ब्रह्माद्याः सर्वलोकाश्च अर्वाचीना हि पिप्पल । अर्वाचीना अमी लोका ये भवंति जगत्त्रये
ब्रह्मा आणि सर्व लोक, हे पिप्पल, हे सहज दिसणारे आहेत. हे जगातले सर्व लोक, जे त्रैलोक्यात आहेत, तेही सहज दिसणारे आहेत.
पराचीनः स भूतात्मा यं सुपश्यंति योगिनः । मोक्षरूपं परं स्थानं परब्रह्मस्वरूपकम्
जे न दिसणारे आहे तेच सर्व भूतांचे खरे स्वरूप आहे, जे योगी स्पष्टपणे पाहतात; तेच मुक्तीचे रूप, सर्वोच्च स्थान आणि परब्रह्माचे स्वरूप आहे.
अव्यक्तमक्षरं हंसं शुद्धं सिद्धिसमन्वितम् । पराचीनस्य यद्रूपं विद्याधर तवाग्रतः
अव्यक्त, अक्षय, हंस, शुद्ध आणि सिद्धीने युक्त — हेच न दिसणाऱ्या स्वरूपाचे खरे रूप आहे, हे विद्याधर, तुझ्यासमोर.
सर्वमेव मया ख्यातमन्यत्किं ते वदाम्यहम् । पिप्पल उवाच- कस्मादेतन्महाज्ञानमुद्भूतं तव सुव्रत
मी तुला सर्व काही सांगितले; अजून तुला काय सांगू? पिप्पल म्हणाला — हे सुव्रत, तुझ्यात हे महान ज्ञान कुठून आले?
अर्वाचीनगतिं विद्वान्पराचीनगतिं तथा । त्रैलोक्यस्य परं ज्ञानं त्वय्येवं परिवर्तते
तुला सहज दिसणाऱ्या मार्गाचा आणि तसाच न दिसणाऱ्या मार्गाचा ज्ञान आहे; त्रैलोक्याचे सर्वोच्च ज्ञान तुझ्यातच फिरते.
तपसो नैव पश्यामि परां निष्ठां हि सुव्रत । यजनंयाजनंतीर्थंतपोवाकृतवानसि
तपस्येची सर्वोच्च प्राप्ती मी पाहत नाही, हे सुव्रत; तू यज्ञ, पूजन, तीर्थयात्रा आणि तपसुद्धा केले आहेस.
तत्प्रभावं वदस्वैवं केन ज्ञानं तवाखिलम् । सुकर्मोवाच- तप एव न जानामि न कृतं कायशोषणम्
मग हे सर्व ज्ञान तुला कसे मिळाले, हे कारण मला सांग. सुकर्म म्हणाला — मला तपस्येचे ज्ञान नाही, मी शरीरशोषणही केले नाही.
यजनं याजनं वापि न जाने तीर्थसाधनम् । न मया साधितं ध्यानं पुण्यकालं सुकर्मजम्
मला यज्ञ, पूजन किंवा तीर्थयात्रेचे ज्ञान नाही; मी ध्यानही केले नाही, ना पुण्यकर्म केले.
स्फुटमेकं प्रजानामि पितृमातृप्रपूजनम् । उभयोरपि हस्तेन मातापित्रोस्तु नित्यशः
माझ्या लक्षात एकच गोष्ट स्पष्ट आहे — आईवडिलांची नेहमी दोन्ही हातांनी भक्तीभावाने सेवा करणे.
पादप्रक्षालनं पुण्यं स्वयमेव करोम्यहम् । अंगसंवाहनं स्नानं भोजनादिकमेव च
त्यांचे पाय धुणे, अंग चोळणे, स्नान घालणे आणि जेवण वगैरे देणे, हे पुण्य मी स्वतः करतो.
त्रिकालेध्यानसंलीनः साधयामि दिनेदिने । पादोदकं तयोश्चैव मातापित्रोर्दिनेदिने
तीन वेळा ध्यानात लीन होऊन, मी दररोज आईवडिलांना पायधुण्याचे पाणी अर्पण करतो.
भक्तिभावेन विंदामि पूजयामि सुभावतः । गुरू मे जीवमानौ तु यावत्कालं हि पिप्पल
मी भक्तीभावाने आणि मनापासून त्यांची सेवा व पूजा करतो, जोपर्यंत माझे गुरु म्हणजे आईवडील जिवंत आहेत, हे पिप्पल.
तावत्कालं हि मे लाभो ह्यतुलश्च प्रजायते । त्रिकालं पूजयाम्येतौ शुद्धभावेन चेतसा
जोवर ते जिवंत आहेत, तोवर मला मिळणारे फळ अतुलनीय आहे; मी शुद्ध मनाने दिवसातून तीन वेळा त्यांची पूजा करतो.
स्वच्छंदलीलासंचारी वर्ताम्येव हि पिप्पल । किं मे चान्येन तपसा किं मे कायस्य शोषणैः
मी स्वच्छंदपणे, मनासारखे वागत राहतो, हे पिप्पल; मला दुसऱ्या तपस्येची किंवा शरीरशोषणाची काहीच गरज नाही.
किं मे सुतीर्थयात्राभिरन्यैः पुण्यैश्च सांप्रतम् । मखानामेव सर्वेषां यत्फलं प्राप्यते द्विज
आता मला तीर्थयात्रा किंवा इतर पुण्यकर्मांची गरज नाही; सर्व यज्ञांचे जे फळ मिळते,
तत्फलं तु मया दृष्टं पितुः शुश्रूषणादपि । मातुः शुश्रूषणं तद्वत्पुत्राणां गतिदायकम्
ते फळ मी वडिलांची सेवा करून प्रत्यक्ष पाहिले आहे; तसंच, आईची सेवा केल्यानेही मुलांना उत्तम मार्ग मिळतो.
सर्वकर्मसुसर्वस्वं सारभूतं जगत्रये । पुत्रस्य जायते लोको मातुः शुश्रूषणादपि
सर्व कर्मांमध्ये, सर्व गोष्टींमध्ये आणि तिन्ही लोकांत, मुलाने आईची सेवा केल्याने त्याला सर्वश्रेष्ठ सार मिळते.
पितुः शुश्रूषणे तद्वन्महत्पुण्यं प्रजायते । तत्र गंगा गयातीर्थं तत्र पुष्करमेव च
वडिलांची सेवा केल्यानेही तसंच मोठं पुण्य मिळतं; तिथे गंगा, गया आणि पुष्कर या तीर्थांची पवित्रता असते.
यत्र मातापिता तिष्ठेत्पुत्रस्यापि न संशयः । अन्यानि तत्र तीर्थानि पुण्यानि विविधानि च
जिथे आई-वडील राहतात, तिथे मुलाला शंका नाही—सगळी तीर्थक्षेत्रं आणि विविध पुण्य तिथेच मिळतात.
भवंत्येतानि पुत्रस्य पितुः शुश्रूषणादपि । पितुः शुश्रूषणात्तस्य दानस्य तपसः फलम्
मुलाने वडिलांची सेवा केली तरीही ही पुण्यं त्याला मिळतात; वडिलांची सेवा केल्याने दान आणि तप यांचं फळ मिळतं.
सत्पुत्रस्य भवेद्विप्र अन्य धर्मः श्रमायते । पितुः शुश्रूषणात्पुण्यं पुत्रः प्राप्नोत्यनुत्तमम्
सद्गुणी मुलाला हे फळ मिळतं; बाकीचे धर्म त्याला ओझं वाटतात. वडिलांची सेवा केल्याने मुलाला श्रेष्ठ पुण्य मिळतं.
स्वकर्मणस्तु सर्वस्वमिहैव च परत्र च । जीवमानौ गुरूत्वेतौ स्वमातापितरौ तथा
या जगात आणि पुढच्या जन्मात, आई-वडील जिवंत असताना, आपली सर्व कर्मं आणि सर्व काही त्यांना गुरूंसारखं अर्पण करावं.
शुश्रूषते सुतो भूत्वा तस्य पुण्यफलं शृणु । देवास्तस्यापि तुष्यंति ऋषयः पुण्यवत्सलाः
मुलाने भक्तीने त्यांची सेवा केली, तर त्याच्या पुण्याचं फळ ऐक—देव आणि पुण्यप्रिय ऋषी सुद्धा त्याच्यावर प्रसन्न होतात.
त्रयोलोकास्तु तुष्यंति पितुः शुश्रूषणादिह । मातापित्रोस्तु यः पादौ नित्यमेव हि क्षालयेत्
वडिलांची सेवा केल्याने तिन्ही लोकं प्रसन्न होतात; आणि जो नेहमी आई-वडिलांचे पाय धुतो—
तस्य भागीरथीस्नानमहन्यहनि जायते । पुण्यैर्मिष्टान्नपानैर्यः पितरं मातरं तथा
त्याला रोज भागीरथीमध्ये स्नान केल्याचं पुण्य मिळतं; जो शुद्ध अन्नपाणी देऊन आई-वडिलांना तृप्त करतो—
भक्त्या भोजयते नित्यं तस्य पुण्यं वदाम्यहम् । अश्वमेधस्य यज्ञस्य फलं पुत्रस्य जायते
जो भक्तीने रोज त्यांना जेवू घालतो, त्याचं पुण्य मी सांगतो—त्याला अश्वमेध यज्ञाचं फळ मिळतं.
तांबूलैश्छादनैश्चैव पानैश्चाशनकैस्तथा । भक्त्या चान्नेन पुण्येन गुरू येनाभिपूजितौ
पान, वस्त्र, पाणी आणि अन्न याने, आणि शुद्ध व भक्तीपूर्ण अन्नाने गुरूंचा सन्मान करणाऱ्याला—
सर्वज्ञानी भवेत्सोपि यशःकीर्तिमवाप्नुयात् । मातरं पितरं दृष्ट्वा हर्षात्संभाषयेत्सुतः
तो सर्वज्ञ होतो आणि कीर्ती मिळवतो; आई-वडील दिसले की, मुलाने आनंदाने त्यांच्याशी बोलावं.
निधयस्तस्य संतुष्टास्तस्य गेहे वसंति ते । गावः सौहृद्यमायांति पुत्रस्य सुखदाः सदा
त्याच्या घरी धनसंपत्ती समाधानाने वास करते; गायी नेहमी त्याच्याशी मैत्रीने येतात आणि सुख देतात.
सुकर्मोवाच- तयोश्चापि द्विजश्रेष्ठ मातापित्रोश्च स्नातयोः । पुत्रस्यापि हि सर्वांगे पतंत्यंबुकणा यदा
सुकर्म म्हणाले—हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, जेव्हा आई-वडील स्नान करतात आणि त्यांच्या अंगावरील पाणी मुलाच्या अंगावर पडतं—