यूयं गच्छन्तु भूर्लोकं मयादिष्टा न संशयः । काम उवाच- युवयोस्तु प्रियं पुण्यं करिष्यामि न संशयः
तुम्ही सगळ्यांनी माझ्या सांगण्यावरून पृथ्वीवर जा, यात शंका नाही. काम म्हणाला — मी तुमच्यासाठी नक्कीच प्रिय आणि पुण्य काम करीन.
राजानं पश्य मां चैव स्थितं चैव समा युधि । तथेत्युक्त्वा गताः सर्वे यत्र राजा स नाहुषिः
'राजाला आणि मलाही, युद्धात दोघेही समोर आहोत, असं पाहा.' असं म्हणून ते सगळे त्या नहुष राजाजवळ गेले.
नटरूपेण ते सर्वे कामाद्याः कर्मणा द्विज । आशीर्भिरभिनंद्यैव ते च ऊचुः सुनाटकम्
काम आणि इतर सगळ्यांनी नटाच्या रूपात येऊन, आशीर्वाद देऊन, सुंदर नाटक सादर केलं.
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा ययातिः पृथिवीपतिः । सभां चकार मेधावी देवरूपां सुपंडितैः
त्यांचं बोलणं ऐकून, पृथ्वीचा राजा ययाति, जो बुद्धिमान होता, त्याने आपली सभा विद्वानांनी भरलेली देवांच्या सभेसारखी केली.
समायातः स्वयं भूपो ज्ञानविज्ञानकोविदः । तेषां तु नाटकं राजा पश्यमानः स नाहुषिः
ज्ञान आणि समजूतदारपणात निपुण असलेला राजा स्वतः आला; आणि त्या नहुषाने त्यांचं नाटक पाहिलं.
चरितं वामनस्यापि उत्पत्तिं विप्ररूपिणः । रूपेणाप्रतिमा लोके सुस्वरं गीतमुत्तमम्
त्यांनी वामनाचं, ब्राह्मणाच्या रूपात जन्मलेल्याचं चरित्र आणि जन्म, अतुलनीय रूप आणि मधुर गाण्याने सादर केलं.
गायमाना जरा राजन्नार्यारूपेण वै तदा । तस्या गीतविलासेन हास्येन ललितेन च
त्या वेळी जरा, आर्य स्त्रीच्या रूपात, गाऊ लागली; तिच्या गाण्याच्या लयीने, कोमल हास्याने आणि लीलांनी
मधुरालापतस्तस्य कंदर्पस्य च मायया । मोहितस्तेन भावेन दिव्येन चरितेन च
तिच्या मधुर बोलण्याने आणि कामाच्या मायेमुळे, त्या भावनेने आणि दिव्य अभिनयाने राजा मोहून गेला.
बलेश्चैव यथारूपं विंध्यावल्या यथा पुरा । वामनस्य यथारूपं चक्रे मारोथ तादृशम्
पूर्वी बले आणि विंध्यावली यांच्याप्रमाणेच, माराने वामनासारखं रूप केलं.
सूत्रधारः स्वयं कामो वसंतः पारिपार्श्वकः । नटीवेषधरा जाता सा रतिर्हृष्टवल्लभा
काम स्वतः सूत्रधार झाला, वसंत त्याचा मदतनीस; रती, आनंदी होऊन, नटीच्या वेशात आली.
नेपथ्यांतश्चरी राजन्सा तस्मिन्नृत्यकर्मणि । मकरंदो महाप्राज्ञः क्षोभयामास भूपतिम्
राजा, त्या नृत्यप्रयोगात ती मागच्या बाजूला फिरत होती; आणि बुद्धिमान मकरंदाने राजाचं मन हलवायला सुरुवात केली.
यथायथा पश्यति नृत्यमुत्तमं गीतं समाकर्णति स क्षितीशः । तथातथा मोहितवान्स भूपतिं नटीप्रणीतेन महानुभावः
राजा जितका उत्तम नृत्य आणि गाणं ऐकत होता, तितकाच तो त्या मोठ्या नटीच्या अभिनयाने अधिकाधिक मोहून गेला.
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने मातापितृतीर्थे ययातिचरित्रे षट्सप्ततितमोऽध्यायः
श्रीपद्मपुराणाच्या भूमिखंडातील वेनाच्या कथेत, मातापित्याच्या तीर्थावर, ययातिच्या चरित्रातील हा छप्पन्नावा अध्याय संपला.
सुकर्मोवाच- कामस्य गीतलास्येन हास्येन ललितेन च । मोहितो राजराजेंद्रो नटरूपेण पिप्पल
सुकर्म म्हणाला — कामाच्या गाण्याने, नृत्याने, हास्याने आणि लीलांनी, राजांचा राजा पिप्पल नटाच्या रूपाने मोहून गेला.
कृत्वा मूत्रं पुरीषं च स राजा नहुषात्मजः । अकृत्वा पादयोः शौचमासने उपविष्टवान्
नहुषाचा पुत्र राजा, मलमूत्र विसर्जन करून, पाय धुतले नाहीत, आणि आपल्या आसनावर बसला.
तदंतरं तु संप्राप्य संचचार जरा नृपम् । कामेनापि नृपश्रेष्ठ इंद्रकार्यं कृतं हितम्
त्या वेळेत, वयोमान राजामध्ये शिरली; तरीही, राजांमध्ये श्रेष्ठा, इच्छेनेदेखील, इंद्राचे कार्य त्याच्या हितासाठी पूर्ण झाले.
निवृत्ते नाटके तस्मिन्गतेषु तेषु भूपतिः । जराभिभूतो धर्मात्मा कामसंसक्तमानसः
तो खेळ संपल्यावर आणि सर्व लोक निघून गेल्यावर, धर्मशील राजा वृद्धत्वाने ग्रासला गेला आणि त्याचे मन कामवासनेत गुंतले होते.
मोहितः काममोहेन विह्वलो विकलेंद्रियः । अतीव मुग्धो धर्मात्मा विषयैश्चापवाहितः
कामाच्या मोहाने भुललेला, अस्वस्थ, इंद्रिये दुर्बल झालेला, तो धर्मात्मा राजा अत्यंत वेडावला आणि विषयांच्या आकर्षणाने वाहून गेला.
एकदा तु गतो राजा मृगया व्यसनातुरः । वने च क्रीडते सोपि मोहरागवशं गतः
एकदा, शिकारीची तीव्र हौस लागल्याने राजा जंगलात गेला आणि तिथे खेळू लागला, मोह व आसक्तीच्या प्रभावाखाली पूर्णपणे गेला.
सरसं क्रीडमानस्य नृपतेश्च महात्मनः । मृगश्चैकः समायातश्चतुःशृंगो ह्यनौपमः
त्या महान आत्म्याचा राजा सरोवराजवळ खेळत असताना, एक अद्वितीय, चार शिंगांचा हरिण तिथे आला.
सर्वांगसुंदरो राजन्हेमरूपतनूरुहः । रत्नज्योतिः सुचित्रांगो दर्शनीयो मनोहरः
राजा, तो हरिण सर्व अंगांनी सुंदर, सोन्यासारख्या रंगाचे केस, रत्नांच्या तेजाने झळाळणारे, विविध रंगांनी सजलेले, पाहण्यास मोहक आणि मनाला भरणारे होते.
अभ्यधावत्स वेगेन बाणपाणिर्धनुर्द्धरः । इत्यमन्यत मेधावी कोपि दैत्यः समागतः
धनुष्य हातात आणि बाण सज्ज करून, तो वेगाने त्या हरिणाकडे धावला आणि मनात म्हणाला, 'इथे नक्कीच कुठला तरी चतुर दैत्य आला असावा.'
मृगेण च स तेनापि दूरमाकर्षितो नृपः । गतः सरथवेगेन श्रमेण परिखेदितः
त्या हरिणाने राजाला लांबवर नेले; राजा रथाचा वेग लावून गेला आणि श्रमाने थकला.
वीक्षमाणस्य तस्यापि मृगश्चांतरधीयत । स पश्यति वनं तत्र नंदंनोपममद्भुतम्
राजा आजूबाजूला पाहत असताना, हरिण दिसेनासे झाले; तिथे त्याने नंदनवनासारखे अद्भुत आणि रम्य असे वन पाहिले.
चारुवृक्षसमाकीर्णं भूतपंचकशोभितम् । गुरुभिश्चंदनैः पुण्यैः कदलीखंडमंडितैः
ते वन सुंदर झाडांनी भरलेले होते, पंचमहाभूतांनी शोभलेले, पवित्र चंदनाच्या झाडांनी आणि केळीच्या घडांनी सजलेले होते.
बकुलाशोकपुंनागैर्नालिकेरैश्च तिंदुकैः । पूगीफलैश्च खर्जूरैः कुमुदैः सप्तपर्णकैः
त्यात बकुळ, अशोक, पुन्नाग, नारळ, तिंडूळ, सुपारी, खजूर, कुमुद आणि सप्तपर्णाची झाडे होती.
पुष्पितैः कर्णिकारैश्च नानावृक्षैः सदाफलैः । पुष्पितामोदसंयुक्तैः केतकैः पाटलैस्ततः
फुललेल्या कर्णिकर, नेहमी फळ देणारी विविध झाडे, सुगंधी फुलांनी भरलेली केतकी आणि पाटलाची झाडे तिथे होती.
वीक्षमाणो महाराज ददर्श सर उत्तमम् । पुण्योदकेन संपूर्णं विस्तीर्णं पंचयोजनम्
हे पाहून, त्या महान राजाने एक उत्तम सरोवर पाहिले, पवित्र पाण्याने भरलेले, विस्तीर्ण आणि पाच योजन रुंद.
हंसकारंडवाकीर्णं जलपक्षिविनादितम् । कमलैश्चापि मुदितं श्वेतोत्पलविराजितम्
ते सरोवर राजहंस आणि बगळ्यांनी भरलेले, जलपक्ष्यांच्या आवाजांनी निनादलेले, कमळांनी आनंदित आणि पांढऱ्या उत्पलांनी शोभलेले होते.
रक्तोत्पलैः शोभमानं हाटकोत्पलमंडितम् । नीलोत्पलैः प्रकाशितं कल्हारैरतिशोभितम्
ते लाल कमळांनी शोभून गेलेले, सोन्याच्या कमळांनी सजलेले, निळ्या कमळांनी उजळलेले आणि कल्हार फुलांनी अधिकच सुंदर झाले होते.