अर्वाचीनगतिं सर्वां पराचीनस्य सांप्रतम् । वद त्वमंडजश्रेष्ठ ज्ञानपूर्वं सुविस्तरम्
हे अंडजश्रेष्ठा, त्या व्यक्तीच्या जवळच्या आणि दूरच्या सर्व गोष्टींचा सविस्तर आणि ज्ञानपूर्वक सांग.
किं वा ब्रह्मा च विष्णुश्च किं वा रुद्रो भविष्यसि । सारस उवाच- नास्ति ते तपसो भावः फलं नास्ति च तस्य तु
तू ब्रह्मा होशील का, विष्णू होशील का, की रुद्र होशील? सारस म्हणाला — तुझ्या तपाला खरी भावना नाही, आणि त्याचं फळही नाही.
त्वया न परितप्तस्य तपसः सांप्रतं शृणु । कुंडलस्यापि पुत्रस्य बालस्यापि यथा गुणः
तू नीट तप केलेलं नाहीस; आता कुंडलाच्या मुलाच्या, अगदी लहानपणीच्या गुणांविषयी ऐक.
तथा ते नास्ति वै ज्ञानं परिज्ञातं न तत्पदम् । इतो गत्वापि पृच्छ त्वं मम रूपं द्विजोत्तम
तुझ्याकडे असं ज्ञान नाही, ना तू ती अवस्था ओळखली आहेस; इथून जाऊन, द्विजश्रेष्ठा, माझ्या रूपाबद्दल विचार.
स वदिष्यति धर्मात्मा सर्वं ज्ञानं तवैव हि । विष्णुरुवाच- एवमाकर्ण्य तत्सर्वं सारसेन प्रभाषितम्
तो धर्मशील तुझ्यासाठीच सर्व ज्ञान सांगेल. विष्णू म्हणाले — सारसेनाने जे काही सांगितले ते सर्व ऐकून,
निर्जगाम स वेगेन दशारण्यं महाश्रमम्
तो वेगाने दशारण्यातील त्या मोठ्या आश्रमाकडे निघून गेला.
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने एकषष्टितमोऽध्यायः
श्रीपद्मपुराणाच्या भूमिखंडातील वेनाच्या कथेत एकसष्टावा अध्याय येथे संपला.
विष्णुरुवाच- कुंडलस्याश्रमं गत्वा सत्यधर्म समाकुलम् । सुकर्माणं ततो दृष्ट्वा पितृमातृपरायणम्
विष्णू म्हणाले — कुंडलाच्या आश्रमात, जेथे सत्य आणि धर्म नांदतो, तिथे जाऊन त्याने आपल्या आईवडिलांच्या सेवेत असलेला, पुण्यवान सुकर्मा पाहिला.
शुश्रूषंतं महात्मानं गुरूसत्यपराक्रमम् । महारूपं महातेजं महाज्ञानसमाकुलम्
त्याने मोठ्या आत्म्यांची सेवा करणारा, सत्यासाठी पराक्रमी, तेजस्वी आणि मोठ्या ज्ञानाने भरलेला सुकर्मा पाहिला.
मातापित्रोः पदांते तमुपविष्टं ददर्श सः । महाभक्त्यान्वितं शांतं सर्वज्ञानमहानिधिम्
तो आपल्या आईवडिलांच्या पायाशी बसलेला, मोठ्या भक्तीने युक्त, शांत आणि सर्व ज्ञानाचा खजिना असलेला दिसला.
कुंडलस्यापि पुत्रेण सुकर्मणा महात्मना । आगतं पिप्पलं दृष्ट्वा द्वारदेशे महामतिम्
कुंडलाचा पुत्र सुकर्मा, महान आत्मा, जेव्हा दाराशी पिप्पलासारखा बुद्धिमान येताना दिसला,
आसनात्तूर्णमुत्थाय अभ्युत्थानं कृतं पुनः । आगच्छ त्वं महाभाग विद्याधर महामते
तो लगेच उठून उभा राहिला, योग्य स्वागत केले आणि म्हणाला — 'या, हे भाग्यवान आणि विद्वान विद्याधर.'
आसनं पाद्यमर्घं च ददौ तस्मै महामतिः । निर्विघ्नोऽसि महाप्राज्ञ कुशलेन प्रवर्त्तसे
त्या बुद्धिमानाने त्याला बसायला आसन, पाय धुण्यासाठी पाणी आणि अर्घ्य दिला; 'तुम्ही कुठलाही अडथळा न येता, मोठ्या प्रज्ञेने, कुशलतेने वागत आहात.'
निरामयं च पप्रच्छ पिप्पलं तं समागतम् । यस्मादागमनं तेद्य तत्सर्वं प्रवदाम्यहम्
त्याने आलेल्या पिप्पलाची कुशलता विचारली; 'आज तुम्ही ज्या कारणासाठी आला आहात, ते सर्व मी सांगतो.'
वर्षाणां च सहस्राणि त्रीणि यावत्त्वया तपः । तप्तमेव महाभाग सुरेभ्यः प्राप्तवान्वरम्
तीन हजार वर्षे तुम्ही कठोर तप केला, हे भाग्यवान, आणि देवांकडून वरही मिळवला.
वश्यत्वं च त्वया प्राप्तं कामचारस्तथैव च । तेन मत्तो न जानासि गर्वमुद्वहसे वृथा
तुम्ही सर्वांवर प्रभुत्व मिळवले आणि हवे तसे वागण्याचे सामर्थ्य मिळवले; म्हणूनच तुम्ही मला ओळखत नाही आणि व्यर्थ अभिमान धरता.
दृष्ट्वा ते चेष्टितं सर्वं सारसेन महात्मना । ममाभिधानं कथितं मम ज्ञानमनुत्तमम्
सारसेन या महात्म्याने तुमचे सर्व वर्तन पाहून, माझे नाव सांगितले आणि माझे श्रेष्ठ ज्ञान दिले.
पिप्पल उवाच- योसौ मां सारसो विप्र सरित्तीरे प्रयुक्तवान् । सर्वं ज्ञानं वदेन्मां हि स तु कः प्रभुरीश्वरः
पिप्पला म्हणाला — त्या सारसेन ब्राह्मणाने, जो मला नदीकाठी भेटला, सांगितले की तो मला सर्व ज्ञान देईल; पण तो प्रभू, तो ईश्वर कोण आहे?
सुकर्मोवाच- भवंतमुक्तवान्यो वै सरित्तीरे तु सारसः । ब्रह्माणं त्वं महाज्ञानं तं विद्धि परमेश्वरम्
सुकर्मा म्हणाला — नदीकाठी ज्याने तुझ्याशी बोलले, तो सारसेन म्हणजेच ब्रह्मा आहे; त्याला तू महान ज्ञानी आणि परमेश्वर समज.
अन्यत्किं पृच्छसे ब्रूहि तमेवं प्रवदाम्यहम् । विष्णुरुवाच- एवमुक्तः स धर्मात्मा सुकर्मा नृपनंदन
तुला आणखी काही विचारायचे असेल तर सांग, मी तसेच उत्तर देईन. विष्णू म्हणाले — असे म्हणून धर्मात्मा सुकर्मा, राजांचा आनंद,
पिप्पल उवाच- त्वयि वश्यं जगत्सर्वमिति शुश्रुम भूतले । तन्मे त्वं कौतुकं विप्र दर्शयस्व प्रयत्नतः
पिप्पला म्हणाला — पृथ्वीवर असे ऐकले आहे की, हे ब्राह्मण, संपूर्ण जग तुझ्या अधीन आहे; हे अद्भुत मला कृतीने दाखव.
पश्य कौतुकमेवाद्य त्वं वश्यावश्यकारणम् । तमुवाच स धर्मात्मा सुकर्मा पिप्पलं प्रति
आजच हे अद्भुत पाहा, जे प्रभुत्व आणि अप्रभुत्व याचे कारण आहे. धर्मशील सुकर्मा पिप्पलाला असे म्हणाला.
अथ सस्मार वै देवान्सुकर्मा प्रत्ययाय वै । इंद्राद्या लोकपालाश्च देवाश्चाग्निपुरोगमाः
तेव्हा सुकर्मा यांनी खात्रीसाठी देवांची आठवण काढली; इंद्र व इतर लोकपाल, आणि अग्नीप्रमुख देव सर्व.
समागताः समाहूता नाना विद्याधरास्तथा । सुकर्माणं ततः प्रोचुर्देवाश्चाग्निपुरोगमाः
सर्व देव आणि विविध विद्याधर बोलावल्यावर एकत्र आले; मग अग्नीप्रमुख देवांनी सुकर्माला विचारले.
कस्मात्स्मृतास्त्वया विप्र ततोर्थकारणं वद । सुकर्मोवाच- अयमेष सुसंप्राप्तो विद्याधरो हि पिप्पलः
"ब्राह्मण, तू आम्हाला का आठवलेस? याचे कारण सांग." सुकर्मा म्हणाले, "हा विद्याधर पिप्पळ नावाचा येथे आला आहे."
मामेवं भाषते विप्र वश्यावश्यत्वकारणम् । प्रत्ययार्थं समाहूता अस्यैव च महात्मनः
"हा ब्राह्मण, मला अशा प्रकारे बोलतो, कारण वशता आणि अधीनतेचा विषय आहे; खात्रीसाठी आणि या महात्म्यासाठीच हे सर्व बोलावले आहेत."
स्वंस्वं स्थानं प्रगच्छध्वमित्युवाच सुरान्प्रति । तमूचुस्ते ततो देवाः सुकर्माणं महामतिम्
त्यांनी देवांना सांगितले, "आपापल्या जागी परत जा." मग त्या बुद्धिमान देवांनी सुकर्माला असे म्हटले.
अस्माकं दर्शनं व्रिप्र न मोघं जायते वरम् । वरं वरय भद्रं ते मनसा यद्धिरोचते
"ब्राह्मण, आमचे दर्शन व्यर्थ जाणार नाही. तुला जे मनापासून हवे आहे ते वर माग."
तत्ते दद्मो न संदेहस्त्वेवमूचुः सुरोत्तमाः । भक्त्या प्रणम्य तान्देवान्ययाचे स द्विजोत्तमः
"ते आम्ही नक्कीच देऊ, शंका करू नकोस," असे श्रेष्ठ देव म्हणाले. भक्तीने वंदन करून त्या द्विजश्रेष्ठाने देवांना मागणे मागितले.
अचलां दत्त देवेंद्रा सुःभक्तिं भावसंयुताम् । मातापित्रोश्च मे नित्यं तद्वै वरमनुत्तमम्
"इंद्र व इतर देवहो, मला सदैव भावपूर्ण आणि अढळ भक्ती द्या, आणि माझ्या आईवडिलांप्रतीही कायमची भक्ती मिळू द्या—हेच माझ्यासाठी श्रेष्ठ वर आहे."