञानाने संपन्न, ज्ञान देणारा, ज्ञानाचा नायक — त्याला मी वंदन करतो.
अच्युतं सबलं चंद्रं चक्रपाणिं परावरम् । युगाधारं जगद्योनिं ब्रह्मरूपं महेश्वरम्
अच्युत, बलवान, चंद्रासारखा तेजस्वी, चक्रधारी, सर्वांपेक्षा श्रेष्ठ, युगांचा आधार, जगाचा उगम, ब्रह्मरूप, महेश्वर — त्याला नमस्कार करतो.
मुकुंदं तं सुवैकुंठमेकरूपं जगत्पतिम् । वासुदेवं महात्मानं ब्रह्मण्यं ब्राह्मणप्रियम्
मुकुंद, सुंदर वैकुंठ, एकरूप, जगाचा स्वामी, वासुदेव, महान आत्मा, ब्रह्मनिष्ठ, ब्राह्मणांचा प्रिय — त्याला मी वंदन करतो.
गोप्रियं गोहितं यज्ञंयज्ञांगं यज्ञवर्द्धनम् । यज्ञस्यापि सुभोक्तारं वेदवेदांगपारगम्
गायींना प्रिय, गायींचा हितकारी, यज्ञस्वरूप, यज्ञाचा भाग, यज्ञ वाढवणारा, यज्ञाचा उत्तम भोक्ता, वेद आणि वेदांगांचा जाणकार — त्याला नमस्कार करतो.
वेदज्ञं वेदरूपं तं विद्यावासं सुरेश्वरम् । अव्यक्तं तं महाहंसं शंखपाणिं पुरातनम्
वेदांचा जाणणारा, वेदरूप, विद्या ज्याच्यात वास करते, देवांचा स्वामी, अव्यक्त, महान हंस, शंखधारी, प्राचीन — त्याला वंदन करतो.
पुरुषं पुष्कराक्षं तु वाराहं धरणीधरम् । प्रद्युम्नं कामपालं च व्यासं व्यालं महेश्वरम्
पुरुष, कमळासारख्या डोळ्यांचा, वराह, पृथ्वीचा धारक, प्रद्युम्न, कामाचा रक्षक, व्यास, सर्प, महेश्वर — त्याला मी नमस्कार करतो.
सर्वसौख्यं महासौख्यं मोक्षं च परमेश्वरम् । योगरूपं महाज्ञानं योगिनां गतिदं प्रियम्
सर्व सुखाचा स्रोत, महान सुख, मोक्ष, परमेश्वर, योगरूप, महान ज्ञान, योग्यांना मार्ग देणारा, प्रिय — त्याला वंदन करतो.
मुरारिं लोकपालं तं पद्महस्तं गदाधरम् । गुहावासं सर्ववासं पुण्यवासं महाभुजम्
मुरारि, लोकांचे रक्षक, कमळहस्त, गदाधारी, गुहेत वास करणारा, सर्वत्र वास करणारा, पुण्याचा निवास, बलवान भुजांचा — त्याला वंदन करतो.
वृंदानाथं बृहत्कायं पावनं पापनाशनम् । गोपीनाथं गोपसखं गोपालं गोगणाश्रयम्
वृंदेचा स्वामी, विशाल देहाचा, पावन, पापांचा नाश करणारा, गोपींचा नाथ, गोपांचा मित्र, गोपाल, गोधनाचा आश्रय — त्याला मी नमस्कार करतो.
परात्मानं पराधीशं कपिलं कार्यमानुषम् । नमामि निश्चलं नित्यं मनोवाक्कायकर्मभिः
मी त्या परात्पर आत्म्याला, सर्वांचा स्वामी असलेल्या कपिलाला, जो एखाद्या कार्यासाठी मानव रूपात आला आहे, कायम स्थिर व शाश्वत आहे, मन, वाणी आणि कृत्यांनी नमस्कार करतो.
नाम्नां शतेनापि सुपुण्यकर्ता यः स्तौति कृष्णं मनसा स्थिरेण । स याति लोकं मधुसूदनस्य विहाय लोकानिह पुण्यपूतः
जो कोणी शंभर नावे मनापासून, स्थिर बुद्धीने आणि उत्तम पुण्य करणारा असून कृष्णाची स्तुती करतो, तो सर्व लोकांना मागे टाकून, पुण्याने शुद्ध होऊन, मधुसूदनाच्या लोकात पोहोचतो.
नाम्नां शतं महापुण्यं सर्वपातकशोधनम् । जपेदनन्यमनसा ध्यायेद्ध्यानसमन्वितम्
शंभर नावे, जी मोठ्या पुण्याची आणि सर्व पापे दूर करणारी आहेत, ती एकाग्र मनाने, ध्यानासहित जपावी.
नित्यमेव नरः पुण्यैर्गंगास्नानफलं लभेत् । तस्मात्तु सुस्थिरो भूत्वा समाहितमना जपेत्
हे नेहमी केल्याने मनुष्याला गंगास्नानाचे फळ मिळते; म्हणून मन एकाग्र करून, स्थिर राहून जप करावा.
त्रिकालं च जपेन्मर्त्यो नियतो नियमे स्थितः । अश्वमेधफलं तस्य जायते नात्र संशयः
जो मनुष्य नियमाने, दिवसातून तीन वेळा जप करतो, त्याला अश्वमेध यज्ञाचे फळ मिळते—यात काहीच शंका नाही.
एकादश्यामुपोष्यैव पुरतो माधवस्य यः । जागरे प्रजपेन्मर्त्यस्तस्य पुण्यं वदाम्यहम्
एकादशीला उपवास करून, माधवाच्या समोर जागरण करत जो मनुष्य जप करतो, त्याचे पुण्य मी सांगतो.