रमते राजराजेंद्रस्तारुण्येन महीपतिः । एवं विंशत्सहस्राणि गतानि निरतस्य च
राजांचा राजा, पृथ्वीचा स्वामी, तिच्यासोबत तारुण्यात रमला; अशा प्रकारे वीस हजार वर्षे त्याच्या आनंदात गेली.
भूपस्य तस्य राजेंद्र ययातेस्तु महात्मनः । विष्णुरुवाच- एवं तया महाराजो ययातिर्मोहितस्तदा
त्या राजाच्या, त्या पृथ्वीच्या स्वामी ययातीच्या, विष्णू म्हणाले — त्या वेळी त्या राणीमुळे राजा ययाती मोहात पडला.
कंदर्पस्य प्रपंचेन इंद्रस्यार्थे महामते । सुकर्मोवाच- एवं पिप्पल राजासौ ययातिः पृथिवीपतिः
कामदेवाच्या युक्तीने, इंद्राच्या हेतूसाठी, हे बुद्धिमान, सुकर्मा म्हणाले — अशा प्रकारे, हे पिप्पल, तो राजा ययाती, पृथ्वीचा स्वामी —
तस्या मोहनकामेन रतेन ललितेन च । न जानाति दिनं रात्रिं मुग्धः कामस्य कन्यया
तिच्या मोहक इच्छेमुळे आणि लाडिक प्रेमामुळे, त्या कामदेवाच्या कन्येने त्याला इतका भुलवले की, दिवस-रात्र कधी गेले ते त्याला कळलेच नाही.
एकदा मोहितं भूपं ययातिं कामनंदिनी । उवाच प्रणतं नम्रं वशगं चारुलोचना
एकदा, राजा ययाती असा मोहात असताना, सुंदर डोळ्यांची कामनंदिनी, नम्र आणि तिच्या अधीन झालेल्या राजाला म्हणाली.
अश्रुबिंदुमत्युवाच- संजातं दोहदं कांत तन्मे कुरु मनोरथम् । अश्वमेधमखश्रेष्ठं यजस्व पृथिवीपते
अश्रुबिंदुमती म्हणाली — प्रिय, माझ्या मनात एक इच्छा निर्माण झाली आहे; ती तू पूर्ण कर. हे पृथ्वीच्या राजां, श्रेष्ठ अश्वमेध यज्ञ कर.
राजोवाच- एवमस्तु महाभागे करोमि तव सुप्रियम् । समाहूय सुतश्रेष्ठं राज्यभोगे विनिःस्पृहम्
राजा म्हणाला — तसेच होवो, हे महाभाग्यवती, मी तुला सर्वात प्रिय असं करीन; माझ्या राज्याच्या सुखात आसक्ती नसलेल्या श्रेष्ठ पुत्राला बोलावतो.
समाहूतः समायातो भक्त्यानमितकंधरः । बद्धांजलिपुटो भूत्वा प्रणाममकरोत्तदा
बोलावल्यावर तो भक्तीने नम्र डोकं झुकवून आला; दोन्ही हात जोडून त्याने नमस्कार केला.
तस्याः पादौ ननामाथ भक्त्या नमितकंधरः । आदेशो दीयतां राजन्येनाहूतः समागतः
त्याने भक्तीने डोकं झुकवून तिचे पाय धरले; 'राजा, ज्यासाठी मला बोलावलं, त्या आज्ञा द्या.'
किं करोमि महाभाग दासस्ते प्रणतोस्मि च । राजोवाच- अश्वमेधस्य यज्ञस्य संभारं कुरु पुत्रक
'हे महाभाग्यवती, मी तुझा दास आहे, तुला वंदन करतो, काय करू?' राजा म्हणाला — 'माझ्या मुला, अश्वमेध यज्ञाची तयारी कर.'
समाहूय द्विजान्पुण्यानृत्विजो भूमिपालकान् । एवमुक्तो महातेजाः पूरुः परमधार्मिकः
त्याने पुण्यवान ब्राह्मण, ऋत्विज आणि पृथ्वीचे इतर राजे बोलावले; असे सांगितल्यावर, तेजस्वी आणि अत्यंत धर्मात्मा पुरू —
सर्वं चकार संपूर्णं यथोक्तं तु महात्मना । तया सार्धं स जग्राह सुदीक्षां कामकन्यया
महात्म्याने सांगितल्याप्रमाणे सर्व तयारी पूर्ण केली; त्या कामकन्येसोबत उत्तम दीक्षा घेतली.
अश्वमेधयज्ञवाटे दत्वा दानान्यनेकधा । ब्राह्मणेभ्यो महाराज भूरिदानमनंतकम्
अश्वमेध यज्ञाच्या जागी त्या राजाने ब्राह्मणांना अनेक प्रकारची, अमाप आणि अफाट दानं दिली.
दीनेषु च विशेषेण ययातिः पृथिवीपतिः । यज्ञांते च महाराजस्तामुवाच वराननाम्
विशेषतः गरजू लोकांना, पृथ्वीचा राजा ययाति यज्ञाच्या शेवटी त्या सुंदर मुखवालीला बोलला.
अन्यत्ते सुप्रियं बाले किं करोमि वदस्व मे । तत्सर्वं देवि कर्तास्मि साध्यासाध्यं वरानने
माझ्या प्रिय मुली, तुला अजून काय सर्वात जास्त प्रिय आहे ते सांग. हे देवी, शक्य असो वा अशक्य, तू जे काही मागशील ते मी पूर्ण करीन.
सुकर्मोवाच- इत्युक्ता तेन सा राज्ञा भूपालं प्रत्युवाच ह । जातो मे दोहदो राजंस्तत्कुरुष्व ममानघ
सुकर्म म्हणाली— राजाने असे म्हटल्यावर तिने त्या राजाला उत्तर दिलं, 'राजा, माझ्या मनात एक इच्छा उत्पन्न झाली आहे; ती तू पूर्ण कर.'
इंद्रलोकं ब्रह्मलोकं शिवलोकं तथैव च । विष्णुलोकं महाराज द्रष्टुमिच्छामि सुप्रियम्
महान राजा, मला इंद्रलोक, ब्रह्मलोक, शिवलोक आणि विष्णुलोक हे सर्व पाहायचे आहेत, हे माझ्या प्रिय.
दर्शयस्व महाभाग यदहं सुप्रिया तव । एवमुक्तस्तयाराजातामुवाचससुप्रियाम्
हे भाग्यशाली, मी तुला प्रिय आहे ते सर्व दाखव, असं तिने म्हटलं. तेव्हा राजा आपल्या प्रियेला बोलला.
साधुसाधुवरारोहेपुण्यमेवप्रभाषसे । स्त्रीस्वभावाच्चचापल्यात्कौतुकाच्चवरानने
छान बोललीस, छान बोललीस, हे सुंदर मुखवाली; तू पुण्याची गोष्ट सांगितलीस. पण, स्त्रीस्वभाव, चंचलपणा आणि कुतूहलामुळेच तू हे विचारलेस.
यत्तवोक्तं महाभागे तदसाध्यं विभाति मे । तत्साध्यं पुण्यदानेन यज्ञेन तपसापि च
हे भाग्यवती, तू जे सांगितलेस ते मला अशक्य वाटते; पण पुण्य, दान, यज्ञ किंवा तपाने ते साध्य होऊ शकते.
अन्यथा न भवेत्साध्यं यत्त्वयोक्तं वरानने । असाध्यं तु भवत्या वै भाषितं पुण्यमिश्रितम्
हे सुंदर मुखवाली, तू जे विचारलेस ते अन्यथा साध्य होणार नाही; खरंतर, तू जे बोललीस ते पुण्याने भरलेले असले तरी अशक्यच आहे.
मर्त्यलोकाच्छरीरेण अनेनापि च मानवः । श्रुतो दृष्टो न मेद्यापि गतः स्वर्गं सुपुण्यकृत्
मर्त्यलोकातून या देहाने, अगदी फार पुण्यवान असला तरी, कोणताही माणूस स्वर्गात गेला आहे असं ऐकिवात किंवा पाहण्यात नाही.
ततोऽसाध्यं वरारोहे यत्त्वया भाषितं मम । अन्यदेव करिष्यामि प्रियं ते तद्वद प्रिये
म्हणून, हे सुंदर मुखवाली, तू जे माझ्याकडे मागितलेस ते अशक्य आहे; मी तुला दुसरं काही प्रिय असेल ते करीन, ते सांग.
देव्युवाच- अन्यैश्च मानुषै राजन्न साध्यं स्यान्न संशयः । त्वयि साध्यं महाराज सत्यंसत्यं वदाम्यहम्
देवी म्हणाली— राजांनो, इतर माणसांनी हे साध्य होणार नाही, यात शंका नाही; पण तुझ्यामुळे, हे महान राजा, हे शक्य आहे—मी खरं, खरं सांगते.
तपसा यशसा क्षात्रै र्दानैर्यज्ञैश्च भूपते । नास्ति भवादृशश्चान्यो मर्त्यलोके च मानवः
तप, कीर्ती, राजसत्ता, दान आणि यज्ञ यामुळे, हे राजन, मर्त्यलोकात तुझ्यासारखा दुसरा कोणीही नाही.
क्षात्रं बलं सुतेजश्च त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् । तस्मादेवं प्रकर्तव्यं मत्प्रियं नहुषात्मज
राजसत्ता, तेज आणि सर्व सामर्थ्य तुझ्यातच आहे; म्हणून, हे नहुषपुत्रा, माझ्या प्रियासाठी हे तुला करायलाच हवं.
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने मातापितृतीर्थवर्णने ययातिचरित्रे एकोनाशीतितमोऽध्यायः
अशा प्रकारे श्रीपद्मपुराणाच्या भूमिखंडातील वेनकथेत, मातापित्यांच्या तीर्थाचे वर्णन आणि ययातिच्या चरित्रात एक्याऐंशीवा अध्याय संपला.
पिप्पल उवाच- कामकन्यां यदा राजा उपयेमे द्विजोत्तम । किं चक्राते तदा ते द्वे पूर्वभार्ये सुपुण्यके
पिप्पळ म्हणाला— जेव्हा त्या राजाने कामकन्येला विवाह केला, द्विजश्रेष्ठा, तेव्हा त्या दोन पूर्वीच्या पुण्यवती पत्न्यांनी काय केलं?
देवयानी महाभागा शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी । तयोश्चरित्रं तत्सर्वं कथयस्व ममाग्रतः
ती देवयानी, ती भाग्यवती, आणि वृषपर्वाचा कन्या शर्मिष्ठा—त्यांचं सगळं चरित्र माझ्यासमोर सांग.
सुकर्मोवाच- यदानीता कामकन्या स्वगृहं तेन भूभुजा । अत्यर्थं स्पर्धते सा तु देवयानी मनस्विनी
सुकर्म म्हणाली— जेव्हा राजा कामकन्येला आपल्या घरी घेऊन आला, तेव्हा मनाने बलवती असलेली देवयानी फारच असूया करू लागली.