न ददेच्छ्राद्धकर्ता यो गोहत्यादि समं भवेत् । द्वावेतौ पूजयेत्तस्माच्छ्रद्धया नृपसत्तम
श्राद्ध करणाऱ्याने दान दिले नाही, तर ते गोहत्या वगैरे पापासारखेच होते; म्हणून, राजन, दोघांनाही श्रद्धेने सन्मान करावा.
निर्द्धनत्व प्रभावाद्वै तमेकं हि प्रपूजयेत् । व्यतीपातेपि संप्राप्ते वैधृतौ च नृपोत्तम
गरिबीमुळे एखाद्याला फक्त एकाच्याच सन्मान करावा लागला, तरी चूक किंवा अपूर्णता झाली तरी, राजश्रेष्ठ, ते मान्य आहे.
अमावास्यां तथा राजन्क्षयाहे परपक्षके । श्राद्धमेवं प्रकर्तव्यं ब्राह्मणादि त्रिवर्णकैः
राजा, अमावास्येला, क्षयाच्या दिवशी आणि दुसऱ्या पक्षात, ब्राह्मणांपासून सुरू होणाऱ्या तिन्ही वर्णांनी श्राद्ध करावं.
यज्ञे तथा महाराज ऋत्विजश्च प्रकारयेत् । तथा विप्राः प्रकर्तव्याः श्राद्धदानाय सर्वदा
राजा, यज्ञात ऋत्विजांनी तशी व्यवस्था करावी; आणि ब्राह्मणांना नेहमीच श्राद्धासाठी बोलावावं.
अविज्ञातः प्रकर्तव्यो ब्राह्मणो नैव जानता । यस्यापि ज्ञायते वंशः कुलं त्रिपुरुषं तथा
ज्याचा वंश किंवा घराणं माहीत नाही, असा ब्राह्मणही नेमावा; पण ज्याचा वंश, घराणं आणि तीन पिढ्या माहीत असतील,
आचारश्च तथा राजंस्तं विप्रं सन्निमंत्रयेत् । कुलं न ज्ञायते यस्य आचारेण विचारयेत्
राजा, त्याचं वर्तन पाहून त्या ब्राह्मणाला बोलावावं; आणि ज्याचं घराणं माहीत नाही, त्याचं वर्तन तपासावं.
श्राद्धदाने प्रकर्तव्ये विशुद्धो मूर्ख एव हि । अविज्ञातो भवेद्विप्रो वेदवेदांगपारगः
श्राद्ध देताना, अगदी मूर्ख पण शुद्ध ब्राह्मणही चालतो; आणि वेद-वेदांग जाणणारा, ओळखीचा नसला तरी योग्य आहे.
श्राद्धदानं प्रकर्तव्यं तस्माद्विप्रं निमंत्रयेत् । आतिथ्यं तु प्रकर्तव्यमपूर्वं नृपसत्तम
म्हणून श्राद्ध करावं आणि ब्राह्मणाला बोलवावं; राजन, नवा असला तरी पाहुणचार द्यावा.
अन्यथा कुरुते पापी स याति नरकं ध्रुवम् । तस्माद्विप्रः प्रकर्तव्यो दाने श्राद्धे च पर्वसु
याप्रमाणे न केल्यास तो पापी होतो आणि नक्की नरकात जातो; म्हणून दान आणि श्राद्धाच्या वेळी ब्राह्मण नेमावा.
आदौ परीक्षयेद्विप्रं श्राद्धे दाने प्रकारयेत् । नाश्नंति तस्य वै गेहे पितरो विप्रवर्जिताः
सुरुवातीला ब्राह्मणाची परीक्षा घ्यावी आणि मग त्याला श्राद्ध व दानासाठी नेमावं; ज्या घरात ब्राह्मण नाही, तिथे पितर जेवत नाहीत.
शापं दत्त्वा ततो यांति श्राद्धाद्विप्रविवर्जितात् । महापापी भवेत्सोपि ब्रह्मणः सदृशो यदि
ब्राह्मण नसलेल्या श्राद्धातून पितर शाप देऊन निघून जातात; तो माणूस ब्रह्मासारखा असला तरी मोठा पापी ठरतो.
पैत्राचारं परित्यज्य यो वर्तेत नरोत्तम । महापापी स विज्ञेयः सर्वधर्मबहिष्कृतः
श्रेष्ठ पुरुषा, जो पूर्वजांचा आचार सोडतो आणि वेगळं वागतो, तो मोठा पापी मानावा आणि सर्व धर्मातून बाहेर पडतो.
ये त्यजंति शिवाचारं वैष्णवं भोगदायकम् । निंदंति ब्राह्मणं धर्मं विज्ञेयाः पापवर्द्धनाः
जे शिवाचा आचार, वैष्णव मार्ग सोडतात, ब्राह्मण आणि धर्माची निंदा करतात, ते पाप वाढवणारे समजावे.
ये त्यजंति शिवाचारं शिवभक्तान्द्विषंति च । हरिं निंदंति ये पापा ब्रह्मद्वेषकराः सदा
जे शिवाचा आचार सोडतात, शिवभक्तांचा द्वेष करतात, हरिची निंदा करतात आणि नेहमी ब्रह्माचा विरोध करतात, ते पापी आहेत.
आचारनिंदका ये ते महापातककृत्तमाः । आद्यं पूज्यं परं ज्ञानं पुण्यं भागवतं तथा
जे योग्य आचाराची निंदा करतात, ते मोठ्या पापांचे कर्ते आहेत; आद्य पूज्य, श्रेष्ठ ज्ञान आणि पुण्य भागवत यांनाही मान द्यावा.
वैष्णवं हरिवंशं वा मत्स्यं वा कूर्ममेव च । पाद्मं वा ये पूजयंति तेषां श्रेयो वदाम्यहम्
जे वैष्णव, हरिवंश, मत्स्य, कूर्म किंवा पद्म पुराणाची पूजा करतात, त्यांचे कल्याण मी सांगतो.
प्रत्यक्षं तेन वै देवः पूजितो मधुसूदनः । तस्मात्प्रपूजयेज्ज्ञानं वैष्णवं विष्णुवल्लभम्
त्यामुळेच देव मधुसूदनाची प्रत्यक्ष पूजा होते; म्हणून वैष्णव ज्ञान, जे विष्णूला प्रिय आहे, त्याचा सन्मान करावा.
देवस्थाने च नित्यं वै वैष्णवं पुस्तकं नृप । तस्मिन्प्रपूजिते विप्र पूजितः कमलापतिः
राजा, देवळात नेहमी वैष्णव ग्रंथ असावा; त्याची पूजा केली तर ब्राह्मणाची पूजा होते आणि कमलापती प्रसन्न होतो.
असंपूज्य हरेर्ज्ञानं ये गायंति लिखंति च । अज्ञाय तत्प्रयच्छंति शृण्वंत्युच्चारयंति च
जे हरिच्या ज्ञानाची पूजा न करता ते गातात, लिहितात, देतात, ऐकतात किंवा उच्चारतात आणि समजून न घेता करतात,
विक्रीडंति च लोभेन कुज्ञान नियमेन च । असंस्कृतप्रदेशेषु यथेष्टं स्थापयंति च
ते लोभाने त्याचा खेळ करतात, चुकीच्या ज्ञानाने आणि नियमाने वागतात, आणि शुद्ध न केलेल्या जागी हवे तसे ठेवतात.
हरिज्ञानं यथाक्षेमं प्रत्यक्षाच्च प्रकाशयेत् । अधीते च समर्थश्च यः प्रमादं करोति च
कोणीतरी हरिचे ज्ञान नीट समजावून सांगतो, स्वतःला ते ज्ञान आहे, आणि ते स्पष्टपणे इतरांना सांगतो, पण तरीही तो निष्काळजीपणे वागतो—
अशुचिश्चाशुचौ स्थाने यः प्रवक्ति शृणोति च । इति सर्वं समासेन ज्ञाननिंदा समं स्मृतम्
जो अपवित्र अवस्थेत किंवा अपवित्र ठिकाणी बोलतो किंवा ऐकतो, हे सर्व मिळून ज्ञानाचा अपमानच मानला जातो.
गुरुपूजामकृत्वैव यः शास्त्रं श्रोतुमिच्छति । न करोति च शुश्रूषामाज्ञाभंगं च भावतः
जो गुरुची पूजा न करता शास्त्र ऐकायची इच्छा करतो, गुरुची सेवा करत नाही, आज्ञा पाळत नाही आणि मनानेही आज्ञा मोडतो—
नाभिनंदति तद्वाक्यमुत्तरं संप्रयच्छति । गुरुकर्मणि साध्ये च तदुपेक्षां करोति च
जो गुरुचे बोलणे आदराने ऐकत नाही, उलट उत्तर देतो, किंवा गुरुने सांगितलेली कामे दुर्लक्षित करतो—
गुरुमार्तमशक्तं च विदेशं प्रस्थितं तथा । अरिभिः परिभूतं वा यः संत्यजति पापकृत्
जो गुरु आजारी असताना, अशक्त असताना, परदेशी गेला असताना किंवा शत्रूंनी अपमान केल्यावर त्याला सोडून देतो, तो पापी समजला जातो.
पठमानं पुराणं तु तस्य पापं वदाम्यहम् । कुंभीपाके वसेत्तावद्यावदिंद्राश्चतुर्दश
जो गुरु पुराण वाचत असताना त्याची उपेक्षा करतो, त्याचे पाप मी सांगतो—तो चौदा इंद्रांच्या काळापर्यंत कुंभीपाक नरकात राहतो.
पठमानं गुरुं यो हि उपेक्षयति पापधीः । तस्यापि पातकं घोरं चिरं नरकदायकम्
जो वाईट मनाने गुरु पुराण वाचत असताना त्याची उपेक्षा करतो, त्यालाही भयंकर पाप लागते आणि तो दीर्घकाळ नरकात यातना भोगतो.
भार्यापुत्रेषु मित्रेषु यश्चावज्ञां करोति च । इत्येतत्पातकं ज्ञेयं गुरुनिन्दासमं महत्
जो आपल्या पत्नी, मुलं किंवा मित्रांचा तिरस्कार करतो, त्याचे हे पाप मोठे मानले जाते आणि ते गुरु-निंदा सारखेच आहे.
ब्रह्महा स्वर्णस्तेयी च सुरापी गुरुतल्पगः । महापातकिनश्चैते तत्संयोगी च पंचमः
जो ब्राह्मणाचा वध करतो, सोनं चोरतो, मद्यपान करतो, किंवा गुरुच्या पत्नीशी संबंध ठेवतो, हे सगळे मोठे पापी आहेत; आणि जो त्यांच्याशी संगत करतो, तो पाचवा पापी समजला जातो.
क्रोधाद्द्वेषाद्भयाल्लोभाद्ब्राह्मणस्य विशेषतः । मर्मातिकृन्तको यश्च ब्रह्मघ्नः स प्रकीर्तितः
राग, द्वेष, भीती किंवा लोभामुळे, विशेषतः ब्राह्मणावर, जो त्याच्या जीवावर घाव करतो, त्याला ब्रह्महत्यारा म्हणतात.