कर्मक्षयात्तथा जंतुः शरीरान्नाशमृच्छति । कर्मक्षयात्तथा मृत्युस्तत्त्वविद्भिरुदाहृतः
कर्म संपल्यावर जीवाचं शरीर नष्ट होतं; म्हणून ज्ञानी लोक सांगतात की मृत्यू हा कर्म संपल्यावरच येतो.
विविधाः प्राणिनस्तस्य मृत्यो रोगाश्च हेतवः । तथा मम विपाकोयं पूर्वं कृतस्य नान्यथा
विविध जीव आणि आजार हे मृत्यूचे कारण असतात; आणि माझ्या बाबतीत जे काही घडलं, ते पूर्वीच्या कर्मामुळेच, हे वेगळं असू शकत नाही.
संप्राप्तो नात्र संदेहः स्त्रीरूपोऽयं न संशयः । क्व मे गेहं समायाता नाटका नटनर्तकाः
हे घडलं, यात शंका नाही; ही स्त्री आहे, यातही शंका नाही; माझं घर कुठे आहे, नट-नर्तक कुठे आले?
तेषां संगप्रसंगेन जरा देहं समाश्रिता । सर्वं कर्मकृतं मन्ये यन्मे संभावितं ध्रुवम्
त्यांच्याशी संगतीमुळे म्हातारपण शरीरावर आलं; माझ्यावर जे काही घडलं, ते सगळं कर्मामुळेच झालं असं मी मानतो.
तस्मात्कर्मप्रधानं च उपायाश्च निरर्थकाः । पुरा वै देवराजेन मदर्थे दूतसत्तमः
म्हणून कर्मच मुख्य आहे, बाकीचे उपाय निरर्थक आहेत; पूर्वी देवराजाने माझ्यासाठी उत्तम दूत पाठवला होता.
प्रेषितो मातलिर्नाम न कृतं तस्य तद्वचः । तस्य कर्मविपाकोऽयं दृश्यते सांप्रतं मम
मातलि नावाचा दूत पाठवला गेला, पण त्याचं बोलणं ऐकलं नाही; त्याच्या कर्माचं फळ आता माझ्या बाबतीत दिसतं.
इति चिंतापरो भूत्वा दुःखेन महतान्वितः । यद्यस्याहि वचः प्रीत्या न करोमि हि सर्वथा
अशा विचारात गुंतून, मोठ्या दुःखाने भरून मी आहे; जर मी या सर्पाचं बोलणं प्रेमापोटी ऐकलं नाही, तर...
सत्यधर्मावुभावेतौ यास्यतस्तौ न संशयः । सदृशं च समायातं यद्दृष्टं मम कर्मणा
सत्य आणि धर्म दोन्ही निघून जातील, यात शंका नाही; आणि माझ्या कर्मामुळे जे घडलं, ते योग्यच आहे.
भविष्यति न संदेहो दैवो हि दुरतिक्रमः । एवं चिंतापरो भूत्वा ययातिः पृथिवीपतिः
हे घडणारच, यात शंका नाही; कारण दैव टाळता येत नाही; अशा विचारात मग्न होऊन, ययाति पृथ्वीचा राजा,
कृष्णं क्लेशापहं देवं जगाम शरणं हरिम् । ध्यात्वा नत्वा ततः स्तुत्वा मनसा मधुसूदनम्
कृष्ण, जो दुःख दूर करणारा आहे, त्याच्याकडे शरण गेला; मनात ध्यान करून, वाकून, मग मधुसूदनाचं स्तवन केलं.
त्राहि मां शरणं प्राप्तस्त्वामहं कमलाप्रिय
माझं रक्षण कर! मी तुझ्या चरणी आलो आहे, लक्ष्मीच्या प्रियते.
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने मातापितृतीर्थवर्णने ययातिचरित्रे एकाशीतितमोऽध्यायः
श्रीपद्मपुराणाच्या भूमिखंडातील वेनाची कथा, मातापित्यांच्या तीर्थाचं वर्णन आणि ययातिच्या चरित्रातील एक्याऐंशीवा अध्याय इथे संपला.
सुकर्मोवाच- एवं चिंतयते यावद्राजा परमधार्मिकः । तावत्प्रोवाच सा देवी रतिपुत्री वरानना
सुकर्म म्हणाला— परमधार्मिक राजा असं विचार करत असताना, त्या वेळी रतीची कन्या, सुंदर मुख असलेली देवी बोलली.
किमु चिंतयसे राजंस्त्वमिहैव महामते । प्रायेणापि स्त्रियः सर्वाश्चपलाः स्युर्न संशयः
राजा, तू इतका शहाणा असून काय विचार करतोस? खरंच, बहुतेक सर्व स्त्रिया चंचल असतात, यात काहीच शंका नाही.
नाहं चापल्यभावेन त्वामेवं प्रविचालये । नाहं हि कारयाम्यद्य भवत्पार्श्वं नृपोत्तम
पण मी चंचलतेमुळे तुला असं त्रास देत नाही; आणि राजाधिराज, आज मी तुला माझ्या जवळ थांबायला भाग पाडत नाही.
अन्यस्त्रियो यथा लोके चपलत्वाद्वदंति च । अकार्यं राजराजेंद्र लोभान्मोहाच्च लंपटाः
जगातल्या इतर स्त्रिया चंचलतेमुळे चुकीचं बोलतात आणि वागतात, राजाधिराज, लोभ आणि मोहामुळे त्या वाईट कृत्य करतात.
लोकानां दर्शनायैव जाता श्रद्धा ममोरसि । देवानां दर्शनं पुण्यं दुर्लभं हि सुमानुषैः
माझ्या मनात श्रद्धा फक्त या लोकांचं दर्शन घ्यायला निर्माण झाली आहे; देवांचं दर्शन पवित्र असतं आणि चांगल्या माणसांना ते दुर्मिळ असतं.
तेषां च दर्शनं राजन्कारयामि वदस्व मे । दोषं पापकरं यत्तु मत्संगादिह चेद्भवेत्
राजा, माझ्या संगतीमुळे इथे काही दोष किंवा पाप निर्माण होत असेल तर मला सांग, मी तुला त्यांचं दर्शन घडवून आणीन.
एवं चिंतयसे दुःखं यथान्यः प्राकृतो जनः । महाभयाद्यथाभीतो मोहगर्ते गतो यथा
राजा, तू अगदी सामान्य माणसासारखं दुःख करत आहेस, जणू मोठ्या भीतीने घाबरलेला किंवा मोहाच्या गर्तेत पडलेला कोणी आहेस.
त्यज चिंतां महाराज न गंतव्यं त्वया दिवि । येन ते जायते दुःखं तन्न कार्यं मया कदा
महामहाराज, चिंता सोडून दे; तुला स्वर्गात जायचं नाही. जे तुला दुःख देतं, ते मी कधीच करणार नाही.
एवमुक्तस्तथा राजा तामुवाच वराननाम् । चिंतितं यन्मया देवि तच्छृणुष्व हि सांप्रतम्
असं तिच्याकडून ऐकून, राजाने त्या सुंदर मुख असलेल्या देवीला उत्तर दिलं— 'देवी, मी काय विचार करत होतो, ते आता ऐक.'
मानभंगो मया दृष्टो नैव स्वस्य मनःप्रिये । मयि स्वर्गं गते कांते प्रजा दीना भविष्यति
माझ्या मनाच्या प्रियते, मी अपमान अनुभवला आहे; मी स्वर्गात गेलो तर, सुंदर सखी, माझ्या प्रजेला हाल होतील.
त्रासयिष्यति दुष्टात्मा यमस्तु व्याधिभिः प्रजाः । त्वया सार्धं प्रयास्यामि स्वर्गलोकं वरानने
दुष्ट यम प्रजेला रोगांनी त्रास देईल; सुंदर मुखे, मी तुझ्यासोबत स्वर्गात जाईन.
एवमाभाष्य तां राजा समाहूय सुतोत्तमम् । पूरुं तं सर्वधर्मज्ञं जरायुक्तं महामतिम्
असं तिला सांगून, राजाने आपला श्रेष्ठ पुत्र, सर्व धर्म जाणणारा, वृद्ध पण बुद्धिमान पूरूला बोलावलं.
एह्येहि सर्वधर्मज्ञ धर्मं जानासि निश्चितम् । ममाज्ञया हि धर्मात्मन्धर्मः संपालितस्त्वया
ये, ये, सर्व धर्म जाणणारा, तुला धर्म नक्कीच ठाऊक आहे. माझ्या आज्ञेने, धर्मात्म्या, तू धर्माचं पालन केलं आहेस.
जरा मे दीयतां तात तारुण्यं गृह्यतां पुनः । राज्यं कुरु ममेदं त्वं सकोशबलवाहनम्
माझ्या मुला, तुझं वार्धक्य मला दे आणि पुन्हा आपलं तारुण्य घे. माझं हे राज्य, कोष, सैन्य आणि वाहने यांसह, तू चालव.
आसमुद्रां प्रभुंक्ष्व त्वं रत्नपूर्णां वसुंधराम् । मया दत्तां महाभाग सग्रामवनपत्तनाम्
समुद्रापर्यंत पसरलेली, रत्नांनी भरलेली ही पृथ्वी, गाव, वन आणि नगरे यांसह, मी तुला दिली आहे, भाग्यवान पुत्रा, तिचा उपभोग घे.
प्रजानां पालनं पुण्यं कर्तव्यं च सदानघ । दुष्टानां शासनं नित्यं साधूनां परिपालनम्
पुत्रा, प्रजांचं रक्षण हे नेहमीच पुण्याचं काम आहे; वाईट लोकांना शिक्षा दे आणि सज्जनांचं नेहमी रक्षण कर.
कर्तव्यं च त्वया वत्स धर्मशास्त्रप्रमाणतः । ब्राह्मणानां महाभाग विधिनापि स्वकर्मणा
बाळा, तुला नेहमी धर्मशास्त्राच्या आधाराने वागावं लागेल. भाग्यवान ब्राह्मणांचे कर्तव्य विधीपूर्वक पार पाड.
भक्त्या च पालनं कार्यं यस्मात्पूज्या जगत्त्रये । पंचमे सप्तमे घस्रे कोशं पश्य विपश्चितः
त्यांची भक्तीने सेवा कर, कारण ते तिन्ही लोकांत पूज्य आहेत. पाचव्या, सातव्या आणि नवव्या दिवशी कोषाची नीट पाहणी कर, बुद्धिमान हो.