तेषां ग्रामान्सुदेशांश्च स्त्रियो रत्नानि यानि वै । भोक्ष्यंति च न संदेहो अतिचंडा महाबलाः
ते लोक गावे, चांगली जमीन, स्त्रिया आणि दागिने यांचा उपभोग घेतील; यात शंका नाही, ते फारच क्रूर आणि बलाढ्य असतील.
मम वंशात्समुत्पन्नास्तुरुष्का म्लेच्छरूपिणः । त्वया ये नाशिताः सर्वे शप्ताः शापैः सुदारुणैः
माझ्या वंशातून तुरुष्क नावाचे म्लेच्छ स्वरूपाचे लोक जन्म घेतील; ज्यांना तू नष्ट केलंस, त्यांना भयंकर शाप लागले आहेत.
एवं बभाषे राजानं यदुः क्रुद्धो नृपोत्तम । अथ क्रुद्धो महाराजः पुनश्चैवं शशाप ह
असं म्हणून यदु रागाने त्या राजाला बोलला, हे श्रेष्ठ राजन. मग तो राजा देखील संतापून पुन्हा अशा प्रकारे शाप देऊ लागला.
मत्प्रजानाशकाः सर्वे वंशजास्ते शृणुष्व हि । यावच्चंद्रश्च सूर्यश्च पृथ्वी नक्षत्रतारकाः
माझ्या प्रजेला नष्ट करणारे तुझे वंशज, हे ऐक — जोपर्यंत चंद्र, सूर्य, पृथ्वी, तारे आणि नक्षत्रे आहेत,
तावन्म्लेच्छाः प्रपक्ष्यंते कुंभीपाके चरौ रवे । कुरुं दृष्ट्वा ततो बालं क्रीडमानं सुलक्षणम्
तोपर्यंत म्लेच्छ लोक कुंभिपाकात फोफावतील आणि सूर्याच्या कडेला भटकतील. तेव्हा कुरूंच्या लहान वयाच्या, खेळणाऱ्या आणि शुभ लक्षण असलेल्या मुलाला पाहून,
समाह्वयति तं राजा न सुतं नृपनंदनम् । शिशुं ज्ञात्वा परित्यक्तः सकुरुस्तेन वै तदा
राजा त्याला बोलावतो, पण तो स्वतःचा मुलगा नाही, राजाचा आनंददायक पुत्र नाही. तो मुलगा आहे हे कळल्यावर त्याला सोडून दिलं, आणि त्यामुळे तो कुरू मागे राहिला.
शर्मिष्ठायाः सुतं पुण्यं तं पूरुं जगदीश्वरः । समाहूय बभाषे च जरा मे गृह्यतां पुनः
शर्मिष्ठेचा पुण्यवान पुत्र, तो पुरू, जगाचा स्वामी त्याला बोलावतो आणि म्हणतो — माझं वार्धक्य पुन्हा मला परत मिळू दे.
भुंक्ष्व राज्यं मया दत्तं सुपुण्यं हतकंटकम् । पूरुरुवाच- राज्यं देवे न भोक्तव्यं पित्रा भुक्तं यथा तव
माझ्याकडून तुला दिलेलं हे पवित्र आणि संकटरहित राज्य तू उपभोग. पुरूरवा म्हणाला — हे देव, तुझ्या वडिलांनी जसं राज्य उपभोगलं, तसं मी उपभोगू नये.
त्वदादेशं करिष्यामि जरा मे दीयतां नृप । तारुण्येन ममाद्यैव भूत्वा सुंदररूपदृक्
मी तुझ्या आज्ञेचं पालन करीन; मला वार्धक्य दे, राजन. माझ्या तारुण्यामुळे मी आजच सुंदर रूपाचा होऊ दे.
भुंक्ष्व भोगान्सुकर्माणि विषयासक्तचेतसा । यावदिच्छा महाभाग विहरस्व तया सह
तू सुख, पुण्य आणि विषयांची आसक्ती मनात ठेवून सर्व भोग उपभोग. ज्या पर्यंत तुला इच्छा असेल, हे भाग्यवान, तिच्यासोबत आनंदाने राहा.
यावज्जीवाम्यहं तात जरां तावद्धराम्यहम् । एवमुक्तस्तु तेनापि पूरुणा जगतीपतिः
जोपर्यंत मी जिवंत आहे, बाबा, तोपर्यंत मी वार्धक्य सहन करीन. असं पुरूने म्हटलं, तेव्हा पृथ्वीच्या राजाने त्याला उत्तर दिलं.
हर्षेण महताविष्टस्तं पुत्रं प्रत्युवाच सः । यस्माद्वत्स ममाज्ञा वै न हता कृतवानिह
मोठ्या आनंदाने भरून तो आपल्या मुलाला म्हणाला — बाळा, तू इथे माझ्या आज्ञेचं उल्लंघन केलं नाहीस,
तस्मादहं विधास्यामि बहुसौख्यप्रदायकम् । यस्माज्जरागृहीता मे दत्तं तारुण्यकं स्वकम्
म्हणून मी तुला भरपूर सुख देईन. कारण तू माझं वार्धक्य स्वीकारलं आणि तुझं तारुण्य मला दिलंस,
तेन राज्यं प्रभुंक्ष्व त्वं मया दत्तं महामते । एवमुक्तः सुपूरुश्च तेन राज्ञा महीपते
म्हणून, हे बुद्धिमान, माझ्याकडून मिळालेलं राज्य तू उपभोग. असं म्हणून त्या राजाने सुपुरूला सांगितलं, हे पृथ्वीच्या राजन,
तारुण्यंदत्तवानस्मै जग्राहास्माज्जरां नृप । ततः कृते विनिमये वयसोस्तातपुत्रयोः
त्याने त्याचं तारुण्य मला दिलं आणि माझं वार्धक्य घेतलं, राजन. त्यानंतर वडील आणि मुलगा यांच्या वयाचं अदलाबदल झालं.
तस्माद्वृद्धतरः पूरुः सर्वांगेषु व्यदृश्यत । नूतनत्वं गतो राजा यथा षोडशवार्षिकः
म्हणून पुरू सर्व अंगांनी वृद्ध दिसू लागला; आणि राजा अगदी नवखा, जणू सोळा वर्षांचा झाला.
रूपेण महताविष्टो द्वितीय इव मन्मथः । धनूराज्यं च छत्रं च व्यजनं चासनं गजम्
अत्यंत देखण्या रूपाचा, जणू दुसरा मदनच वाटावा, त्याला राज्य, छत्र, पंखा, सिंहासन आणि हत्ती मिळाले.
कोशं देशं बलं सर्वं चामरं स्यंदनं तथा । ददौ तस्य महाराजः पूरोश्चैव महात्मनः
महान राजाने त्याला कोष, देश, सर्व सैन्य, चामर, रथ आणि मुख्य पुरोहितपद दिले, हे महात्म्या.
कामासक्तश्च धर्मात्मा तां नारीमनुचिंतयन् । तत्सरः सागरप्रख्यंकामाख्यं नहुषात्मजः
धार्मिक असूनही तो त्या स्त्रीच्या इच्छेने भारावून गेला; सतत तिचा विचार करत, नहुषाचा मुलगा समुद्रासारख्या मोठ्या काम नावाच्या सरोवराकडे गेला.
अश्रुबिंदुमती यत्र जगाम लघुविक्रमः । तां दृष्ट्वा तु विशालाक्षीं चारुपीनपयोधराम्
तेथे अश्रुबिंदुमती, हलक्या पावलांनी, गेली; आणि त्या विशाल डोळ्यांच्या, सुंदर उन्नत स्तनांच्या स्त्रीला पाहून—
विशालां च महाराजः कंदर्पाकृष्टमानसः । राजोवाच- आगतोऽस्मि महाभागे विशाले चारुलोचने
राजा, प्रेमाने मन हरपलेला, त्या विशालेला पाहून म्हणाला— 'भाग्यवती, सुंदर डोळ्यांनो, मी तुझ्याकडे आलो आहे.'
जरात्यागःकृतो भद्रे तारुण्येन समन्वितः । युवा भूत्वा समायातो भवत्वेषा ममाधुना
'भाग्यवती, मी म्हातारपण झटकून तरुण झालो आहे; आता तरुण होऊन आलोय—हे आता माझं असावं.'
यंयं हि वांछते चैषा तंतं दद्मि न संशयः । विशालोवाच- यदा भवान्समायातो जरां दुष्टां विहाय च
'तुला जे हवंय ते मी देईन—यात शंका नाही.' विशाल म्हणाली— 'तुम्ही हे वाईट म्हातारपण सोडून आलात म्हणून—'
दोषेणैकेनलिप्तोसि भवंतं नैव मन्यते । राजोवाच- मम दोषं वदस्व त्वं यदि जानासि निश्चितम्
'एक दोष तुझ्यात आहे; त्यामुळं मी तुला स्वीकारत नाही.' राजा म्हणाला— 'माझा दोष तुला नक्की माहीत असेल तर सांग.'
तं तु दोषं परित्यक्ष्येगुणरूपंनसंशयः
'तो दोष मी सोडून देईन आणि गुणी व सुंदर होईन—यात काहीच शंका नाही.'
इति श्रीपद्मपुराणेभूमिखंडेवेनोपाख्यानेमातापितृतीर्थवर्णने ययातिचरितेऽष्टसप्ततितमोऽध्यायः
या प्रकारे श्रीपद्मपुराणाच्या भूमिखंडातील माता-पित्याच्या तीर्थांचे वर्णन व ययातीच्या कथेत अठ्ठ्याहत्तरावे अध्याय संपले.
विशालोवाच- शर्मिष्ठा यस्य वै भार्या देवयानी वरानना । सौभाग्यं तत्र वै दृष्टमन्यथा नास्ति भूपते
विशाला म्हणाली— 'ज्याची पत्नी शर्मिष्ठा आणि सुंदर मुखाची देवयानी आहे, तेथेच खरे सौभाग्य आहे, राजन; अन्यत्र नाही.'
तत्कथं त्वं महाभाग अस्याः कार्यवशो भवेः । सपत्नजेन भावेन भवान्भर्ता प्रतिष्ठितः
'म्हणून, भाग्यवाना, तू तिच्या इच्छेवर कसा चालशील? तू पती असूनही सवतांच्या भावनेने वागतोस.'
ससर्पोसि महाराज भूतले चंदनं यथा । सर्पैश्च वेष्टितो राजन्महाचंदन एव हि
'राजा, तू पृथ्वीवरच्या चंदनासारखा आहेस, पण सापांनी वेढलेला; जसा मोठा चंदनवृक्ष सर्पांनी वेढलेला असतो.'
तथा त्वं वेष्टितः सर्पैः सपत्नीनामसंज्ञकैः । वरमग्निप्रवेशश्च शिखाग्रात्पतनं वरम्
'तसंच, तू सवतांच्या नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या सर्पांनी वेढलेला आहेस; त्यापेक्षा अग्नीमध्ये उडी घेणं किंवा शिखरावरून पडणं बरं.'