श्रुतिरेवं वदेद्राजन्पुत्रे भ्रातरि भृत्यके । जरा संक्राम्यते यस्य तस्यांगे परिसंचरेत्
राजन, परंपरेनुसार म्हातारपण मुलाला, भावाला किंवा दासाला दिले जाऊ शकते; ज्याला ते दिले जाते, त्याच्या शरीरात ते संचारते.
तारुण्यं तस्य वै गृह्य तस्मै दत्वा जरां पुनः । उभयोः प्रीतिसंवादः सुरुच्या जायते शुभः
त्याचे तारुण्य घेतले जाते आणि त्याला म्हातारपण दिले जाते; अशा प्रकारे दोघांमध्ये समाधानकारक करार होतो आणि दोघांनाही आनंद मिळतो.
यथात्मदानपुण्यस्य कृपया यो ददाति च । फलं राजन्हि तत्तस्य जायते नात्र संशयः
राजन, जसा कोणी आपले पुण्य दुसऱ्याला दयेमुळे देतो, त्याला त्या पुण्याचे फळ मिळतेच — यात काहीच शंका नाही.
दुःखेनोपार्जितं पुण्यमन्यस्मै हि प्रदीयते । सुपुण्यं तद्भवेत्तस्य पुण्यस्य फलमश्नुते
मोठ्या कष्टाने मिळवलेले पुण्य जर दुसऱ्याला दिले, तर ते पुण्य त्याच्यासाठी उत्तम होते आणि तो त्याचे फळ भोगतो.
पुत्राय दीयतां राजंस्तस्मात्तारुण्यमेव च । प्रगृह्यैव समागच्छ सुंदरत्वेन भूपते
राजन, आपले तारुण्य आपल्या मुलाला दे; त्याला जवळ घे आणि पुन्हा सुंदर रूपात एकत्र ये.
यदा त्वमिच्छसे भोक्तुं तदा त्वं कुरुभूपते । एवमाभाष्य सा भूपं विशाला विरराम ह
कुरुवंशाच्या राजन, तुला जेव्हा सुख उपभोगायचे असेल, तेव्हा तू तसे करू शकतोस. असे सांगून विशाला शांत झाली.
सुकर्मोवाच- एवमाकर्ण्य राजेंद्रो विशालामवदत्तदा । राजोवाच- एवमस्तु महाभागे करिष्ये वचनं तव
सुकर्म म्हणतो — हे ऐकून राजाने विशालेला उत्तर दिले. राजा म्हणाला — महाभागे, तसेच होवो; मी तुझे म्हणणे पाळीन.
कामासक्तः समूढस्तु ययातिः पृथिवीपतिः । गृहं गत्वा समाहूय सुतान्वाक्यमुवाच ह
इच्छेने अंध झालेला आणि कामात गुंतलेला ययाति राजा घरी गेला, मुलांना बोलावले आणि त्यांना म्हणाला.
तुरुं पूरुं कुरुं राजा यदुं च पितृवत्सलम् । कुरुध्वं पुत्रकाः सौख्यं यूयं हि मम शासनात्
त्याने तुर्वसु, पुरु, कुरु आणि पित्याचे प्रेम करणारा यदु यांना बोलावले आणि म्हणाला — मुलांनो, माझ्या आज्ञेने तुम्ही मला सुख द्या.
पुत्रा ऊचुः- पितृवाक्यं प्रकर्तव्यं पुत्रैश्चापि शुभाशुभम् । उच्यतां तात तच्छीघ्रं कृतं विद्धि न संशयः
मुलांनी उत्तर दिले — वडिलांचे सांगणे मुलांनी चांगले असो वा वाईट, पाळायलाच हवे. लवकर सांगा, बाबा, ते लगेच पूर्ण होईल, यात शंका नाही.
एवमाकर्ण्यतद्वाक्यं पुत्राणां पृथिवीपतिः । आचचक्षे पुनस्तेषु हर्षेणाकुलमानसः
मुलांचे हे बोलणे ऐकून पृथ्वीचा राजा आनंदाने भरून पुन्हा त्यांना सर्व गोष्ट सांगू लागला.
ययातिरुवाच- एकेन गृह्यतां पुत्रा जरा मे दुःखदायिनी । धीरेण भवतां मध्ये तारुण्यं मम दीयताम्
ययाति म्हणाला — मुलांनो, माझे हे दुःखदायक म्हातारपण तुम्हांपैकी एकाने घ्यावे आणि तुम्हांपैकी एखाद्या धीरगंभीर मुलाने आपले तारुण्य मला द्यावे.
स्वकीयं हि महाभागाः स्वरूपमिदमुत्तमम् । संतप्तं मानसं मेद्य स्त्रियां सक्तं सुचंचलम्
माझं खरं स्वरूप असं आहे, हे भाग्यवान मुलांनो — माझं मन स्त्रियांमध्ये गुंतलेलं, सतत अस्वस्थ आणि चंचल आहे.
भाजनस्था यथा आप आवर्त्तयति पावकः । तथा मे मानसं पुत्राः कामानलसुचालितम्
जसं भांड्यातलं पाणी अग्नीने हलवून जातं, तसं माझं मन, मुलांनो, कामाच्या ज्वाळांनी सतत अस्वस्थ होतं.
एको गृह्णातु मे पुत्रा जरां दुःखप्रदायिनीम् । स्वकं ददातु तारुण्यं यथाकामं चराम्यहम्
माझ्या मुलांपैकी एकाने माझं दुःखदायक वार्धक्य स्वीकारावं आणि त्यानं मला आपलं तारुण्य द्यावं, म्हणजे मी माझ्या इच्छेनुसार जगू शकेन.
यो मे जरापसरणं करिष्यति सुतोत्तमः । स च मे भोक्ष्यते राज्यं धनुर्वंशं धरिष्यति
माझ्या मुलांपैकी जो श्रेष्ठ मुलगा माझं वार्धक्य दूर करेल, तोच राज्य भोगेल आणि आपल्या वंशाचा मान राखेल.
तस्य सौख्यं सुसंपत्तिर्धनं धान्यं भविष्यति । विपुला संततिस्तस्य यशः कीर्तिर्भविष्यति
त्याला सुख, समृद्धी, धन, धान्य मिळेल; त्याचा वंश वाढेल आणि त्याचं नाव सर्वत्र प्रसिद्ध होईल.
पुत्रा ऊचुः- भवान्धर्मपरो राजन्प्रजाः सत्येन पालकः । कस्मात्ते हीदृशो भावो जातः प्रकृतिचापलः
मुलांनी म्हटलं — राजन, आपण नेहमी धर्माचं पालन करता आणि प्रजेला सत्याने वागवता; मग असं चंचल मन आपल्याला कसं झालं?
राजोवाच- आगता नर्तकाः पूर्वं पुरं मे हि प्रनर्तकाः । तेभ्यो मे कामसंमोहे जातो मोहश्च ईदृशः
राजा म्हणाला — पूर्वी माझ्या नगरात नर्तिकां आल्या होत्या. त्यांच्यामुळे मला कामाचा मोह झाला आणि मनात असा गोंधळ निर्माण झाला.
जरया व्यापितः कायो मन्मथाविष्टमानसः । संबभूव सुतश्रेष्ठाः कामेनाकुलव्याकुलः
माझं शरीर जरी वार्धक्याने थकलेलं असलं, तरी माझं मन प्रेमाने वेडं झालं आहे. त्यामुळे, श्रेष्ठ मुलांनो, मी कामामुळे फार अस्वस्थ झालो आहे.
काचिद्दृष्टा मया नारी दिव्यरूपा वरानना । मया संभाषिता पुत्राः किंचिन्नोवाच मे सती
मी एक दिव्य रूपाची, सुंदर चेहऱ्याची स्त्री पाहिली. मी तिच्याशी बोललो, पण ती सती स्त्री फारसं काही बोलली नाही.
विशालानाम तस्याश्च सखी चारुविचक्षणा । सा मामाह शुभं वाक्यं मम सौख्यप्रदायकम्
तिची एक मैत्रीण होती, तिचं नाव विशाल आणि ती सुंदर डोळ्यांची होती. तिने मला सुख देणारे शुभ शब्द सांगितले.
जराहीनो यदा स्यास्त्वं तदा ते सुप्रिया भवेत् । एवमंगीकृतं वाक्यं तयोक्तं गृहमागतः
ती म्हणाली, 'जेव्हा तुझं वार्धक्य नाहीसं होईल, तेव्हा ती तुला खरी प्रिय बनेल.' हे शब्द मी मान्य केले आणि घरी परतलो.
मया जरापनोदार्थं तदेवं समुदाहृतम् । एवं ज्ञात्वा प्रकर्तव्यं मत्सुखं हि सुपुत्रकाः
म्हणूनच मी माझं वार्धक्य दूर व्हावं म्हणून असं बोललो आहे. हे जाणून, माझ्या आनंदासाठी तुम्ही तसं वागावं, हे चांगल्या मुलांनो.
तुरुरुवाच- शरीरं प्राप्यते पुत्रैः पितुर्मातुः प्रसादतः । धर्मश्च क्रियते राजञ्शरीरेण विपश्चिता
तुरू म्हणाला — मुलांना वडीलधाऱ्यांच्या कृपेनेच शरीर मिळतं आणि हेच शरीर वापरून ज्ञानी माणसं धर्माचं पालन करतात, राजन.
पित्रोः शुश्रूषणं कार्यं पुत्रैश्चापि विशेषतः । न च यौवनदानस्य कालोऽयं मे नराधिप
मुलांनी विशेषतः आईवडिलांची सेवा करावी, पण राजन, हे तारुण्य देण्याचं वेळ माझ्यासाठी आलेली नाही.
प्रथमे वयसि भोक्तव्यं विषयं मानवैर्नृप । इदानीं तन्न कालोयं वर्तते तव सांप्रतम्
राजा, माणसांनी आयुष्याच्या पहिल्या टप्प्यात worldly सुखांचा उपभोग घ्यावा; पण आता तसं करण्याची वेळ तुमच्यावर आलेली नाही.
जरां तात प्रदत्वा वै पुत्रे तात महद्गताम् । पश्चात्सुखं प्रभोक्तव्यं न तु स्यात्तव जीवितम्
बाबा, जर तुम्ही तुमचं मोठं वार्धक्य मुलाला दिलंत, तर नंतर तुम्ही सुख उपभोगू शकता, पण तुमचं आयुष्य टिकणार नाही.
तस्माद्वाक्यं महाराज करिष्ये नैव ते पुनः । एवमाभाषत नृपं तुरुर्ज्येष्ठसुतस्तदा
म्हणून, महाराज, मी पुन्हा तुमचं म्हणणं पाळणार नाही; असं ज्येष्ठ पुत्र तुरूने राजाला सांगितलं.
तुरोर्वाक्यं तु तच्छ्रुत्वा क्रुद्धो राजा बभूव सः । तुरुं शशाप धर्मात्मा क्रोधेनारुणलोचनः
तुरूचं उत्तर ऐकून राजा रागावला; क्रोधाने डोळे लाल झालेले, धर्मात्मा राजाने तुरूला शाप दिला.