सर्वतीर्थसमं स्नानं पुत्रस्यापि सुजायते । पतितं विकलं वृद्धमशक्तं सर्वकर्मसु
मुलाला ते स्नान सर्व तीर्थस्नानासारखं पुण्य देतं; जर आई-वडील पडलेले, अपंग, वृद्ध आणि कोणतीही कामं करू शकत नसतील—
व्याधितं कुष्ठिनं तातं मातरं च तथाविधाम् । उपाचरति यः पुत्रस्तस्य पुण्यं वदाम्यहम्
वडील आजारी, कुष्ठरोगी असतील आणि आईही तशीच असली, तरी जो मुलगा त्यांची सेवा करतो, त्याच्या पुण्याबद्दल मी सांगतो.
विष्णुस्तस्य प्रसन्नात्मा जायते नात्र संशयः । प्रयाति वैष्णवं लोकं यदप्राप्यं हि योगिभिः
त्याच्यावर विष्णू प्रसन्न होतो—यात शंका नाही; तो त्या वैष्णव लोकाला पोहोचतो, जिथे योगीही पोहोचू शकत नाहीत.
पितरौ विकलौ दीनौ वृद्धावेतौ गुरू सुतः । महागदेन संप्राप्तौ परित्यजति पापधीः
आई-वडील असहाय, दुःखी आणि वृद्ध असतील, आणि मुलगा मोठ्या आजारातही त्यांना सोडून देतो, तर तो पापी मनाचा असतो.
पुत्रो नरकमाप्नोति दारुणं कृमिसंकुलम् । वृद्धाभ्यां च समाहूतो गुरूभ्यामिह सांप्रतम्
ज्या वेळी वृद्ध आईवडील किंवा गुरु बोलावतात, आणि मुलगा लगेच त्यांच्या हाकेला धावून जात नाही, तेव्हा तो भयंकर नरकात, किड्यांनी भरलेल्या ठिकाणी जातो.
न प्रयाति सुतो भूत्वा तस्य पापं वदाम्यहम् । विष्ठाशी जायते मूढो ग्रामघ्रोणी न संशयः
जो मुलगा आपल्या कर्तव्याचा विसर करतो, त्याचे पाप मी सांगतो—तो मूर्ख होऊन, घाण खाणारा आणि गावातील अस्पृश्यासारखा नाक असलेला जन्म घेतो; यात शंका नाही.
यावज्जन्मसहस्रं तु पुनः श्वा चाभिजायते । पुत्रगेहेस्थितौ वृद्धौ माता च जनकस्तथा
आपल्या मुलाच्या घरी वृद्ध आईवडील राहत असताना, तो मुलगा हजार जन्मपर्यंत पुन्हा पुन्हा कुत्रा म्हणून जन्म घेतो.
अभोजयित्वा तावन्नं स्वयमत्ति च यः सुतः । मूत्रं विष्ठां स भुंजीत यावज्जन्मसहस्रकम्
जो मुलगा आपल्या आईवडिलांना जेवायला घालत नाही आणि स्वतः मात्र खातो, त्याला हजार जन्मपर्यंत मुत आणि विष्ठा खावी लागते.
कृष्णसर्पो भवेत्पापी यावज्जन्मशतद्वयम् । मातरंपितरं वृद्धमवज्ञाय प्रवर्त्तते
जो पापी मुलगा वृद्ध आईवडिलांची अवहेलना करतो, तो दोनशे जन्म काळ्या सापाच्या रूपात जन्म घेतो.
ग्राहोपि जायते दुष्टो जन्मकोटिशतैरपि । तावेतौ कुत्सते पुत्रः कटुकैर्वचनैरपि
जो दुष्ट मुलगा आपल्या आईवडिलांना कडू आणि अपमानास्पद शब्दांनी बोलतो, तो कोटी जन्मानंतरही गावातील अस्पृश्य म्हणूनच जन्म घेतो.
स च पापी भवेद्व्याघ्रः पश्चादृक्षः प्रजायते । मातरंपितरं पुत्रो यो न मन्येत दुष्टधीः
जो वाईट मनाचा मुलगा आईवडिलांचा सन्मान करत नाही, तो पापी आधी वाघ, मग अस्वल म्हणून जन्म घेतो.
कुंभीपाके वसेत्तावद्यावद्युगसहस्रकम् । नास्ति मातृसमं तीर्थं पुत्राणां च पितुः समम्
असा पापी हजार युगं कुंभिपाक नरकात राहतो; मुलांसाठी आईसारखे आणि वडिलांसारखे कोणतेही पवित्र स्थान नाही.
तारणाय हितायैव इहैव च परत्र च । तस्मादहं महाप्राज्ञ पितृदेवं प्रपूजये
इथे आणि पुढच्या जन्मातही कल्याण आणि मुक्तीसाठी, म्हणूनच, हे महाज्ञानी, मी वडिलांना देवासारखा मान देतो.
मातृदेवं सर्वदेव योगयोगी तथाभवम् । मातृपितृप्रसादेन संजातं ज्ञानमुत्तमम्
आईला सर्व देवांसारखी मान्यता देऊन मी योगी झालो; आईवडिलांच्या कृपेने माझ्यात श्रेष्ठ ज्ञान उत्पन्न झाले.
त्रिलोकीयं समस्ता तु संयाता मम वश्यताम् । अर्वाचीनगतिं जाने देवस्यास्य महात्मनः
संपूर्ण तीनही लोकं माझ्या अधीन आली आहेत; या महात्म्य असलेल्या देवाकडे जाण्याचा सरळ मार्ग मला माहीत आहे.
वासुदेवस्य तस्यैव पराचीनां महामते । सर्वं ज्ञानं समुद्भूतं पितृमातृप्रसादतः
हे महाज्ञानी, वासुदेवाबद्दल जे काही ज्ञान आहे, ते सर्व, थेट आणि अप्रत्यक्ष, मला आईवडिलांच्या कृपेने मिळाले आहे.
को न पूजयते विद्वान्पितरं मातरं तथा । सांगोपांगैरधीतैस्तैः श्रुतिशास्त्रसमन्वितैः
जो विद्वान असूनही, वेद आणि शास्त्रांचे सर्व अंग आणि उपांग शिकूनही, वडील आणि आई यांचा सन्मान करत नाही, तो कोण?
वेदैरपि च किं विप्रा पिता येन न पूजितः । माता न पूजिता येन तस्य वेदा निरर्थकाः
हे ब्राह्मण, ज्याने वडिलांचा सन्मान केला नाही, त्याला वेदांचा काय उपयोग? आणि ज्याने आईचा सन्मान केला नाही, त्याचे वेद निष्फळ ठरतात.
यज्ञैश्च तपसा विप्र किं दानैः किं च पूजनैः । प्रयाति तस्य वैफल्यं न माता येन पूजिता
हे ब्राह्मण, ज्याने आईचा सन्मान केला नाही, त्याला यज्ञ, तप, दान किंवा पूजा यांचा काय उपयोग? त्याच्यासाठी हे सर्व व्यर्थ ठरते.
न पिता पूजितो येन जीवमानो गृहे स्थितः । एष पुत्रस्य वै धर्मस्तथा तीर्थं नरेष्विह
जो आपल्या घरी राहणाऱ्या, जिवंत असलेल्या वडिलांचा सन्मान करत नाही, त्याचा खरा धर्म आणि सर्वश्रेष्ठ तीर्थ म्हणजे वडिलांचा सन्मान करणे हेच आहे.
एष पुत्रस्य वै मोक्षस्तथा जन्मफलं शुभम् । एष पुत्रस्य वै यज्ञो दानमेव न संशयः
मुलासाठी हेच खरे मुक्तीचे साधन, शुभ जन्माचे फळ, यज्ञ आणि दान आहे—यात काहीच शंका नाही.
पितरं पूजयेन्नित्यं भक्त्या भावेन तत्परः । तस्य जातं समस्तं तद्यदुक्तं पूर्वमेव हि
मुलाने नेहमी भक्तीभावाने आणि मनापासून वडिलांचा सन्मान करावा; कारण यापूर्वी सांगितलेले सर्व काही याच्यापासूनच जन्माला येते.
दानस्यापि फलं तेन तीर्थस्यापि न संशयः । यज्ञस्यापि फलं प्राप्तं माता येनाप्युपासिता
आईची सेवा केल्याने दान, तीर्थयात्रा आणि यज्ञ यांचे फळ नक्कीच मिळते.
पिता येन सुभक्त्या च नित्यमेवाप्युपासितः । तस्य सर्वा सुसंसिद्धा यज्ञाद्याः पुण्यदाः क्रियाः
जो मुलगा आपल्या वडिलांची नेहमी भक्तीने सेवा करतो, त्याच्या सर्व पुण्यकर्मे—यज्ञ वगैरे—पूर्णपणे फळ देतात.
एतदर्थं समाज्ञातं धर्मशास्त्रं श्रुतं मया । पितृभक्तिपरो नित्यं भवेत्पुत्रो हि पिप्पल
म्हणूनच मी धर्मशास्त्रातून हे शिकले आहे की, मुलाने नेहमी वडिलांवर भक्ती ठेवावी, हे पिप्पल.
तुष्टे पितरि संप्राप्तं यदुराज्ञा पुरा सुखम् । रुष्टे पितरि च प्राप्तं महत्पापं पुरा शृणु
पूर्वी यदु राजाला वडील प्रसन्न असताना सुख मिळाले; पण वडील रागावले की मोठे पाप लागते—हे ऐक.
रुरुणा पौरवेणापि पित्रा शप्तेन भूतले । एवं ज्ञानं मया चाप्तं द्वावेतौ यदुपासितौ
पौरव वंशातील रुरुला सुद्धा वडिलांनी शाप दिला होता; मी दोघांची सेवा केली म्हणून हे ज्ञान मला मिळाले.
एतयोश्च प्रसादेन प्राप्तं फलमनुत्तमम्
या दोघांच्या कृपेने मला श्रेष्ठ फळ मिळाले.
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने मातापितृतीर्थ-माहात्म्ये त्रिषष्टितमोऽध्यायः
श्रीपद्मपुराणाच्या भूमिखंडातील वेनकथेतील मातापित्याच्या तीर्थमाहात्म्याचा त्रिसष्टावा अध्याय येथे संपला.
पिप्पलउवाच- पितुःप्रसादभावाद्वै यदुना सुखमुत्तमम् । कथं प्राप्तं सुभुक्तं च तन्मे विस्तरतो वद
पिप्पल म्हणाला—वडिलांच्या कृपेने यदुला उत्तम सुख कसे मिळाले आणि त्याने ते कसे उपभोगले, ते मला सविस्तर सांग.