हरिं मुरारिं प्रवदंति केशवं प्रीत्या जितं माधवमेव चान्ये । श्रीनारसिंहं कमलेक्षणं तं गोविंदमेकं कमलापतिं च
ते प्रेमाने हरिचे, मुराचा शत्रू, केशव आणि विजयी माधवाचे गुणगान करतात; काही श्रीनृसिंह, कमळासारख्या डोळ्यांचा, गोविंद आणि लक्ष्मीपती यांचे गुण सांगतात.
कृष्णं शरण्यं शरणं जपंति रामं च जप्यैः परिपूजयंति । दंडप्रणामैः प्रणमंति विष्णुं तद्ध्यानयुक्ताः परवैष्णवास्ते
ते कृष्ण, जो सर्वांचा आधार आहे, त्याचे नाव जपतात आणि रामाची जपांनी पूजा करतात; दंडवत घालून विष्णूला वंदन करतात, त्याच्या ध्यानात तल्लीन होतात—हेच खरे श्रेष्ठ वैष्णव आहेत.
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने मातापितृतीर्थवर्णने ययातिचरित्रे चतुःसप्ततितमोऽध्यायः
या प्रकारे श्रीपद्मपुराणाच्या भूमिखंडातील वेनाची कथा, मातापित्यांच्या तीर्थांचे वर्णन आणि ययातिची गोष्ट असलेला चौहत्तरावा अध्याय संपला.
सुकर्मोवाच- विष्णुं कृष्णं हरिं रामं मुकुंदं मधुसूदनम् । नारायणं विष्णुरूपं नारसिंहं तमच्युतम्
सुकर्म म्हणाले— विष्णू, कृष्ण, हरि, राम, मुकुंद, मधुसूदन, नारायण, विष्णूचे रूप, नरसिंह, तो अच्युत—
केशवं पद्मनाभं च वासुदेवं च वामनम् । वाराहं कमठं मत्स्यं हृषीकेशं सुराधिपम्
केशव, पद्मनाभ, वासुदेव, वामन, वाराह, कूर्म, मत्स्य, हृषीकेश, देवांचा स्वामी—
विश्वेशं विश्वरूपं च अनंतमनघं शुचिम् । पुरुषं पुष्कराक्षं च श्रीधरं श्रीपतिं हरिम्
विश्वाचा स्वामी, विश्वरूप, अनंत, निष्पाप, पवित्र, पुरुष, कमळासारख्या डोळ्यांचा, श्रीधर, श्रीपती, हरि—
श्रीनिवासं पीतवासं माधवं मोक्षदं प्रभुम् । इत्येवं हि समुच्चारं नामभिर्मानवाः सदा
श्रीनिवास, पिवळ्या वस्त्रातील, माधव, मुक्तिदाता, प्रभू— अशी ही नावे लोक नेहमी उच्चारतात.
प्रकुर्वंति नराः सर्वे बालवृद्धाः कुमारिकाः । स्त्रियो हरिं सुगायंति गृहकर्मरताः सदा
सर्व लोक— लहान मुले, वृद्ध, कुमारिका, स्त्रिया— नेहमी घरकाम करत असतानाही हरिचे गोड गाणे गातात.
आसने शयने याने ध्याने वचसि माधवम् । क्रीडमानास्तथा बाला गोविंदं प्रणमंति ते
बसताना, झोपताना, प्रवासात, ध्यानात किंवा बोलताना, ते माधवाचे स्मरण करतात; खेळताना सुद्धा मुले गोविंदाला वंदन करतात.
दिवारात्रौ सुमधुरं ब्रुवंति हरिनाम च । विष्णूच्चारो हि सर्वत्र श्रूयते द्विजसत्तम
दिवसा-रात्री ते हरिनाम गोडपणे उच्चारतात; सर्वत्र, हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, विष्णूचे नाव ऐकू येते.
वैष्णवेन प्रभावेण मर्त्या वर्तंति भूतले । प्रासादकलशाग्रेषु देवतायतनेषु च
वैष्णवांच्या प्रभावामुळे, माणसे पृथ्वीवर सुखाने राहतात; मंदिरांच्या कळसांवर आणि देवालयांत—
यथा सूर्यस्य बिंबानि तथा चक्राणि भांति च । वैकुंठे दृश्यते भावस्तद्भावं जगतीतले
जसे सूर्याचे प्रतिबिंब चमकते, तसेच चक्रेही तेजस्वी दिसतात; वैकुंठात जसे तेज दिसते, तसेच पृथ्वीवरही ते तेज प्रकट होते.
तेन राज्ञा कृतं विप्र पुण्यं चापि महात्मना । विष्णुलोकस्य समतां तथानीतं महीतलम्
त्या राजाने, हे ब्राह्मण, आणि त्या महान आत्म्याने पुण्य निर्माण केले; विष्णूच्या लोकासारखी समता पृथ्वीवर आणली.
नहुषस्यापि पुत्रेण वैष्णवेन ययातिना । उभयोर्लोकयोर्भावमेकीभूतं महीतलम्
नहुषाचा पुत्र वैष्णव ययाति याने दोन्ही लोकांची स्थिती पृथ्वीवर एकसारखी केली.
भूतलस्यापि विष्णोश्च अंतरं नैव दृश्यते । विष्णूच्चारं तु वैकुंठे यथा कुर्वंति वैष्णवाः
पृथ्वीवर आणि विष्णूत काहीही फरक दिसत नाही; वैकुंठात जसे वैष्णव विष्णूचे नाव उच्चारतात,
भूतले तादृशोच्चारं प्रकुर्वंति च मानवाः । उभयोर्लोकयोर्विप्र एकभावः प्रदृश्यते
तसेच पृथ्वीवरही लोक तेच नाव उच्चारतात; हे ब्राह्मण, दोन्ही लोकांत एकच भाव दिसून येतो.
जरारोगभयं नास्ति मृत्युहीना नरा बभुः । दानभोगप्रभावश्च अधिको दृश्यते भुवि
तेथे वृद्धत्व, रोग किंवा भीती नव्हती; लोक मृत्यूपासून मुक्त झाले; दान आणि भोग यांची शक्ती पृथ्वीवर अधिक दिसली.
पुत्राणां तु सुखं पुण्यमधिकं पौत्रजं नराः । प्रभुंजंति सुखेनापि मानवा भुवि सत्तम
पुत्रांचे सुख आणि पुण्य, तसेच नातवांचे आणखी जास्त सुख लोकांना सहज मिळत होते, हे श्रेष्ठ पुरुषा, पृथ्वीवर.
विष्णोः प्रसाददानेन उपदेशेन तस्य च । सर्वव्याधिविनिर्मुक्ता मानवा वैष्णवाः सदा
विष्णूच्या कृपेने आणि त्याच्या उपदेशाने सर्व वैष्णव नेहमी सर्व रोगांपासून मुक्त राहिले.
स्वर्गलोकप्रभावो हि कृतो राज्ञा महीतले । पंचविंशप्रमाणेन वर्षाणि नृपसत्तम
त्या राजाने पृथ्वीवर स्वर्गलोकासारखे तेज निर्माण केले, हे श्रेष्ठ राजा, पाचवीस वर्षे.
गदैर्हीना नराः सर्वे ज्ञानध्यानपरायणाः । यज्ञदानपराः सर्वे दयाभावाश्च मानवाः
सर्व आजारींपासून मुक्त असलेले, ज्ञान आणि ध्यान यांना वाहिलेली माणसं, यज्ञ आणि दान यामध्ये रमणारी, आणि ज्या माणसांच्या मनात दया नाही, अशी सर्व माणसं—
उपकाररताः पुण्या धन्यास्ते कीर्तिभाजनाः । सर्वे धर्मपरा विप्र विष्णुध्यानपरायणाः
जे दुसऱ्यांच्या मदतीत आनंद मानतात, जे पुण्यवान आणि भाग्यवान आहेत, ज्यांना कीर्ती मिळते, हे सर्व धर्माला वाहिलेले आहेत, हे ब्राह्मण, आणि विष्णूच्या ध्यानात मग्न असतात.
राज्ञा तेनोपदिष्टास्ते संजाता वैष्णवा भुवि । विष्णुरुवाच- श्रूयतां नृपशार्दूल चरित्रं तस्य भूपतेः
त्या राजाने शिकवल्याप्रमाणे, ते सर्व पृथ्वीवर वैष्णव झाले. विष्णू म्हणाले— राजांमध्ये श्रेष्ठा, त्या राजाचा चरित्र ऐक.
सर्वधर्मपरो नित्यं विष्णुभक्तश्च नाहुषिः । अब्दानां तत्र लक्षं हि तस्याप्येवं गतं भुवि
सर्व धर्मांना नेहमीच जपणारा आणि विष्णूभक्त असलेला नहुषाचा वंशज, त्याने पृथ्वीवर असेच लक्षावधी वर्षे घालवली.
नूतनो दृश्यते कायः पंचविंशाब्दिको यथा । पंचविंशाब्दिको भाति रूपेण वयसा तदा
त्याचा देह नवा दिसतो, जणू काही पंचवीस वर्षांचा तरुण आहे; रूप आणि वयाने तो पंचवीस वर्षांचा भासतो.
प्रबलः प्रौढिसंपन्नः प्रसादात्तस्य चक्रिणः । मानुषा भुवमास्थाय यमं नैव प्रयांति ते
तो बलवान आणि प्रौढतेने युक्त आहे, त्या चक्रधारीच्या कृपेने, हे मानव पृथ्वीवर राहून यमाकडे कधीच जात नाहीत.
रागद्वेषविनिर्मुक्ताः क्लेशपाशविवर्जिताः । सुखिनो दानपुण्यैश्च सर्वधर्मपरायणाः
राग आणि द्वेष यांपासून मुक्त, क्लेशांच्या बंधनातून सुटलेले, दानाच्या पुण्यामुळे सुखी आणि सर्व धर्मांचे पालन करणारे असतात.
विस्तारं तेजनाः सर्वे संतत्यापि गता नृप । यथा दूर्वावटाश्चैव विस्तारं यांति भूतले
हे राजन, ते सर्व लोक आपापल्या वंशाने विस्तारले, जसे दुर्व्याचे पाते पृथ्वीवर पसरतात.
यथा ते मानवाः सर्वे पुत्रपौत्रैः प्रविस्तृताः । मृत्युदोषविहीनास्ते चिरं जीवंति वै जनाः
जसे ते मानव पुत्र आणि नातवंडांनी वाढतात, तसेच ते मृत्यूच्या दोषापासून मुक्त राहून दीर्घायुषी होतात.
स्थिरकायाश्च सुखिनो जरारोगविवर्जिताः । पंचविंशाब्दिकाः सर्वे नरा दृश्यंति भूतले
सर्वांचे शरीर मजबूत, ते सुखी, वृद्धत्व आणि आजार यांपासून मुक्त, आणि पृथ्वीवर सर्वजण पंचवीस वर्षांचेच दिसतात.