विवाहः क्रियतामस्या इत्यूचुस्ते द्विजोत्तमाः । दिवोदासस्तु धर्मात्मा द्विजवाक्यप्रणोदितः
तिचं लग्न करावं असं श्रेष्ठ ब्राह्मणांनी सांगितलं. धर्मात्मा दिवोदास त्यांच्या शब्दाने प्रेरित झाला.
विवाहार्थं महाराज उद्यमं कृतवान्नृप । पुनर्दत्ता तु दानेन दिव्यादेवी द्विजोत्तम
राजा, लग्नासाठी त्या राजाने तयारी केली. पुन्हा ब्राह्मणांनी दिव्यादेवीचं दान करून लग्न लावलं.
रूपसेनाय पुण्याय तस्मै राज्ञे महात्मने । मृत्युधर्मं गतो राजा विवाहे तु महीपतिः
रूपसेन या पुण्यवान आणि थोर राजाला ती दिली गेली. पण लग्नाच्या वेळी तो राजा मृत्यू पावला.
यदा यदा महाभाग दिव्यादेव्याश्च भूपतिः । भर्ता च म्रियते काले प्राप्ते लग्नस्य सर्वदा
महाभाग, जेव्हा जेव्हा दिव्यादेवीच्या नवऱ्याचा, म्हणजे राजाचा, लग्नाच्या वेळी मृत्यू झाला, तेव्हा प्रत्येक वेळी असंच घडलं.
एकविंशतिभर्तारः काले काले मृताः पितः । ततो राजा महादुःखी संजातः ख्यातविक्रमः
एकूण एकवीस नवरे वेळोवेळी मरण पावले, वडील. त्यानंतर पराक्रमी राजा फार दुःखी झाला.
समालोच्य समाहूय समामंत्र्य स मंत्रिभिः । स्वयंवरे महाबुद्धिं चकार पृथिवीपतिः
राजाने मंत्र्यांशी चर्चा करून, त्यांना बोलावून, सल्ला घेऊन, स्वतःच स्वयंबराचं आयोजन केलं.
प्लक्षद्वीपस्य राजानः समाहूता महात्मना । स्वयंवरार्थमाहूतास्तथा ते धर्मतत्पराः
प्लक्षद्वीपातील राजांना त्या थोर राजाने स्वयंबरासाठी बोलावलं. ते सर्व धर्मनिष्ठ होते.
तस्यास्तु रूपसंमुग्धा राजानो मृत्युनोदिताः । संग्रामं चक्रिरे मूढास्ते मृताः समरांगणे
दिव्यादेवीच्या सौंदर्यावर मोहित झालेले राजे, मृत्यूच्या प्रभावाने, वेडेपणाने एकमेकांशी लढले आणि रणांगणात मारले गेले.
एवं तात क्षयो जातः क्षत्रियाणां महात्मनाम् । दिव्यादेवी सुदुःखार्ता गता सा वनकंदरम्
म्हणून वडील, त्या थोर क्षत्रियांचा नाश झाला. दिव्यादेवी फार दुःखी होऊन जंगलातील गुहेत गेली.
रुरोद करुणं बाला दिव्यादेवी मनस्विनी । एवं तात मया दृष्टमपूर्वं तत्र वै तदा
लहान आणि बुद्धिमान दिव्यादेवीने हृदयद्रावक रडू लागली. वडील, मी तिथे त्या वेळी असं कधीही न पाहिलेलं दृश्य पाहिलं.
तन्मे सुविस्तरं तात तस्याः कथय कारणम्
म्हणून वडील, तिच्या या दुःखाचं कारण मला सविस्तर सांग.
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थे। च्यवनोपाख्याने पंचाशीतितमोऽध्यायः
श्रीपद्मपुराणाच्या भूमिखंडातील वेनकथेत, गुरुतीरथावर, च्यवनकथेचा पंच्याऐंशीवा अध्याय इथे संपला.
कुंजल उवाच- व्रतभेदान्प्रवक्ष्यामि यैर्यैश्चाराधितो हरिः । जया च विजया चैव जयंती पापनाशिनी
कुंजल म्हणाला – मी तुला वेगवेगळ्या व्रतांची माहिती सांगतो, ज्यामुळे हरि प्रसन्न होतो. जया, विजय आणि पाप नष्ट करणारी जयंती ही व्रते आहेत.
त्रिस्पृशा वंजुली चान्या तिलदग्धा तथापरा । अखंडाचारकन्या च मनोरथा सुपुत्रक
त्रिस्पृशा, वंजुळी, तिळदग्धा, अखंडाचारकन्या आणि मनोरथा ही व्रते आहेत, प्रिय मुला.
एकादश्यास्तु भेदाश्च संति पुत्र अनेकधा । अशून्यशयनं चान्यज्जन्माष्टमी महाव्रतम्
एकादशीचीही अनेक प्रकारची व्रते आहेत, मुला. अशून्यशयन, जन्माष्टमी आणि हे महान व्रत आहे.
एतैर्व्रतैर्महापुण्यैः पापं दूरं प्रयाति च । प्राणिनां नात्र संदेहः सत्यं सत्यं वदाम्यहम्
ही सर्व पुण्यवान व्रते केल्याने पाप दूर पळतं. जीवांसाठी यात शंका नाही. मी खरं सांगतो, खरंच.
कुंजल उवाच- स्तोत्रं तस्य प्रवक्ष्यामि पापराशिविनाशनम् । सुपुत्रशतनामाख्यं नराणां गतिदायकम्
कुञ्जल म्हणाला — मी आता त्या स्तोत्राचा उल्लेख करतो, जे पापांचे ढीग नाहीसे करते. त्याला 'सुपुत्रशतनाम' असे नाव आहे आणि ते माणसांना मुक्ती देणारे आहे.
तस्य देवस्य कृष्णस्य शतनामाख्यमुत्तमम् । संप्रत्येव प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व सुतोत्तम
त्या देव कृष्णाचे हे श्रेष्ठ 'शतनाम' मी आता सांगतो, हे उत्तम पुत्रा, तू ते लक्ष देऊन ऐक.
विष्णोर्नामशतस्यापि ऋषिं छंदो वदाम्यहम् । देवं चैव महाभाग सर्वपापविशोधनम्
या विष्णूच्या शतनामाचे ऋषी, छंद आणि देवता मी सांगतो, हे महाभागा, जे सर्व पापे शुद्ध करणारे आहे.
विष्णोर्नामशतस्यापि ऋषिर्ब्रह्मा प्रकीर्तितः । ॐकारो देवता प्रोक्तश्छंदोनुष्टुप्तथैव च
या विष्णूच्या शतनामाचे ऋषी ब्रह्मा आहेत, देवता ओंकार आहे आणि छंद अनुष्टुप आहे असे सांगितले आहे.
सर्वकामिकसंसिद्ध्यै मोक्षे च विनियोगकः । अस्य विष्णोः शतनामस्तोत्रस्य । ब्रह्मा ऋषिः विष्णुर्देवता अनुष्टुप्छंदः । सर्वकामसमृद्ध्यर्थं सर्वपापक्षयार्थे विनियोगः
सर्व इच्छा पूर्ण करण्यासाठी आणि मुक्तीसाठी या विष्णूच्या शतनामस्तोत्राचा उपयोग केला जातो. याचे ऋषी ब्रह्मा, देवता विष्णू, छंद अनुष्टुप आहे. सर्व कामना पूर्ण व्हाव्यात आणि सर्व पापांचा नाश व्हावा म्हणून याचा विनियोग केला जातो.
नमाम्यहं हृषीकेशं केशवं मधुसूदनम् । सूदनं सर्वदैत्यानां नारायणमनामयम्
मी हृषीकेश, केशव, मधुसूदन, सर्व दैत्यांचा संहार करणारा, आणि कोणत्याही व्याधीपासून मुक्त असलेल्या नारायणास वंदन करतो.
जयंतं विजयं कृष्णमनंतं वामनं ततः । विष्णुं विश्वेश्वरं पुण्यं विश्वाधारं सुरार्चितम्
ज्याने नेहमी विजय मिळवला, कृष्ण, अनंत, वामन, विष्णू, विश्वाचा स्वामी, पुण्यस्वरूप, जगाचा आधार, आणि देवांनी पूजलेला — त्याला वंदन करतो.
अनघं त्वघहंतारं नरसिंहं श्रियः प्रियम् । श्रीपतिं श्रीधरं श्रीदं श्रीनिवासं महोदयम्
निर्दोष, पापांचा नाश करणारा, नरसिंह, लक्ष्मीचा प्रिय, लक्ष्मीपती, श्रीधर, श्रीद, श्रीनिवास, आणि मोठ्या कीर्तीचा — त्याला मी नमस्कार करतो.
श्रीरामं माधवं मोक्षं क्षमारूपं जनार्दनम् । सर्वज्ञं सर्ववेत्तारं सर्वदं सर्वनायकम्
श्रीराम, माधव, मोक्षदायक, क्षमाचा मूर्तिमंत, जनार्दन, सर्वज्ञ, सर्वकाही जाणणारा, सर्व देणारा, सर्वांचा नायक — त्याला वंदन करतो.
हरिं मुरारिं गोविंदं पद्मनाभं प्रजापतिम् । आनंदं ज्ञानसंपन्नं ज्ञानदं ज्ञाननायकम्
हरी, मुरारि, गोविंद, पद्मनाभ, प्रजापती, आनंदमय, ज्ञानाने संपन्न, ज्ञान देणारा, ज्ञानाचा नायक — त्याला मी वंदन करतो.
अच्युतं सबलं चंद्रं चक्रपाणिं परावरम् । युगाधारं जगद्योनिं ब्रह्मरूपं महेश्वरम्
अच्युत, बलवान, चंद्रासारखा तेजस्वी, चक्रधारी, सर्वांपेक्षा श्रेष्ठ, युगांचा आधार, जगाचा उगम, ब्रह्मरूप, महेश्वर — त्याला नमस्कार करतो.
मुकुंदं तं सुवैकुंठमेकरूपं जगत्पतिम् । वासुदेवं महात्मानं ब्रह्मण्यं ब्राह्मणप्रियम्
मुकुंद, सुंदर वैकुंठ, एकरूप, जगाचा स्वामी, वासुदेव, महान आत्मा, ब्रह्मनिष्ठ, ब्राह्मणांचा प्रिय — त्याला मी वंदन करतो.
गोप्रियं गोहितं यज्ञंयज्ञांगं यज्ञवर्द्धनम् । यज्ञस्यापि सुभोक्तारं वेदवेदांगपारगम्
गायींना प्रिय, गायींचा हितकारी, यज्ञस्वरूप, यज्ञाचा भाग, यज्ञ वाढवणारा, यज्ञाचा उत्तम भोक्ता, वेद आणि वेदांगांचा जाणकार — त्याला नमस्कार करतो.
वेदज्ञं वेदरूपं तं विद्यावासं सुरेश्वरम् । अव्यक्तं तं महाहंसं शंखपाणिं पुरातनम्
वेदांचा जाणणारा, वेदरूप, विद्या ज्याच्यात वास करते, देवांचा स्वामी, अव्यक्त, महान हंस, शंखधारी, प्राचीन — त्याला वंदन करतो.