दीनसर्वस्वहरणं परस्त्रीगजवाजिनाम् । गोभूरजतवस्त्राणामोषधीनां रसस्य च
गरिबांचे सर्वस्व हिरावून घेणे, दुसऱ्याची पत्नी, हत्ती किंवा घोडा बळकावणे, तसेच गायी, जमीन, चांदी, वस्त्रे, औषधी वनस्पती किंवा त्यातील रस चोरणे हे पाप आहे.
चंदनागुरुकर्पूर कस्तूरी पट्ट वाससाम् । परन्यासापहरणं रुक्मस्तेयसमं स्मृतम्
चंदन, अगर, कापूर, कस्तुरी, रेशमी वस्त्रे किंवा दुसऱ्याने ठेवलेली वस्तू चोरणे हे सोन्याची चोरी करण्यासारखेच मानले जाते.
कन्याया वरयोग्याया अदानं सदृशे वरे । पुत्रमित्रकलत्रेषु गमनं भगिनीषु च
योग्य वर मिळाला असताना कन्येचे लग्न न लावणे, तसेच स्वतःच्या मुला, मित्र, पत्नी किंवा बहिणीसोबत संबंध ठेवणे हे पाप आहे.
कुमारीसाहसं घोरमंत्यजस्त्रीनिषेवणम् । सवर्णायाश्च गमनं गुरुतल्पसमं स्मृतम्
कुमारी मुलीवर अत्याचार करणे, नीच स्त्रीसोबत संबंध ठेवणे आणि आपल्या जातीतील स्त्रीशी संबंध ठेवणे हे गुरुपत्नीशी संबंध ठेवण्यासारखेच मानले जाते.
महापातकतुल्यानि पापान्युक्तानि यानि तु । तानि पातकसंज्ञानि तन्न्यूनमुपपातकम्
जे पापे मोठ्या पापांसारखी आहेत त्यांना 'पातक' म्हणतात, आणि त्यापेक्षा कमी तीव्र असलेली पापे 'उपपातक' म्हणतात.
द्विजायार्थं प्रतिज्ञाय न प्रयच्छति यः पुनः । तत्र विस्मरते विप्रस्तुल्यं तदुपपातकम्
जो ब्राह्मणाला काही देण्याचे वचन देतो आणि देत नाही किंवा ब्राह्मण अशा वेळी विसरतो, ते दोघेही उपपातकाचे दोषी आहेत.
द्विजद्रव्यापहरणं मर्यादाया व्यतिक्रमम् । अतिमानातिकोपश्च दांभिकत्वं कृतघ्नता
ब्राह्मणाची वस्तू चोरणे, सीमा ओलांडणे, अती गर्व किंवा राग, दांभिकपणा आणि उपकार विसरणे हे पाप आहे.
अन्यत्र विषयासक्तिः कार्पर्ण्यं शाठ्यमत्सरम् । परदाराभिगमनं साध्वीकन्याभिदूषणम्
इंद्रियांच्या सुखांमध्ये आसक्ती, कंजूषपणा, कपट, मत्सर, दुसऱ्याच्या पत्नीशी संबंध ठेवणे आणि सती स्त्रीची निंदा करणे हे पाप आहे.
परिवित्तिः परिवेत्ता यया च परिविद्यते । तयोर्दानं च कन्यायास्तयोरेव च याजनम्
पाप केलेल्याकडून अन्न घेणे, देणे किंवा त्याला तसे वागवणे, अशा लोकांना कन्या देणे किंवा त्यांच्यासाठी विधी करणे हे पाप आहे.
पुत्रमित्रकलत्राणामभावे स्वामिनस्तथा । भार्याणां च परित्यागः साधूनां च तपस्विनाम्
मुलगा, मित्र, पत्नी किंवा मालक नसताना त्यांना सोडून देणे, तसेच साधू किंवा तपस्वी यांच्या पत्नीला सोडून देणे हे पाप आहे.
गवां क्षत्रियवैश्यानां स्त्रीशूद्राणां च घातनम् । शिवायतनवृक्षाणां पुण्याराम विनाशनम्
गायी, क्षत्रिय, वैश्य, स्त्रिया किंवा शूद्र यांची हत्या करणे आणि शिवमंदिरातील किंवा पवित्र बागेतील झाडे तोडणे हे पाप आहे.
यः पीडामाश्रमस्थानामाचरेदल्पिकामपि । तद्भृत्यपरिवर्गस्य पशुधान्यवनस्य च
आश्रमातील रहिवाशांना, त्यांचे नोकर, कुटुंबीय, जनावरे, धान्य किंवा जंगल यांना किंचितही त्रास देणारा पापी ठरतो.
कर्ष धान्य पशुस्तेयमयाज्यानां च याजनम् । यज्ञारामतडागानां दारापत्यस्य विक्रयः
नांगर, धान्य, जनावरे चोरणे, अयोग्य व्यक्तीसाठी विधी करणे, यज्ञभूमी, तलाव, पत्नी किंवा मुलांची विक्री करणे हे पाप आहे.
तीर्थयात्रोपवासानां व्रतानां च सुकर्मणाम् । स्त्रीधनान्युपजीवंति स्त्रीभगात्यंतजीविता
स्त्रियांच्या संपत्तीवर उपजीविका करणे, स्त्रीमुळे आपले जीवन संपवणारे, तसेच तीर्थयात्रा, उपवास, व्रत किंवा चांगली कर्मे न करणारे हे पापी आहेत.
स्वधर्मं विक्रयेद्यस्तु अधर्मं वर्णते नरः । परदोषप्रवादी च परच्छिद्रावलोककः
स्वधर्म विकणे, अधर्माचे कौतुक करणे, दुसऱ्याचा दोष सांगणे किंवा दुसऱ्याच्या चुका शोधणे हे पाप आहे.
परद्रव्याभिलाषी च परदारावलोककः । एते गोघ्नसमानाश्च ज्ञातव्या नृपनंदन
दुसऱ्याच्या संपत्तीची इच्छा करणे, दुसऱ्याच्या पत्नीला पाहणे हे गायीच्या हत्येसारखेच पाप समजावे, हे राजांचा आनंद.
यः कर्ता सर्वशास्त्राणां गोहर्ता गोश्च विक्रयी । निर्दयोऽतीव भृत्येषु पशूनां दमकश्च यः
जो सर्व शास्त्रांचा कर्ता आहे, गायी मारतो किंवा विकतो, आपल्या नोकरांशी फारच निर्दयी वागतो, आणि जनावरांना शिक्षा करतो—
मिथ्या प्रवदते वाचमाकर्णयति यः परैः । स्वामिद्रोही गुरुद्रोही मायावी चपलः शठः
जो खोटं बोलतो, दुसऱ्यांकडून खोटं ऐकतो, आपल्या मालकाचा किंवा गुरूचा विश्वासघात करतो, कपटी, चंचल आणि चलाख असतो—
यो भार्यापुत्रमित्राणि बालवृद्धकृशातुरान् । भृत्यानतिथिबंधूंश्च त्यक्त्वाश्नाति बुभुक्षितान्
जो आपल्या बायकोला, मुलांना, मित्रांना, लहानांना, वयस्करांना, अशक्तांना, आजारी लोकांना, नोकरांना, पाहुण्यांना आणि नातेवाईकांना उपाशी ठेवून स्वतः खातो—
ये तु मृष्टं समश्नंति नो वांच्छंतं ददंति च । पृथक्पाकी स विज्ञेयो ब्रह्मवादिषु गर्हितः
जे चांगलं जेवण एकटे खातात आणि ज्यांना हवं आहे त्यांना देत नाहीत, असे वेगळं स्वयंपाक करणारे म्हणून ओळखले जातात आणि ब्रह्मज्ञान सांगणाऱ्यांमध्ये निंदनीय मानले जातात.
नियमान्स्वयमादाय ये त्यजंत्यजितेंद्रियाः । प्रव्रज्यागमिता यैश्च संयुक्ता ये च मद्यपैः
जे स्वतः संकल्प घेतात पण इंद्रियांवर ताबा नसल्यामुळे ते सोडून देतात, जे खोट्या रीतीने संन्यास घेतात, आणि जे मद्यपान करणाऱ्यांसोबत राहतात—
ये चापि क्षयरोगार्तां गां पिपासा क्षुधातुराम् । न पालयंति यत्नेन ते गोघ्ना नारकाः स्मृताः
जे क्षयरोग, तहान किंवा भूक लागलेल्या गायींची काळजी घेत नाहीत, ते गोहत्यारे समजले जातात आणि नरकात जाणारे ठरतात.
सर्वपापरता ये च चतुष्पात्क्षेत्रभेदकाः । साधून्विप्रान्गुरूंश्चैव यश्च गां हि प्रताडयेत्
जे सर्व पापांत गुंतलेले असतात, शेतात चौपायांना इजा करतात, सज्जन, ब्राह्मण किंवा गुरूंना मारतात, आणि गायींना मारतात—
ये ताडयंत्यदोषां च नारीं साधुपदेस्थिताम् । आलस्यबद्धसर्वांगो यः स्वपिति मुहुर्मुहुः
जे निरपराध आणि सदाचाराने वागणाऱ्या स्त्रियांना मारतात, आणि जो आळशीपणामुळे वारंवार झोपतो—
दुर्बलांश्च न पुष्णंति नष्टान्नान्वेषयंति च । पीडयंत्यतिभारेण सक्षतान्वाहयंति च
जे दुर्बळांची काळजी घेत नाहीत, हरवलेलं अन्न शोधत नाहीत, जास्त ओझं टाकून त्रास देतात, किंवा जखमींना ओझं वाहायला लावतात—
सर्वपापरता ये च संयुक्ता ये च भुंजते । भग्नांगीं क्षतरोगार्तां गोरूपां च क्षुधातुराम्
जे सर्व पापांत गुंतलेले असतात, अशा लोकांसोबत राहतात, तुटलेल्या किंवा जखमी, आजारी किंवा उपाशी गायींचं मांस खातात—
न पालयंति यत्नेन ते जना नारकाः स्मृताः । वृषाणां वृषणौ ये च पापिष्ठा घातयंति च
जे त्यांची काळजी घेत नाहीत, ते नरकात जाणारे समजले जातात; आणि जे फार पापी आहेत आणि बैलांचे वृषण कापतात—
बाधयंति च गोवत्सान्महानारकिणो नराः । आशया समनुप्राप्तं क्षुत्तृषाश्रमपीडितम्
जे गायींच्या वासरांना त्रास देतात, ते मोठे नरकात जाणारे पापी आहेत, विशेषतः जेव्हा ते उपाशी, तहानलेले किंवा थकलेले असतात आणि आश्रय मागायला आलेले असतात—
ये चातिथिं न मन्यंते ते वै निरयगामिनः । अनाथं विकलं दीनं बालं वृद्धं भृशातुरम्
जे पाहुण्याचा सन्मान करत नाहीत, ते नक्कीच नरकात जाणारे आहेत; आणि जे अनाथ, अपंग, गरीब, लहान, वयस्कर किंवा फारच त्रासलेल्या लोकांवर दया दाखवत नाहीत—
नानुकंपंति ये मूढास्ते यांति नरकार्णवम् । अजाविको माहिषिको यः शूद्रा वृषलीपतिः
जे मूर्ख त्यांच्यावर दया करत नाहीत, ते नरकाच्या समुद्रात जातात; जो मेंढपाळ, म्हशीपाल, शूद्र किंवा नीच जातीच्या स्त्रीचा पती आहे—