सोमवंशप्रसूतोहं सप्तद्वीपाधिपः शुभे । ययातिर्नाम मे देवि ख्यातोहं भुवनत्रये
'मी सोमवंशात जन्मलेला आहे, सातही द्वीपांचा राजा आहे, शुभे; माझं नाव ययाति आहे, आणि मी तिन्ही लोकांत प्रसिद्ध आहे, देवी.'
तव संगमने चेतो भावमेवं प्रवांछते । देहि मे संगमं भद्रे कुरु सुप्रियमेव हि
'माझं मन तुझ्याशी एकरूप होण्याची इच्छा करतंय; मला तुझं साथ दे, भद्रे, आणि माझं मन जसं आनंदी होईल तसं कर.'
यं यं हि वांछसे भद्रे तद्ददामि न संशयः । दुर्जयेनापि कामेन हतोहं वरवर्णिनि
'भद्रे, तुला जे काही हवं असेल ते मी नक्की देईन—यात शंका नाही; जिंकता न येणाऱ्या इच्छेनं मी पूर्णपणे तुझ्या प्रेमात पडलो आहे, सुंदरिणी.'
तस्मात्त्राहि सुदीनं मां प्रपन्नं शरणं तव । राज्यं च सकलामुर्वीं शरीरमपि चात्मनः
'म्हणून, मी तुझ्या शरण आलोय, अतिशय दीन झालोय, मला वाचव; माझं राज्य, ही सगळी पृथ्वी, आणि माझं शरीर सुद्धा—'
संगमे तव दास्यामि त्रैलोक्यमिदमेव ते । तस्य राज्ञो वचः श्रुत्वा सा स्त्री पद्मनिभानना
'तुझ्याशी एकरूप होण्यासाठी मी तुला हे तिन्ही लोक देईन.' राजाचे हे शब्द ऐकून, ती कमळासारख्या चेहऱ्याची स्त्री—
विशालां स्वसखीं प्राह ब्रूहि राजानमागतम् । नाम चोत्पत्तिस्थानं च पितरं मातरं शुभे
तिने आपल्या मैत्रिणी विशालेला सांगितलं, 'राजा जो आला आहे त्याला आपलं नाव, कुठून आलीस, वडील आणि आई कोण हे सांग, शुभे.'
ममापि भावमेकाग्रमस्याग्रे च निवेदय । तस्याश्च वांछितं ज्ञात्वा विशाला भूपतिं तदा
'माझं एकचित्त असलेलं मन त्याच्यासमोर सांग, आणि तिची इच्छा काय आहे हे जाणून, विशालाने त्या वेळी राजाला सांगितलं—'
उवाच मधुरालापैः श्रूयतां नृपनंदन । विशालोवाच- काम एष पुरा दग्धो देवदेवेन शंभुना
ती गोड शब्दांत बोलली, 'ऐका, राजकुमार.' विशालाने सांगितलं—'ही इच्छा पूर्वी देवाधिदेव शंभूनं जाळून टाकली होती—'
रुरोद सा रतिर्दुःखाद्भर्त्राहीनापि सुस्वरम् । अस्मिन्सरसि राजेंद्र सा रतिर्न्यवसत्तदा
पतीपासून दूर झाल्यामुळे रतीने मोठ्या दुःखाने गोड स्वरात रडायला सुरुवात केली, राजन. त्या सरोवरातच रती तिथेच राहू लागली.
तस्य प्रलापमेवं सा सुस्वरं करुणान्वितम् । समाकर्ण्य ततो देवाः कृपया परयान्विताः
तिच्या करूण आणि गोड स्वरातील रडण्याचा आवाज ऐकून देवांना तिची फार दया आली.
संजाता राजराजेंद्र शंकरं वाक्यमब्रुवन् । जीवयस्व महादेव पुनरेव मनोभवम्
मग, राजाधिराज, ते सर्व शंकराजवळ गेले आणि म्हणाले, 'महादेव, मनोभवाला पुन्हा जिवंत करा.'
वराकीयं महाभाग भर्तृहीना हि कीदृशी । कामेनापि समायुक्तामस्मत्स्नेहात्कुरुष्व हि
'ही पुण्यवती स्त्री पतीशिवाय किती दीन झाली आहे! ती कामासोबत असली तरी आमच्या प्रेमापोटी तिला हा वर द्या.'
तच्छ्रुत्वा च वचः प्राह जीवयामि मनोभवम् । कायेनापि विहीनोयं पंचबाणो मनोभवः
हे शब्द ऐकून शंकर म्हणाले, 'मी मनोभवाला पुन्हा जिवंत करीन. शरीर नसतानाही, पाच बाणांचा हा मनोभव जिवंत राहील.'
भविष्यति न संदेहो माधवस्य सखा पुनः । दिव्येनापि शरीरेण वर्तयिष्यति नान्यथा
'तो नक्कीच पुन्हा माधवाचा मित्र होईल; तो फक्त दिव्य शरीरातच वावरू शकेल, अन्यथा नाही.'
महादेवप्रसादाच्च मीनकेतुः स जीवितः । आशीर्भिरभिनंद्यैवं देव्याः कामं नरोत्तम
महादेवाच्या कृपेने मीनकेतू पुन्हा जिवंत झाला; अशा प्रकारे, देवीने कामासह आनंदाने आशीर्वाद दिला, हे श्रेष्ठ पुरुषा.
गच्छ काम प्रवर्तस्व प्रियया सह नित्यशः । एवमाह महातेजाः स्थितिसंहारकारकः
'जा कामा, आणि तुझ्या प्रियतमेबरोबर नेहमी राहून कृत्य कर,' असे सर्वांचा सृष्टी आणि संहार करणाऱ्या तेजस्वी प्रभूने सांगितले.
पुनः कामः सरःप्राप्तो यत्रास्ते दुःखिता रतिः । इदं कामसरो राजन्रतिरत्र सुसंस्थिता
पुन्हा एकदा काम त्या सरोवरात गेला जिथे दुःखी रती राहत होती; हे राजन, हेच कामाचे सरोवर आहे, जिथे रती सुखाने वास करते.
दग्धे सति महाभागे मन्मथे दुःखधर्षिता । रत्याः कोपात्समुत्पन्नः पावको दारुणाकृतिः
मनोभव जळून गेल्यावर, हे पुण्यवती, रती दुःखाने व्याकुळ झाली आणि तिच्या रागातून एक भयंकर अग्नी उत्पन्न झाला.
अतीवदग्धा तेनापि सा रतिर्मोहमूर्छिता । अश्रुपातं मुमोचाथ भर्तृहीना नरोत्तम
त्या अग्नीने रतीसुद्धा फार भाजली गेली, आणि पतीशिवाय ती मोहाने बधीर झाली, मग तिने अश्रू ढाळले, हे श्रेष्ठ पुरुषा.
नेत्राभ्यां हि जले तस्याः पतिता अश्रुबिंदवः । तेभ्यो जातो महाशोकः सर्वसौख्यप्रणाशकः
तिच्या डोळ्यांतून अश्रूच्या थेंबांचा वर्षाव झाला; त्यातून मोठे दुःख निर्माण झाले, जे सर्व सुखाचा नाश करणारे होते.
जरा पश्चात्समुत्पन्ना अश्रुभ्यो नृपसत्तम । वियोगो नाम दुर्मेधास्तेभ्यो जज्ञे प्रणाशकः
हे श्रेष्ठ राजन, त्या अश्रूंमधून नंतर वार्धक्य उत्पन्न झाले; त्याच्याचमधून 'वियोग' नावाचा, नाश करणारा दुःखही जन्माला आला.
दुःखसंतापकौ चोभौ जज्ञाते दारुणौ तदा । मूर्छा नाम ततो जज्ञे दारुणा सुखनाशिनी
त्यातून दोन भयंकर दुःख आणि वेदना निर्माण झाल्या; त्यानंतर 'मूर्छा' नावाची, भयंकर आणि सुखाचा नाश करणारी अवस्था निर्माण झाली.
शोकाज्जज्ञे महाराज कामज्वरोथ विभ्रमः । प्रलापो विह्वलश्चैव उन्मादो मृत्युरेव च
शोकातून, हे महराजा, कामज्वर, गोंधळ, बडबड, व्याकुळता, वेड आणि मृत्यूसुद्धा जन्मले.
तस्याश्च अश्रुबिंदुभ्यो जज्ञिरे विश्वनाशकाः । रत्याः पार्श्वे समुत्पन्नाः सर्वे तापांगधारिणः
तिच्या अश्रूच्या थेंबांमधून जगाचा नाश करणारे, सर्व दुःखाची चिन्हे घेऊन, रतीच्या बाजूला प्रकट झाले.
मूर्तिमंतो महाराज सद्भावगुणसंयुताः । काम एष समायातः केनाप्युक्तं तदा नृप
हे राजन, ते सर्व मूर्त स्वरूपात आणि गुणांनी युक्त झाले; त्यावेळी कुणीतरी सांगितले, 'हा काम येथे आला आहे.'
महानंदेन संयुक्ता दृष्ट्वा कामं समागतम् । नेत्राभ्यामश्रुपूर्णाभ्यां पतिता अश्रुबिन्दवः
काम पुन्हा समोर आल्याचे पाहून रती मोठ्या आनंदाने भरून गेली; तिच्या डोळ्यांतून आनंदाश्रू ओघळले.
अप्सु मध्ये महाराज चापल्याज्जज्ञिरे प्रजाः । प्रीतिर्नाम तदा जज्ञे ख्यातिर्लज्जा नरोत्तम
राजा, पाण्यातील अस्थिरतेमुळे तिथे जीवांची उत्पत्ती झाली. त्याच वेळी, प्रेम, कीर्ती आणि लाज ह्यांचाही जन्म झाला, हे श्रेष्ठ पुरुषा.
तेभ्यो जज्ञे महानंद शांतिश्चान्या नृपोत्तम । जज्ञाते द्वे शुभे कन्ये सुखसंभोगदायिके
त्यांच्यापासून महानंद आणि शांत नावाच्या दोन शुभ कन्या जन्माला आल्या, ज्या सुखाचा अनुभव देणाऱ्या आहेत, हे राजाधिराज.
लीलाक्रीडा मनोभाव संयोगस्तु महान्नृप । रत्यास्तु वामनेत्राद्वै आनंदादश्रुबिंदवः
लीला, क्रीडा आणि मनाचा संग, हे महान राजा, तसेच रतीच्या डाव्या डोळ्यातून आनंदाश्रू टपटपले.
जलांते पतिता राजंस्तस्माज्जज्ञे सुपंकजम् । तस्मात्सुपंकजाज्जाता इयं नारी वरानना
राजा, त्या अश्रूच्या थेंबांनी पाण्याच्या काठावर एक सुंदर कमळ उमलले. त्या कमळातून ही सुंदरमुखी स्त्री जन्मली.