सत्पुत्रस्य भवेद्विप्र अन्य धर्मः श्रमायते । पितुः शुश्रूषणात्पुण्यं पुत्रः प्राप्नोत्यनुत्तमम्
सद्गुणी मुलाला हे फळ मिळतं; बाकीचे धर्म त्याला ओझं वाटतात. वडिलांची सेवा केल्याने मुलाला श्रेष्ठ पुण्य मिळतं.
स्वकर्मणस्तु सर्वस्वमिहैव च परत्र च । जीवमानौ गुरूत्वेतौ स्वमातापितरौ तथा
या जगात आणि पुढच्या जन्मात, आई-वडील जिवंत असताना, आपली सर्व कर्मं आणि सर्व काही त्यांना गुरूंसारखं अर्पण करावं.
शुश्रूषते सुतो भूत्वा तस्य पुण्यफलं शृणु । देवास्तस्यापि तुष्यंति ऋषयः पुण्यवत्सलाः
मुलाने भक्तीने त्यांची सेवा केली, तर त्याच्या पुण्याचं फळ ऐक—देव आणि पुण्यप्रिय ऋषी सुद्धा त्याच्यावर प्रसन्न होतात.
त्रयोलोकास्तु तुष्यंति पितुः शुश्रूषणादिह । मातापित्रोस्तु यः पादौ नित्यमेव हि क्षालयेत्
वडिलांची सेवा केल्याने तिन्ही लोकं प्रसन्न होतात; आणि जो नेहमी आई-वडिलांचे पाय धुतो—
तस्य भागीरथीस्नानमहन्यहनि जायते । पुण्यैर्मिष्टान्नपानैर्यः पितरं मातरं तथा
त्याला रोज भागीरथीमध्ये स्नान केल्याचं पुण्य मिळतं; जो शुद्ध अन्नपाणी देऊन आई-वडिलांना तृप्त करतो—
भक्त्या भोजयते नित्यं तस्य पुण्यं वदाम्यहम् । अश्वमेधस्य यज्ञस्य फलं पुत्रस्य जायते
जो भक्तीने रोज त्यांना जेवू घालतो, त्याचं पुण्य मी सांगतो—त्याला अश्वमेध यज्ञाचं फळ मिळतं.
तांबूलैश्छादनैश्चैव पानैश्चाशनकैस्तथा । भक्त्या चान्नेन पुण्येन गुरू येनाभिपूजितौ
पान, वस्त्र, पाणी आणि अन्न याने, आणि शुद्ध व भक्तीपूर्ण अन्नाने गुरूंचा सन्मान करणाऱ्याला—
सर्वज्ञानी भवेत्सोपि यशःकीर्तिमवाप्नुयात् । मातरं पितरं दृष्ट्वा हर्षात्संभाषयेत्सुतः
तो सर्वज्ञ होतो आणि कीर्ती मिळवतो; आई-वडील दिसले की, मुलाने आनंदाने त्यांच्याशी बोलावं.
निधयस्तस्य संतुष्टास्तस्य गेहे वसंति ते । गावः सौहृद्यमायांति पुत्रस्य सुखदाः सदा
त्याच्या घरी धनसंपत्ती समाधानाने वास करते; गायी नेहमी त्याच्याशी मैत्रीने येतात आणि सुख देतात.
सुकर्मोवाच- तयोश्चापि द्विजश्रेष्ठ मातापित्रोश्च स्नातयोः । पुत्रस्यापि हि सर्वांगे पतंत्यंबुकणा यदा
सुकर्म म्हणाले—हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, जेव्हा आई-वडील स्नान करतात आणि त्यांच्या अंगावरील पाणी मुलाच्या अंगावर पडतं—
सर्वतीर्थसमं स्नानं पुत्रस्यापि सुजायते । पतितं विकलं वृद्धमशक्तं सर्वकर्मसु
मुलाला ते स्नान सर्व तीर्थस्नानासारखं पुण्य देतं; जर आई-वडील पडलेले, अपंग, वृद्ध आणि कोणतीही कामं करू शकत नसतील—
व्याधितं कुष्ठिनं तातं मातरं च तथाविधाम् । उपाचरति यः पुत्रस्तस्य पुण्यं वदाम्यहम्
वडील आजारी, कुष्ठरोगी असतील आणि आईही तशीच असली, तरी जो मुलगा त्यांची सेवा करतो, त्याच्या पुण्याबद्दल मी सांगतो.
विष्णुस्तस्य प्रसन्नात्मा जायते नात्र संशयः । प्रयाति वैष्णवं लोकं यदप्राप्यं हि योगिभिः
त्याच्यावर विष्णू प्रसन्न होतो—यात शंका नाही; तो त्या वैष्णव लोकाला पोहोचतो, जिथे योगीही पोहोचू शकत नाहीत.
पितरौ विकलौ दीनौ वृद्धावेतौ गुरू सुतः । महागदेन संप्राप्तौ परित्यजति पापधीः
आई-वडील असहाय, दुःखी आणि वृद्ध असतील, आणि मुलगा मोठ्या आजारातही त्यांना सोडून देतो, तर तो पापी मनाचा असतो.
पुत्रो नरकमाप्नोति दारुणं कृमिसंकुलम् । वृद्धाभ्यां च समाहूतो गुरूभ्यामिह सांप्रतम्
ज्या वेळी वृद्ध आईवडील किंवा गुरु बोलावतात, आणि मुलगा लगेच त्यांच्या हाकेला धावून जात नाही, तेव्हा तो भयंकर नरकात, किड्यांनी भरलेल्या ठिकाणी जातो.
न प्रयाति सुतो भूत्वा तस्य पापं वदाम्यहम् । विष्ठाशी जायते मूढो ग्रामघ्रोणी न संशयः
जो मुलगा आपल्या कर्तव्याचा विसर करतो, त्याचे पाप मी सांगतो—तो मूर्ख होऊन, घाण खाणारा आणि गावातील अस्पृश्यासारखा नाक असलेला जन्म घेतो; यात शंका नाही.
यावज्जन्मसहस्रं तु पुनः श्वा चाभिजायते । पुत्रगेहेस्थितौ वृद्धौ माता च जनकस्तथा
आपल्या मुलाच्या घरी वृद्ध आईवडील राहत असताना, तो मुलगा हजार जन्मपर्यंत पुन्हा पुन्हा कुत्रा म्हणून जन्म घेतो.
अभोजयित्वा तावन्नं स्वयमत्ति च यः सुतः । मूत्रं विष्ठां स भुंजीत यावज्जन्मसहस्रकम्
जो मुलगा आपल्या आईवडिलांना जेवायला घालत नाही आणि स्वतः मात्र खातो, त्याला हजार जन्मपर्यंत मुत आणि विष्ठा खावी लागते.
कृष्णसर्पो भवेत्पापी यावज्जन्मशतद्वयम् । मातरंपितरं वृद्धमवज्ञाय प्रवर्त्तते
जो पापी मुलगा वृद्ध आईवडिलांची अवहेलना करतो, तो दोनशे जन्म काळ्या सापाच्या रूपात जन्म घेतो.
ग्राहोपि जायते दुष्टो जन्मकोटिशतैरपि । तावेतौ कुत्सते पुत्रः कटुकैर्वचनैरपि
जो दुष्ट मुलगा आपल्या आईवडिलांना कडू आणि अपमानास्पद शब्दांनी बोलतो, तो कोटी जन्मानंतरही गावातील अस्पृश्य म्हणूनच जन्म घेतो.
स च पापी भवेद्व्याघ्रः पश्चादृक्षः प्रजायते । मातरंपितरं पुत्रो यो न मन्येत दुष्टधीः
जो वाईट मनाचा मुलगा आईवडिलांचा सन्मान करत नाही, तो पापी आधी वाघ, मग अस्वल म्हणून जन्म घेतो.
कुंभीपाके वसेत्तावद्यावद्युगसहस्रकम् । नास्ति मातृसमं तीर्थं पुत्राणां च पितुः समम्
असा पापी हजार युगं कुंभिपाक नरकात राहतो; मुलांसाठी आईसारखे आणि वडिलांसारखे कोणतेही पवित्र स्थान नाही.
तारणाय हितायैव इहैव च परत्र च । तस्मादहं महाप्राज्ञ पितृदेवं प्रपूजये
इथे आणि पुढच्या जन्मातही कल्याण आणि मुक्तीसाठी, म्हणूनच, हे महाज्ञानी, मी वडिलांना देवासारखा मान देतो.
मातृदेवं सर्वदेव योगयोगी तथाभवम् । मातृपितृप्रसादेन संजातं ज्ञानमुत्तमम्
आईला सर्व देवांसारखी मान्यता देऊन मी योगी झालो; आईवडिलांच्या कृपेने माझ्यात श्रेष्ठ ज्ञान उत्पन्न झाले.
त्रिलोकीयं समस्ता तु संयाता मम वश्यताम् । अर्वाचीनगतिं जाने देवस्यास्य महात्मनः
संपूर्ण तीनही लोकं माझ्या अधीन आली आहेत; या महात्म्य असलेल्या देवाकडे जाण्याचा सरळ मार्ग मला माहीत आहे.
वासुदेवस्य तस्यैव पराचीनां महामते । सर्वं ज्ञानं समुद्भूतं पितृमातृप्रसादतः
हे महाज्ञानी, वासुदेवाबद्दल जे काही ज्ञान आहे, ते सर्व, थेट आणि अप्रत्यक्ष, मला आईवडिलांच्या कृपेने मिळाले आहे.
को न पूजयते विद्वान्पितरं मातरं तथा । सांगोपांगैरधीतैस्तैः श्रुतिशास्त्रसमन्वितैः
जो विद्वान असूनही, वेद आणि शास्त्रांचे सर्व अंग आणि उपांग शिकूनही, वडील आणि आई यांचा सन्मान करत नाही, तो कोण?
वेदैरपि च किं विप्रा पिता येन न पूजितः । माता न पूजिता येन तस्य वेदा निरर्थकाः
हे ब्राह्मण, ज्याने वडिलांचा सन्मान केला नाही, त्याला वेदांचा काय उपयोग? आणि ज्याने आईचा सन्मान केला नाही, त्याचे वेद निष्फळ ठरतात.
यज्ञैश्च तपसा विप्र किं दानैः किं च पूजनैः । प्रयाति तस्य वैफल्यं न माता येन पूजिता
हे ब्राह्मण, ज्याने आईचा सन्मान केला नाही, त्याला यज्ञ, तप, दान किंवा पूजा यांचा काय उपयोग? त्याच्यासाठी हे सर्व व्यर्थ ठरते.
न पिता पूजितो येन जीवमानो गृहे स्थितः । एष पुत्रस्य वै धर्मस्तथा तीर्थं नरेष्विह
जो आपल्या घरी राहणाऱ्या, जिवंत असलेल्या वडिलांचा सन्मान करत नाही, त्याचा खरा धर्म आणि सर्वश्रेष्ठ तीर्थ म्हणजे वडिलांचा सन्मान करणे हेच आहे.