कर्मणाभ्यंतरेणापि पुंसामीशानभावतः । प्रसंगेनापि ये कुर्युः शंकरस्मरणं नराः
कर्म न करता, केवळ ईश्वरभावाने किंवा अगदी योगायोगाने शंकराचे स्मरण करणारे पुरुषही त्या लोकांना पोहोचतात.
तैर्लभ्यं त्वतुलं सौख्यं किं पुनस्तत्परायणैः । विष्णुचिंतां प्रकुर्वंति ध्यानेन गतमानसाः
त्यांना अतुलनीय सुख मिळते—मग जे त्याला पूर्णपणे समर्पित आहेत, त्यांना किती अधिक लाभ होईल! जे विष्णूचे ध्यान करतात, त्यांचे मन ध्यानात लीन होते.
ते यांति परमं स्थानं तद्विष्णोः परमं पदम् । शैवं च वैष्णवं रूपमेकरूपं नरोत्तम
जे या परम स्थानाला पोहोचतात, ते विष्णूचं सर्वोच्च स्थान आहे. शैव आणि वैष्णव रूपं एकच आहेत, हे उत्तम पुरुषा.
द्वयोश्च अंतरं नास्ति एकरूपमहात्मनोः । शिवाय विष्णुरूपाय शिवरूपाय विष्णवे
या दोन महान आत्म्यांमध्ये काहीच फरक नाही; शंकर हे विष्णूच्या रूपात आहेत आणि विष्णू हे शंकराच्या रूपात आहेत.
शिवस्य हृदयं विष्णुर्विष्णोश्च हृदयं शिवः । एकमूर्तिस्त्रयो देवा ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः
शंकराचं हृदय म्हणजे विष्णू आणि विष्णूचं हृदय म्हणजे शंकर; ब्रह्मा, विष्णू आणि महेश हे तिघेही एकाच रूपात आहेत.
त्रयाणामंतरं नास्ति गुणभेदाः प्रकीर्तिताः । शिवभक्तोसि राजेंद्र तथा भागवतोसि वै
या तिघांमध्ये काहीच फरक नाही; केवळ गुणांमध्ये भेद सांगितले आहेत. राजेंद्र, तू शंकराचा भक्त आहेस आणि भगवंताचा भक्तसुद्धा आहेस.
तेन देवाः प्रसन्नास्ते ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः । सुप्रीता वरदा राजन्कर्मणस्तव सुव्रत
म्हणून ब्रह्मा, विष्णू आणि महेश हे देव तुझ्यावर प्रसन्न आहेत; राजन, तुझ्या शुभ कर्मांमुळे ते अत्यंत संतुष्ट होऊन वर देतात.
इंद्रादेशात्समायातः सन्निधौ तव मानद । ऐंद्रमेनं पदं याहि पश्चाद्ब्राह्मं महेश्वरम्
इंद्राच्या आज्ञेने मी तुझ्या समोर आलो आहे, मान देणारा राजा; आधी इंद्राच्या स्थानाला जा, नंतर ब्रह्मा आणि महेश्वर यांच्या लोकात जा.
वैष्णवं च प्रयाहि त्वं दाहप्रलयवर्जितम् । अनेनापि विमानेन दिव्येन सर्वगामिना
नंतर तू वैष्णव लोकात जाशील, जिथे जळणे किंवा संहार नाही; ह्या दिव्य आणि सर्वत्र जाणाऱ्या विमानानेच तिथे जा.
दिव्यमूर्तिरतो भुंक्ष्व दिव्यभोगान्मनोरमान् । समारुह्य विमानं त्वं पुष्पकं सुखगामिनम्
दिव्य रूप घेऊन, सुंदर स्वर्गीय सुखांचा अनुभव घे; हे पुष्पक विमान, जे सहजपणे जाते, त्यावर बस.
सुकर्मोवाच- एवमुक्त्वा द्विजश्रेष्ठ मौनवान्मातलिस्तदा । राजानं धर्मतत्त्वज्ञं ययातिं नहुषात्मजम्
सुकर्मन म्हणाला: असे म्हणून, श्रेष्ठ ब्राह्मण, मातार्ली तेव्हा शांत झाला; आणि राजा ययाति, धर्माचं तत्त्व जाणणारा, नहुषाचा पुत्र—
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने मातापितृतीर्थवर्णने ययातिचरित्रे एकसप्ततितमोऽध्यायः
या प्रकारे श्रीपद्मपुराणाच्या भूमिखंडातील वेनकथेत माता-पित्याच्या तीर्थांचे वर्णन आणि ययातिच्या चरित्रातील एकाहत्तरावा अध्याय संपला.
पिप्पल उवाच- मातलेश्च वचः श्रुत्वा स राजा नहुषात्मजः । किं चकार महाप्राज्ञस्तन्मे विस्तरतो वद
पिप्पल म्हणाला: मातार्लीचे शब्द ऐकून, नहुषाचा पुत्र तो बुद्धिमान राजा काय करतो? ते मला सविस्तर सांग.
सर्वपुण्यमयी पुण्या कथेयं पापनाशिनी । श्रोतुमिच्छाम्यहं प्राज्ञ नैव तृप्यामि सर्वदा
ही कथा सर्व पुण्यांनी भरलेली आणि पाप नष्ट करणारी आहे; हे ज्ञानी, मला ती ऐकायची इच्छा आहे, कारण मी कधीच तृप्त होत नाही.
सुकर्मोवाच- सर्वधर्मभृतां श्रेष्ठो ययातिर्नृपसत्तमः । तमुवाचागतं दूतं मातलिं शक्रसारथिम्
सुकर्मन म्हणाला: सर्व धर्म पाळणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेला राजा ययाति, त्याच्याकडे आलेल्या दूताला, म्हणजे शक्राचा सारथी मातार्लीला, म्हणाला—
ययातिरुवाच- शरीरं नैव त्यक्ष्यामि गमिष्ये न दिवं पुनः । शरीरेण विना दूत पार्थिवेन न संशयः
ययाति म्हणाला: मी माझं शरीर सोडणार नाही, आणि पुन्हा शरीराशिवाय स्वर्गात जाणार नाही, हे दूत; राजाला याबद्दल काहीच शंका नाही.
यद्यप्येवं महादोषाः कायस्यैव प्रकीर्तिताः । पूर्वं चापि समाख्यातं त्वया सर्वं गुणागुणम्
जरी शरीराचे अनेक मोठे दोष सांगितले गेले, आणि तू पूर्वी सर्व गुण-दोष मला समजावलेस—
नाहं त्यक्ष्ये शरीरं वै नागमिष्ये दिवं पुनः । इत्याचक्ष्व इतो गत्वा देवदेवं पुरंदरम्
तरीही मी शरीर सोडणार नाही, आणि पुन्हा स्वर्गात जाणार नाही; इथून जाऊन हे देवांचा देव पुरंदराला सांग.
एकाकिना हि जीवेन कायेनापि महामते । नैव सिद्धिं प्रयात्येवं सांसारिकमिहैव हि
कारण, हे बुद्धिमान, एकटा जीव किंवा फक्त शरीरानेही, सिद्धी मिळत नाही; ह्या जगात असंच घडतं.
नैव प्राणं विना कायो जीवः कायं विना नहि । उभयोश्चापि मित्रत्वं नयिष्ये नाशमिंद्र न
शरीर प्राणाशिवाय राहत नाही, आणि जीव शरीराशिवाय राहत नाही; आणि मी या दोघांची मैत्री तुटू देणार नाही, हे इंद्र.
यस्य प्रसादभावाद्वै सुखमश्नाति केवलम् । शरीरस्याप्ययं प्राणो भोगानन्यान्मनोनुगान्
ज्याच्या कृपेनेच माणूस सुख अनुभवतो, त्याच्यामुळे शरीरातील प्राणसुद्धा मनाप्रमाणे इतर आनंद घेतो.
एवं ज्ञात्वा स्वर्गभोग्यं न भोज्यं देवदूतक । संभवंति महादुष्टा व्याधयो दुःखदायकाः
हे देवदूत, असं समजून घे की, स्वर्गातील सुखं खरी आनंद देणारी नाहीत; म्हणूनच मोठ्या वाईट आजारांनी दुःख निर्माण होतं.
मातले किल्बिषाच्चैव जरादोषात्प्रजायते । पश्य मे पुण्यसंयुक्तं कायं षोडशवार्षिकम्
मातले, पाप आणि म्हातारपणामुळे जन्म मिळतो; पण माझं पुण्याने भरलेलं शरीर पाहा, ते सोळा वर्षांच्या तरुणासारखं आहे.
जन्मप्रभृति मे कायः शतार्धाब्दं प्रयाति च । तथापि नूतनो भावः कायस्यापि प्रजायते
माझं शरीर जन्मापासून दीडशे वर्षं टिकतं, तरीही त्यात नवा ताजेपणा येतच राहतो.
मम कालो गतो दूत अब्दा प्रनंत्यमनुत्तमम् । यथा षोडशवर्षस्य कायः पुंसः प्रशोभते
माझा काळ संपला, हे दूत, वर्षं उत्तम रीतीने गेली; जसं सोळा वर्षांच्या तरुणाचं शरीर तेजस्वी दिसतं.
तथा मे शोभते देहो बलवीर्यसमन्वितः । नैव ग्लानिर्न मे हानिर्न श्रमो व्याधयो जरा
माझं शरीरही तसंच तेजस्वी आहे, बळ आणि उत्साहानं भरलेलं; मला ना थकवा, ना हानी, ना श्रम, ना आजार, ना म्हातारपण.
मातले मम कायेपि धर्मोत्साहेन वर्द्धते । सर्वामृतमयं दिव्यमौषधं परमौषधम्
मातले, माझं शरीर धर्माच्या उत्साहामुळे वाढतं; सर्व काही अमृतमय, दिव्य औषध आणि श्रेष्ठ उपचार आहे.
पापव्याधिप्रणाशार्थं धर्माख्यं हि कृतम्पुरा । तेन मे शोधितः कायो गतदोषस्तु जायते
पाप आणि आजार नष्ट करण्यासाठी पूर्वी धर्माची स्थापना झाली; त्यामुळं माझं शरीर शुद्ध होऊन दोषरहित झालं.
हृषीकेशस्य संध्यानं नामोच्चारणमुत्तमम् । एतद्रसायनं दूत नित्यमेवं करोम्यहम्
हृषीकेशाचं ध्यान आणि त्याचं श्रेष्ठ नाव उच्चारणं—हेच अमृत आहे, हे दूत, मी नेहमी हेच करतो.
तेन मे व्याधयो दोषाः पापाद्याः प्रलयं गताः । विद्यमाने हि संसारे कृष्णनाम्नि महौषधे
त्यामुळेच माझे आजार, दोष आणि पाप नष्ट झाले; कारण या जगात कृष्णाचं नाव हेच मोठं औषध आहे.