प्रयागस्तीर्थराजश्च काशी पुष्कर एव च । नैमिषारण्यसंज्ञं तु तीर्थं चामरकंटकम्
प्रयाग हे तीर्थराज, काशी, पुष्कर, नैमिषारण्य नावाचं तीर्थ आणि अमरकंटक.
उत्तमं द्वारकाक्षेत्रमर्बुदारण्यमुत्तमम् । एवंविधानि दिव्यानि क्षेत्राणि विविधानि च
उत्तम द्वारका क्षेत्र, श्रेष्ठ अर्बुदारण्य, अशी अनेक दिव्य आणि विविध क्षेत्रं आहेत.
श्रुतानि तत्र देवेशि माया विष्णोः प्रसादतः । पूर्वं भगीरथेनैव याचितोऽहं तु पार्वति
हे देवेशी, ही सर्व क्षेत्रं मी विष्णूच्या मायेमुळे ऐकली आहेत. पूर्वी भगीरथानेही मला विनंती केली होती, हे पार्वती.
तदा दत्ता इयं गंगा विष्णोर्लोकमभीप्सुना । कश्यपाय पुनर्दत्ता ऋषीणां वचनान्मया
मग मी ही गंगा विष्णूचं लोक मिळवू इच्छिणाऱ्या भगीरथाला दिली. पुन्हा ऋषींच्या सांगण्यावरून मी ती कश्यपाला दिली.
इयं वै काश्यपी गंगा रोगदोषहरा सदा । इयं या कथ्यते लोके युगे वै नामपूर्वकम्
ही कश्यपी गंगा नेहमी रोग व दोष दूर करणारी आहे. प्रत्येक युगात तिला वेगळं नाव मिळालं आहे.
तदहं कथयिष्यामि शृणु सुंदरि तत्वतः । कृते कृतवती नाम त्रेतायां गिरिकर्णिका
म्हणून मी तुला खरं सांगतो, ऐक सुंदरिये— कृतयुगात ती कृतवती नावाने, त्रेतायुगात गिरीकर्णिका नावाने ओळखली जायची.
द्वापरे चंदना नाम कलौ साभ्रमती स्मृता । दिनेदिने विशेषेण स्नानार्थं तु नराश्च ये
द्वापरयुगात त्या तीर्थाचं नाव चंदन होतं, पण कलियुगात तिला साबरमती असं ओळखतात. रोज, विशेषतः स्नानासाठी, अनेक लोक तिथे येतात.
सर्वपापविनिर्मुक्ता यांति विष्णोः सनातनम् । प्लक्षावतरणे तीर्थे सरस्वत्यां तथेश्वरि
सर्व पापांपासून मुक्त होऊन, त्या प्लक्षावतरण या सरस्वतीच्या तीर्थावर लोकांना विष्णूचं सनातन धाम मिळतं, हे देवी.
केदारे च कुरुक्षेत्रे यत्फलं स्नानतो भवेत् । तत्फलं तु नृणां नूनं साभ्रमत्या दिने दिने
केदार किंवा कुरुक्षेत्रात स्नान केल्याने जे पुण्य मिळतं, तेच पुण्य साबरमतीत रोज स्नान करणाऱ्यांना नक्की मिळतं.
भवतीति न संदेहो व्यासस्य वचनं यथा । नभस्येपरपक्षे तु प्रत्यहं वा सुरेश्वरि
याबद्दल काहीच शंका नाही, कारण व्यासांनी असं सांगितलं आहे. भाद्रपद महिन्याच्या उत्तरार्धात किंवा रोजसुद्धा, हे सुरेश्वरी,
अमावास्यादिने सम्यक्श्राद्धदाने च यत्फलम् । नरस्तत्फलमाप्नोति साभ्रमत्यावगाहनात्
अमावस्येच्या दिवशी किंवा योग्य रीतीने श्राद्ध केल्याने जे फळ मिळतं, तेच फळ मनुष्याला साबरमतीत स्नान केल्याने मिळतं.
कार्तिक्यां कृत्तिकायोगे श्रीस्थले माधवाग्रतः । तत्फलं लभते मर्त्यो साभ्रमत्यावगाहनात्
कार्तिक महिन्यात कृतिका नक्षत्राच्या योगात, श्रीस्थळावर माधवाच्या समोर जे फळ मिळतं, तेच फळ मनुष्याला साबरमतीत स्नान केल्याने मिळतं.
एषा श्रेष्ठतमा देवि सर्वलोकेषु पावनी । इयं धन्यतमा देवि पवित्रा ह्यघनाशिनी
ही सर्व लोकांमध्ये श्रेष्ठ आणि पावन आहे, हे देवी. हीच सर्वांत धन्य, पवित्र आणि पापांचा नाश करणारी आहे.
यस्यां वै साभ्रमत्यां च एते तिष्ठंति नित्यशः । पूर्वं संबंधिनो ये च उत्तरे ये तथा पुनः
या साबरमतीवर पूर्वेकडून आणि उत्तरेकडून जे संबंधीत आहेत, ते नेहमीच येथे वास करतात.
पाश्चात्या दाक्षिणात्याश्च सर्वे यांति च नित्यशः । तीर्थयात्रामिषेणैव खेटके ब्रह्मसन्निधौ
पश्चिम आणि दक्षिण दिशेतील लोकही नेहमीच तिथे येतात, तीर्थयात्रेसाठी, खेठक या ब्रह्माच्या सान्निध्यात.
आयांति सर्वदा देवि कार्तिक्यां च न संशयः । तत्र श्राद्धं प्रकुर्वंति तथा वै विप्रभोजनम्
हे देवी, ते नेहमीच, विशेषतः कार्तिक महिन्यात, तिथे येतात याबद्दल शंका नाही. तिथे ते श्राद्ध करतात आणि ब्राह्मणांना जेवणही घालतात.
नाना धर्मान्प्रकुर्वंति नानायज्ञांश्च नित्यशः । विविधानि च दानानि प्रकुर्वंति जनाः सदा
लोक वेगवेगळ्या धर्मकर्मांचे आणि अनेक यज्ञांचे नेहमीच आचर करतात. ते नेहमीच विविध प्रकारची दानं देतात.
चतुर्युगेषु सर्वेषु नात्र कार्या विचारणा । यवक्रीतोऽथ रैभ्यश्च काक्षीवानुशिजस्तथा
सर्व चार युगांत हे खरेच आहे, याबद्दल काहीच शंका नाही. यवक्रीत, रैभ्य आणि काक्षीवान उशिज हे,
भृग्वंगिरास्तथा कण्वो मेधावी च पुनर्वसुः । बंदी च गुणसंपन्नः प्राच्यां दिशि उपश्रिताः
भृगु, अंगिरा, कण्व, मेधावी पुनर्वसु आणि गुणांनी युक्त बंदी हे पूर्व दिशेला वास करतात.
उदीच्यां ये महाभागा मधुमत्प्रमुखास्तथा । सुबंधुश्च महाभागो दत्तात्रेयश्च वीर्यवान्
उत्तर दिशेला, मधुमत यांच्या प्रमुखतेखाली महान लोक, तसेच सुप्रसिद्ध सुबंधु आणि बलवान दत्तात्रेय आहेत.
शिखी दीर्घतमाश्चैव गौतमः कश्यपस्तथा । श्वेतकेतुः कहोडश्च पुलहो देवलस्तथा
शिखी, दीर्घतमस, गौतम, कश्यप, श्वेतकेतु, कहोड, पुलह आणि देवल हेही तिथे आहेत.
विश्वामित्र भरद्वाजौ जमदग्निश्च वीर्यवान् । ऋचीकपुत्रो गर्गश्च ऋषिरुद्दालकस्तथा
विश्वामित्र, भरद्वाज, बलवान जमदग्नि, ऋचीकपुत्र गर्ग आणि ऋषी उद्दालक हेही तिथे आहेत.
देवशर्माऽथ धौम्यश्च आस्तीकः कश्यपस्तथा । लोमशो नाभिकेतुश्च लोमहर्षण एव च
देवशर्मा, धौम्य, आस्तिक, कश्यप, लोमश, नाभिकेतु आणि लोमहर्षण हेही तिथे आहेत.
ऋषिरुग्रश्रवाश्चैव भार्गवश्च्यवनस्तथा । वालखिल्यादयो ये च सर्वे गच्छंति तत्र वै
उग्रश्रवा ऋषी, भर्गव च्यवन आणि सर्व वालखिल्य हेही तिथे जातात.
कृतस्नाना निराहाराः सदा विष्णुपरायणाः । शंखचक्रगदाधरास्तटे तिष्ठंति नित्यशः
स्नान करून उपवास करणारे, नेहमी विष्णूच्या भक्तीत मग्न असतात. शंख, चक्र आणि गदा धारण करणारे हे लोक नेहमी नदीच्या काठी उभे असतात.
पितृतीर्थं गयानाम सर्वतीर्थवरं शुभम् । यत्रास्ते देवदेवेशः स्वयमेव पितामहः
गया हे पितरांसाठीचे सर्वात पवित्र आणि श्रेष्ठ तीर्थ आहे. तिथेच देवांचा देव, ब्रह्मा स्वतः वास करतो.
गीतायाः पितृभिर्गाथा श्राद्धभागमपीप्सुभिः । एष्टव्या बहवः पुत्रा यद्येकोऽपि गयां व्रजेत्
गीतेमध्ये पितर आपला भाग मिळावा म्हणून गीतेच्या गाथा गातात. अनेक पुत्रांनी श्राद्ध करावं, पण एक जरी पुत्र गया येथे गेला तरी ते पुरेसं आहे.
यजेत वाश्वमेधेन नीलं वा वृषमुत्सृजेत् । तथा वाराणसी पुण्या पितॄणां वल्लभा सदा
कोणी अश्वमेध यज्ञ करावा किंवा निळ्या रंगाचा वृषभ सोडावा, तसेच वाराणसी हे नेहमी पवित्र असून पितरांना अत्यंत प्रिय आहे.
या चैव मम सांनिध्याद्भुक्तिमुक्तिफलप्रदा । ममाज्ञया तु देवेशो बिंदुमाधवसंज्ञकः
माझ्या उपस्थितीमुळे तिथे भोग आणि मोक्ष दोन्ही मिळतात. माझ्या आज्ञेने देवांचा देव बिंदुमाधव या नावाने ओळखला जातो.
नित्यं तिष्ठति देवेशि वाराणस्यां विशेषतः । अतो धन्यतमा श्रेष्ठा पुरीयं मम सर्वदा
देवते, तो नेहमी विशेषतः वाराणसीमध्ये वास करतो. म्हणून ही माझी नगरी सर्वात पवित्र आणि श्रेष्ठ आहे.