ब्राह्मणं यः समाहूय याचमानमकिंचनम् । पश्चान्नास्तीति यो ब्रूयात्स च वै ब्रह्महा नृप
जो भिक्षा मागणाऱ्या, गरीब ब्राह्मणाला बोलावतो आणि नंतर 'काहीच नाही' असे सांगतो, तोही ब्रह्महत्यारा समजला जातो.
यस्तु विद्याभिमानेन निस्तेजयति वै द्विजम् । उदासीनं सभामध्ये ब्रह्महा स प्रकीर्तितः
जो आपल्या विद्वत्तेचा गर्व करून, सभेत बसलेल्या उदासीन ब्राह्मणाचा अपमान करतो, तो ब्रह्महत्यारा म्हणवला जातो.
मिथ्यागुणैरथात्मानं नयत्युत्कर्षतां पुनः । गुरुं विरोधयेद्यस्तु स च वै ब्रह्महा स्मृतः
जो खोट्या गुणांनी स्वतःचे कौतुक करतो किंवा गुरुशी विरोध करतो, तोही ब्रह्महत्यारा मानला जातो.
क्षुत्तृषातप्तदेहानामन्नभोजनमिच्छताम् । यः समाचरते विघ्नं तमाहुर्ब्रह्मघातकम्
जेव्हा कोणी उपाशी, तहानलेले, जेवणाची इच्छा असणाऱ्यांना अडथळा आणतो, त्याला ब्रह्महत्यारा म्हणतात.
पिशुनः सर्वलोकानां रंध्रान्वेषणतत्परः । उद्वेजनकरः क्रूरः स च वै ब्रह्महा स्मृतः
जो सर्व लोकांची निंदा करतो, चुकाच शोधत राहतो, त्रास देतो आणि क्रूर असतो, तोही ब्रह्महत्यारा मानला जातो.
देवद्विज गवां भूमिं पूर्वदत्तां हरेत्तु यः । प्रनष्टामपि कालेन तमाहुर्ब्रह्मघातकम्
जो देव, ब्राह्मण किंवा गायींसाठी पूर्वी दिलेली जमीन, जरी ती काळानुसार हरवली असेल तरी, परत घेतो, त्याला ब्रह्महत्यारा म्हणतात.
द्विजवित्तापहरणं न्यासेन समुपार्जितम् । ब्रह्महत्यासमं ज्ञेयं तस्य पातकमुत्तमम्
ब्राह्मणाच्या विश्वासाने मिळवलेली संपत्ती जो हिसकावतो, त्याचे पाप मोठे मानले जाते आणि ते ब्रह्महत्येसारखेच आहे.
अग्निहोत्रं परित्यज्य पंचयज्ञीयकर्मणि । मातापित्रोर्गुरूणां च कूटसाक्ष्यं च यश्चरेत्
जो अग्निहोत्र आणि पाच यज्ञांची कर्तव्ये सोडतो, किंवा आई-वडील आणि गुरु यांच्याविरुद्ध खोटी साक्ष देतो—
अप्रियं शिवभक्तानामभक्ष्याणां च भक्षणम् । वने निरपराधानां प्राणिनां च प्रमारणम्
शिवभक्तांना त्रास देणे, निषिद्ध अन्न खाणे आणि जंगलात निरपराध जीवांची हत्या करणे हे पाप आहे.
गवां गोष्ठे वने चाग्नेः पुरे ग्रामे च दीपनम् । इति पापानि घोराणि सुरापानसमानि तु
गायींचे गोठे, जंगल, घर, शहर किंवा गाव यांना आग लावणे हे अत्यंत घोर पाप असून मद्यपानासारखेच मानले जाते.
दीनसर्वस्वहरणं परस्त्रीगजवाजिनाम् । गोभूरजतवस्त्राणामोषधीनां रसस्य च
गरिबांचे सर्वस्व हिरावून घेणे, दुसऱ्याची पत्नी, हत्ती किंवा घोडा बळकावणे, तसेच गायी, जमीन, चांदी, वस्त्रे, औषधी वनस्पती किंवा त्यातील रस चोरणे हे पाप आहे.
चंदनागुरुकर्पूर कस्तूरी पट्ट वाससाम् । परन्यासापहरणं रुक्मस्तेयसमं स्मृतम्
चंदन, अगर, कापूर, कस्तुरी, रेशमी वस्त्रे किंवा दुसऱ्याने ठेवलेली वस्तू चोरणे हे सोन्याची चोरी करण्यासारखेच मानले जाते.
कन्याया वरयोग्याया अदानं सदृशे वरे । पुत्रमित्रकलत्रेषु गमनं भगिनीषु च
योग्य वर मिळाला असताना कन्येचे लग्न न लावणे, तसेच स्वतःच्या मुला, मित्र, पत्नी किंवा बहिणीसोबत संबंध ठेवणे हे पाप आहे.
कुमारीसाहसं घोरमंत्यजस्त्रीनिषेवणम् । सवर्णायाश्च गमनं गुरुतल्पसमं स्मृतम्
कुमारी मुलीवर अत्याचार करणे, नीच स्त्रीसोबत संबंध ठेवणे आणि आपल्या जातीतील स्त्रीशी संबंध ठेवणे हे गुरुपत्नीशी संबंध ठेवण्यासारखेच मानले जाते.
महापातकतुल्यानि पापान्युक्तानि यानि तु । तानि पातकसंज्ञानि तन्न्यूनमुपपातकम्
जे पापे मोठ्या पापांसारखी आहेत त्यांना 'पातक' म्हणतात, आणि त्यापेक्षा कमी तीव्र असलेली पापे 'उपपातक' म्हणतात.
द्विजायार्थं प्रतिज्ञाय न प्रयच्छति यः पुनः । तत्र विस्मरते विप्रस्तुल्यं तदुपपातकम्
जो ब्राह्मणाला काही देण्याचे वचन देतो आणि देत नाही किंवा ब्राह्मण अशा वेळी विसरतो, ते दोघेही उपपातकाचे दोषी आहेत.
द्विजद्रव्यापहरणं मर्यादाया व्यतिक्रमम् । अतिमानातिकोपश्च दांभिकत्वं कृतघ्नता
ब्राह्मणाची वस्तू चोरणे, सीमा ओलांडणे, अती गर्व किंवा राग, दांभिकपणा आणि उपकार विसरणे हे पाप आहे.
अन्यत्र विषयासक्तिः कार्पर्ण्यं शाठ्यमत्सरम् । परदाराभिगमनं साध्वीकन्याभिदूषणम्
इंद्रियांच्या सुखांमध्ये आसक्ती, कंजूषपणा, कपट, मत्सर, दुसऱ्याच्या पत्नीशी संबंध ठेवणे आणि सती स्त्रीची निंदा करणे हे पाप आहे.
परिवित्तिः परिवेत्ता यया च परिविद्यते । तयोर्दानं च कन्यायास्तयोरेव च याजनम्
पाप केलेल्याकडून अन्न घेणे, देणे किंवा त्याला तसे वागवणे, अशा लोकांना कन्या देणे किंवा त्यांच्यासाठी विधी करणे हे पाप आहे.
पुत्रमित्रकलत्राणामभावे स्वामिनस्तथा । भार्याणां च परित्यागः साधूनां च तपस्विनाम्
मुलगा, मित्र, पत्नी किंवा मालक नसताना त्यांना सोडून देणे, तसेच साधू किंवा तपस्वी यांच्या पत्नीला सोडून देणे हे पाप आहे.
गवां क्षत्रियवैश्यानां स्त्रीशूद्राणां च घातनम् । शिवायतनवृक्षाणां पुण्याराम विनाशनम्
गायी, क्षत्रिय, वैश्य, स्त्रिया किंवा शूद्र यांची हत्या करणे आणि शिवमंदिरातील किंवा पवित्र बागेतील झाडे तोडणे हे पाप आहे.
यः पीडामाश्रमस्थानामाचरेदल्पिकामपि । तद्भृत्यपरिवर्गस्य पशुधान्यवनस्य च
आश्रमातील रहिवाशांना, त्यांचे नोकर, कुटुंबीय, जनावरे, धान्य किंवा जंगल यांना किंचितही त्रास देणारा पापी ठरतो.
कर्ष धान्य पशुस्तेयमयाज्यानां च याजनम् । यज्ञारामतडागानां दारापत्यस्य विक्रयः
नांगर, धान्य, जनावरे चोरणे, अयोग्य व्यक्तीसाठी विधी करणे, यज्ञभूमी, तलाव, पत्नी किंवा मुलांची विक्री करणे हे पाप आहे.
तीर्थयात्रोपवासानां व्रतानां च सुकर्मणाम् । स्त्रीधनान्युपजीवंति स्त्रीभगात्यंतजीविता
स्त्रियांच्या संपत्तीवर उपजीविका करणे, स्त्रीमुळे आपले जीवन संपवणारे, तसेच तीर्थयात्रा, उपवास, व्रत किंवा चांगली कर्मे न करणारे हे पापी आहेत.
स्वधर्मं विक्रयेद्यस्तु अधर्मं वर्णते नरः । परदोषप्रवादी च परच्छिद्रावलोककः
स्वधर्म विकणे, अधर्माचे कौतुक करणे, दुसऱ्याचा दोष सांगणे किंवा दुसऱ्याच्या चुका शोधणे हे पाप आहे.
परद्रव्याभिलाषी च परदारावलोककः । एते गोघ्नसमानाश्च ज्ञातव्या नृपनंदन
दुसऱ्याच्या संपत्तीची इच्छा करणे, दुसऱ्याच्या पत्नीला पाहणे हे गायीच्या हत्येसारखेच पाप समजावे, हे राजांचा आनंद.
यः कर्ता सर्वशास्त्राणां गोहर्ता गोश्च विक्रयी । निर्दयोऽतीव भृत्येषु पशूनां दमकश्च यः
जो सर्व शास्त्रांचा कर्ता आहे, गायी मारतो किंवा विकतो, आपल्या नोकरांशी फारच निर्दयी वागतो, आणि जनावरांना शिक्षा करतो—
मिथ्या प्रवदते वाचमाकर्णयति यः परैः । स्वामिद्रोही गुरुद्रोही मायावी चपलः शठः
जो खोटं बोलतो, दुसऱ्यांकडून खोटं ऐकतो, आपल्या मालकाचा किंवा गुरूचा विश्वासघात करतो, कपटी, चंचल आणि चलाख असतो—
यो भार्यापुत्रमित्राणि बालवृद्धकृशातुरान् । भृत्यानतिथिबंधूंश्च त्यक्त्वाश्नाति बुभुक्षितान्
जो आपल्या बायकोला, मुलांना, मित्रांना, लहानांना, वयस्करांना, अशक्तांना, आजारी लोकांना, नोकरांना, पाहुण्यांना आणि नातेवाईकांना उपाशी ठेवून स्वतः खातो—
ये तु मृष्टं समश्नंति नो वांच्छंतं ददंति च । पृथक्पाकी स विज्ञेयो ब्रह्मवादिषु गर्हितः
जे चांगलं जेवण एकटे खातात आणि ज्यांना हवं आहे त्यांना देत नाहीत, असे वेगळं स्वयंपाक करणारे म्हणून ओळखले जातात आणि ब्रह्मज्ञान सांगणाऱ्यांमध्ये निंदनीय मानले जातात.