श्राद्धस्य रक्षणार्थाय एवमाहुर्दिवौकसः । तिलोदकांजलिर्देयो जलस्थैस्तीर्थवासिभिः
श्राद्धाचे रक्षण व्हावे म्हणून, देवांनी असे सांगितले आहे की, तीर्थात राहणाऱ्यांनी तिळांचे पाणी अंजलीने अर्पण करावे.
सदर्भहस्तैरेकेन श्राद्धमेवं न हिंस्यते । साभ्रमत्यां नामधेयैरिति तीर्थप्रवेशनम्
दर्भाचा तुकडा हातात घेऊन, जर अशा प्रकारे श्राद्ध केले तर त्याला काहीही बाधा येत नाही; आणि योग्य नावांचा उच्चार करून, हे तीर्थात प्रवेश करण्याचे साधन आहे.
कारयित्वा मया देवि दत्ता वै कश्यपाय च । मम भक्तः कश्यपोसौ वल्लभो मम सर्वदा
हे देवी, मी स्वतः हे स्थापन करून दिले आणि कश्यपालाही दिले; कश्यप माझा भक्त आहे आणि तो मला नेहमीच प्रिय आहे.
दत्ता तस्मादियं गंगा पवित्रा पापनाशिनी । साभ्रमत्यां महाभागे तीर्थे वै ब्रह्मचारिके
म्हणूनच ही गंगा दिली गेली, ती पवित्र आणि पापांचा नाश करणारी आहे; साभ्रमती या तीर्थात, हे भाग्यवती, ब्रह्मचर्य पाळणाऱ्यांसाठी आहे.
आत्मानं च प्रतिष्ठाप्य तन्नाम्ना शंकरो ह्यहम् । स्थितो लोकहितार्थाय ब्रह्मचारीश संज्ञकः
मी स्वतःला त्या नावाने तिथे स्थापन केले आहे, मी शंकर तिथे लोकांच्या कल्याणासाठी ब्रह्मचारीश या नावाने राहतो.
साभ्रमत्यामुपकंठे ब्रह्मचारीश संज्ञके । कलौ भक्तो विशेषेण पूजनं कुरुते यदा
साभ्रमतीच्या जवळ, ब्रह्मचारीश नावाच्या स्थळी, विशेषतः कलियुगात, जेव्हा एखादा भक्त भक्तीने पूजा करतो,
इहलोके सुखं भुक्त्वा याति शैवं पदं महत् । महद्भिर्व्याधिभिश्चैव पीडितो यदि गच्छति
तो या जगात सुख उपभोगतो आणि नंतर महान शैव पदाला पोहोचतो; आणि जरी मोठ्या आजारांनी त्रस्त असला तरी, जर तो देह सोडला,
यस्याशु नश्यति व्याधिर्दर्शनाच्च महेश्वरि । गत्वा वै तस्य संस्थाने उपवासी जितेंद्रियः
म्हणूनच त्याचा आजार केवळ दर्शनाने लवकर नाहीसा होतो, हे महेश्वरी; आणि त्या स्थळी जाऊन, उपवास करून, इंद्रियांवर संयम ठेवून,
पूजनं कुरुते भक्त्या रात्रौ तिष्ठन्सुनिश्चलः । तदाहं योगिरूपेण दर्शनं तस्य यामि हि
तो जर भक्तीने पूजा करतो, रात्रभर स्थिर राहतो, तर मी योगीच्या रूपात त्याला दर्शन देण्यासाठी नक्कीच येतो.
ददामि वांच्छितान्कामान्सत्यं सत्यं वरानने । ममस्थाने विशेषेण समायांति च ये जनाः
मी त्यांना त्यांची इच्छित कामे पूर्ण करतो—हे सुंदर मुखवाली, हे खरे आहे, खरे आहे—जे लोक विशेषतः माझ्या स्थळी येतात.
तेषां व्याधिप्रशमनं करोमि सुचिरादहम् । चतुरशीतिसंज्ञेयो व्याधिः संकथितो मया
त्यांच्या आजाराचे शमन मी कालांतराने करतो; चौर्याऐंशी प्रकारचे आजार मी सांगितले आहेत.
स स व्याधिर्विनश्येत दर्शनादेव सुंदरि । न लिंगं वर्तते तत्र मामकं नगनंदिनि
तो आजार केवळ दर्शनाने नाहीसा होतो, हे सुंदर वदने; तिथे माझे लिंग नाही, हे पर्वतकन्ये.
स्नानमात्रं तु तत्रैव मामकं नात्र संशयः । एकस्मिन्नेव काले तु अस्यां भूमौ महातपाः
तिथे केवळ स्नान करणे हेच माझ्यासाठी आहे—याबद्दल काहीच शंका नाही; या पृथ्वीवर एकाच वेळी, हे महातपस्वी,
राजा वै सूर्यवंशीयो ब्रह्मदत्तस्तु वीर्यवान् । तेन राज्ञा तपस्तप्तं बहुकालं सुरेश्वरि
सूर्यवंशातला राजा, ब्रह्मदत्त नावाचा, बलवान होता; त्या राजाने, हे देवेश्वरी, दीर्घकाळ तपस्या केली.
पंचाग्निसाधनं तेन कृतं च बहुधा ततः । मासोपवासकादीनि तपस्तप्तान्यनेकशः
त्याने पाच अग्नींची साधना अनेक प्रकारे केली; मासिक उपवास वगैरे अनेक तपश्चर्या वारंवार केल्या.
एवं बहुतरं कालं राज्ञा तप्तं तपो महत् । प्रत्यक्षोऽहं तदा जातो वरार्थं वरवर्णिनि
अशा प्रकारे, खूप काळ राजा मोठ्या तपश्चर्येत मग्न होता; तेव्हा मी प्रत्यक्ष त्याच्या समोर प्रकट झालो, हे सुंदर वदने, वर देण्यासाठी.
ब्रह्मदत्त शृणुष्व त्वं महद्वाक्यं नरेश्वर । यं यं वांछयसे नित्यं तं तं दद्मि न संशयः
‘ब्रह्मदत्त, हे मोठे वचन ऐक, राजन; तू जे जे नेहमी इच्छिलेस, ते सर्व मी नक्की देईन—यात काहीच शंका नाही.’
तेनोक्तं मम देवेश वांच्छितं यदि दीयते । एक एव वरो देव दीयतां मम सर्वदा
त्याने मला सांगितले, ‘देवेश, जर माझी इच्छा पूर्ण करायची असेल, तर एकच वर नेहमी मला मिळावा, हे देवा.’
मम नाम्ना हि देवेश ईश्वरो भुवि जायताम् । तेन वाक्येन संतुष्टो वरो दत्तो मयाऽनघे
देवांच्या अधिपती, माझ्या नावानेच पृथ्वीवर ईश्वर जन्माला यावा; त्या मागणीने मी प्रसन्न होऊन, हे निष्पापे, मी वर दिला आहे.
तदाहं तेन वै सार्द्धं निवसामि सुरेश्वरि । अत्र स्थित्वा निराहारो भक्तिं कुर्यादशेषतः
त्या वेळी मी त्याच्यासोबत राहतो, हे देवतांच्या राणी; इथे राहून जो कोणी उपवास करत, पूर्ण भक्तीने सेवा करतो,
ददामि वांछितान्कामान्यावदिंद्राश्चतुर्दश । अत्रागत्य तु ये विप्रा रुद्रजाप्यादिकं च यत् 6.135.
मी त्याला सर्व इच्छित गोष्टी देतो, अगदी चौदा इंद्रांपर्यंत; आणि इथे येणारे ब्राह्मण जे रुद्रजप वगैरे करतात,
प्रकुर्वंति विशेषेण तेषां दद्मि शृणुष्व तत् । स्त्रीसौख्यं पुत्रसौख्यं च लक्ष्मीवृद्धिकरं पुनः
जे हे विशेष मन लावून करतात, त्यांना मी देतो, ऐक: स्त्रीसौख्य, पुत्रसौख्य आणि पुन्हा लक्ष्मीची वृद्धी.
श्रीमहादेव उवाच। कंबुतीर्थे नरः स्नात्वा कृत्वा वा पितृतर्पणम् । अर्चयेद्देवदेवेशं नारायणमनामयम्
श्रीमहादेव म्हणाले: कंबूतीर्थावर मनुष्याने स्नान करून, पितरांना तर्पण करून, देवदेवतांचा अधिपती, निरोगी नारायणाची पूजा करावी.
दत्त्वा दानानि विधिवद् ब्रह्मणेभ्यो विधानतः । विष्णुलोकमवाप्नोति तीर्थस्यास्य प्रभावतः
नियमाप्रमाणे ब्राह्मणांना योग्य दान दिल्यावर, या तीर्थाच्या प्रभावाने तो विष्णुलोक प्राप्त करतो.
अत्र राजर्षिणा पूर्वं विश्वामित्रेण धीमता । तपस्तप्तं विशेषेण प्रजाकामेन सुंदरि
इथे पूर्वी राजर्षी, बुद्धिमान विश्वामित्राने, संततीच्या इच्छेने, विशेष तपस्या केली, हे सुंदरिनी.
वायुभक्षो निराहारो यत्रासीदनिलाशनः । विष्णुपूजापरो नित्यं विष्णुध्यानपरायणः
तो वायूवर जगत होता, उपवास करत होता, फक्त वाऱ्यावर जगत होता; तो नेहमी विष्णूच्या पूजेत आणि ध्यानात मग्न होता.
तपसानेन संजातः प्रजाकाममवाप्तवान् । प्रजाकामो नरो यश्च कंबुतीर्थं हि गच्छति
त्या तपस्येमुळे त्याला संतती मिळाली; आणि जो कोणी पुरुष कंबूतीर्थाला संततीच्या इच्छेने जातो,
स प्रजां लभते नित्यं सत्यं सत्यं वरानने
त्याला नेहमी संतती मिळते—हे खरे, खरे आहे, हे सुंदर मुखवाली.
इति कंबुतीर्थमाहात्म्यम् । ततो गच्छेत्सुरश्रेष्ठे तीर्थं नाम कपीश्वरम् । संनिधौ रक्तसिंहस्य महापातकनाशनम्
ही कंबूतीर्थाची महती. त्यानंतर, श्रेष्ठ देव असलेल्या कपिश्वर नावाच्या तीर्थाला, रक्तसिंहाजवळ, जे मोठे पाप नष्ट करते, जावे.
बध्यमाने पुरा सेतौ रामरावणविग्रहे । गृहीत्वा पर्वतश्रेष्ठं विशेषात्कपिभिः कृतम्
पूर्वी, राम-रावण युद्धात सेतू बांधताना, वानरांनी खास पर्वतश्रेष्ठ आणला होता.