स च पापी भवेद्व्याघ्रः पश्चादृक्षः प्रजायते । मातरंपितरं पुत्रो यो न मन्येत दुष्टधीः
जो वाईट मनाचा मुलगा आईवडिलांचा सन्मान करत नाही, तो पापी आधी वाघ, मग अस्वल म्हणून जन्म घेतो.
कुंभीपाके वसेत्तावद्यावद्युगसहस्रकम् । नास्ति मातृसमं तीर्थं पुत्राणां च पितुः समम्
असा पापी हजार युगं कुंभिपाक नरकात राहतो; मुलांसाठी आईसारखे आणि वडिलांसारखे कोणतेही पवित्र स्थान नाही.
तारणाय हितायैव इहैव च परत्र च । तस्मादहं महाप्राज्ञ पितृदेवं प्रपूजये
इथे आणि पुढच्या जन्मातही कल्याण आणि मुक्तीसाठी, म्हणूनच, हे महाज्ञानी, मी वडिलांना देवासारखा मान देतो.
मातृदेवं सर्वदेव योगयोगी तथाभवम् । मातृपितृप्रसादेन संजातं ज्ञानमुत्तमम्
आईला सर्व देवांसारखी मान्यता देऊन मी योगी झालो; आईवडिलांच्या कृपेने माझ्यात श्रेष्ठ ज्ञान उत्पन्न झाले.
त्रिलोकीयं समस्ता तु संयाता मम वश्यताम् । अर्वाचीनगतिं जाने देवस्यास्य महात्मनः
संपूर्ण तीनही लोकं माझ्या अधीन आली आहेत; या महात्म्य असलेल्या देवाकडे जाण्याचा सरळ मार्ग मला माहीत आहे.
वासुदेवस्य तस्यैव पराचीनां महामते । सर्वं ज्ञानं समुद्भूतं पितृमातृप्रसादतः
हे महाज्ञानी, वासुदेवाबद्दल जे काही ज्ञान आहे, ते सर्व, थेट आणि अप्रत्यक्ष, मला आईवडिलांच्या कृपेने मिळाले आहे.
को न पूजयते विद्वान्पितरं मातरं तथा । सांगोपांगैरधीतैस्तैः श्रुतिशास्त्रसमन्वितैः
जो विद्वान असूनही, वेद आणि शास्त्रांचे सर्व अंग आणि उपांग शिकूनही, वडील आणि आई यांचा सन्मान करत नाही, तो कोण?
वेदैरपि च किं विप्रा पिता येन न पूजितः । माता न पूजिता येन तस्य वेदा निरर्थकाः
हे ब्राह्मण, ज्याने वडिलांचा सन्मान केला नाही, त्याला वेदांचा काय उपयोग? आणि ज्याने आईचा सन्मान केला नाही, त्याचे वेद निष्फळ ठरतात.
यज्ञैश्च तपसा विप्र किं दानैः किं च पूजनैः । प्रयाति तस्य वैफल्यं न माता येन पूजिता
हे ब्राह्मण, ज्याने आईचा सन्मान केला नाही, त्याला यज्ञ, तप, दान किंवा पूजा यांचा काय उपयोग? त्याच्यासाठी हे सर्व व्यर्थ ठरते.
न पिता पूजितो येन जीवमानो गृहे स्थितः । एष पुत्रस्य वै धर्मस्तथा तीर्थं नरेष्विह
जो आपल्या घरी राहणाऱ्या, जिवंत असलेल्या वडिलांचा सन्मान करत नाही, त्याचा खरा धर्म आणि सर्वश्रेष्ठ तीर्थ म्हणजे वडिलांचा सन्मान करणे हेच आहे.
एष पुत्रस्य वै मोक्षस्तथा जन्मफलं शुभम् । एष पुत्रस्य वै यज्ञो दानमेव न संशयः
मुलासाठी हेच खरे मुक्तीचे साधन, शुभ जन्माचे फळ, यज्ञ आणि दान आहे—यात काहीच शंका नाही.
पितरं पूजयेन्नित्यं भक्त्या भावेन तत्परः । तस्य जातं समस्तं तद्यदुक्तं पूर्वमेव हि
मुलाने नेहमी भक्तीभावाने आणि मनापासून वडिलांचा सन्मान करावा; कारण यापूर्वी सांगितलेले सर्व काही याच्यापासूनच जन्माला येते.
दानस्यापि फलं तेन तीर्थस्यापि न संशयः । यज्ञस्यापि फलं प्राप्तं माता येनाप्युपासिता
आईची सेवा केल्याने दान, तीर्थयात्रा आणि यज्ञ यांचे फळ नक्कीच मिळते.
पिता येन सुभक्त्या च नित्यमेवाप्युपासितः । तस्य सर्वा सुसंसिद्धा यज्ञाद्याः पुण्यदाः क्रियाः
जो मुलगा आपल्या वडिलांची नेहमी भक्तीने सेवा करतो, त्याच्या सर्व पुण्यकर्मे—यज्ञ वगैरे—पूर्णपणे फळ देतात.
एतदर्थं समाज्ञातं धर्मशास्त्रं श्रुतं मया । पितृभक्तिपरो नित्यं भवेत्पुत्रो हि पिप्पल
म्हणूनच मी धर्मशास्त्रातून हे शिकले आहे की, मुलाने नेहमी वडिलांवर भक्ती ठेवावी, हे पिप्पल.
तुष्टे पितरि संप्राप्तं यदुराज्ञा पुरा सुखम् । रुष्टे पितरि च प्राप्तं महत्पापं पुरा शृणु
पूर्वी यदु राजाला वडील प्रसन्न असताना सुख मिळाले; पण वडील रागावले की मोठे पाप लागते—हे ऐक.
रुरुणा पौरवेणापि पित्रा शप्तेन भूतले । एवं ज्ञानं मया चाप्तं द्वावेतौ यदुपासितौ
पौरव वंशातील रुरुला सुद्धा वडिलांनी शाप दिला होता; मी दोघांची सेवा केली म्हणून हे ज्ञान मला मिळाले.
एतयोश्च प्रसादेन प्राप्तं फलमनुत्तमम्
या दोघांच्या कृपेने मला श्रेष्ठ फळ मिळाले.
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने मातापितृतीर्थ-माहात्म्ये त्रिषष्टितमोऽध्यायः
श्रीपद्मपुराणाच्या भूमिखंडातील वेनकथेतील मातापित्याच्या तीर्थमाहात्म्याचा त्रिसष्टावा अध्याय येथे संपला.
पिप्पलउवाच- पितुःप्रसादभावाद्वै यदुना सुखमुत्तमम् । कथं प्राप्तं सुभुक्तं च तन्मे विस्तरतो वद
पिप्पल म्हणाला—वडिलांच्या कृपेने यदुला उत्तम सुख कसे मिळाले आणि त्याने ते कसे उपभोगले, ते मला सविस्तर सांग.
कस्मात्पापप्रभावं च रुरुर्भुंक्ते द्विजोत्तम । सकलं विस्तरेणापि वद मे कुंडलात्मज
रुरुला पापाचे फळ का भोगावे लागले, हेही मला सविस्तर सांग, कुंडलपुत्रा.
सुकर्मोवाच- श्रूयतामभिधास्यामि चरित्रं पापनाशनम् । नहुषस्य सुपुण्यस्य ययातेश्च महात्मनः
सुकर्म म्हणाला—ऐका, मी पाप नष्ट करणारी नहुष आणि महात्मा ययाति यांची कथा सांगतो.
सोमवंशात्प्रभूतो हि नहुषो मेदिनीपतिः । दानधर्माननेकांश्च चका रह्यतुलानपि
सोमवंशातून जन्मलेला नहुष पृथ्वीचा राजा झाला; त्याने अनेक दानधर्म आणि दुर्मिळ पुण्यकर्मे केली.
मखानामश्वमेधानामियाज शतमुत्तमम् । वाजपेयशतं चापि अन्यान्यज्ञाननेकधा
त्याने शंभर उत्तम अश्वमेधयज्ञ, शंभर वाजपेययज्ञ आणि अनेक प्रकारचे इतर यज्ञ केले.
आत्मनः पुण्यभावेन इंद्रलोकमवाप सः । पुत्रं धर्मगुणोपेतं प्रजापालं चकार सः
स्वतःच्या पुण्यामुळे त्याने इंद्रलोक मिळवला आणि आपल्या धर्मगुणी पुत्राला प्रजापालनाची जबाबदारी दिली.
ययातिं सत्यसंपन्नं धर्मवीर्यं महामतिम् । एंद्रं पदं गतो राजा तस्य पुत्रः पदे स्वके
तो पुत्र म्हणजे सत्य, धर्म, पराक्रम आणि बुद्धीने संपन्न ययाति; राजा इंद्रपदाला गेला आणि त्याचा मुलगा स्वतःच्या पदावर राहिला.
ययातिः सत्यसंपन्नः प्रजा धर्मेण पालयेत् । स्वयमेव प्रपश्येत्स प्रजाकर्माणि तान्यपि
सत्यवान ययातिने प्रजेचे रक्षण धर्माने केले आणि स्वतः सर्व प्रजेकऱ्यांचे आचरण पाहिले.
याजयामास धर्मज्ञः श्रुत्वा धर्ममनुत्तमम् । यज्ञतीर्थादिकं सर्वं दानपुण्यं चकार सः
धर्म जाणणाऱ्या ययातिने श्रेष्ठ धर्म ऐकून यज्ञ करवले, तीर्थयात्रा, दान वगैरे सर्व पुण्यकर्मे केली.
राज्यं चकार मेधावी सत्यधर्मेण वै तदा । यावदशीतिसहस्राणि वर्षाणां नृपनंदनः
त्या बुद्धिमानाने सत्य आणि धर्माने राज्य केले आणि राजांना आनंद देणारा तो ऐंशी हजार वर्षे राज्यावर होता.
तावत्कालं गतं तस्य ययातेस्तु महात्मनः । तस्य पुत्राश्च चत्वारस्तद्वीर्यबलविक्रमाः
महात्मा ययातिचा असा काळ गेला आणि त्याचे चारही पुत्र त्याच्या पराक्रम, बळ आणि शौर्याने युक्त होते.