श्रद्धया शृणुते नारी सुकलाख्यानमुत्तमम् । सौभाग्येन तु सत्येन पुत्रपौत्रैर्न मुच्यते
कोणतीही स्त्री श्रद्धेने ही सुकला नावाची उत्तम कथा ऐकते, तिला सौभाग्य आणि सत्यामुळे मुलं आणि नातवंडे कधीच कमी पडत नाहीत.
मोदते धनधान्येन सहभर्त्रा सुखी भवेत् । पतिव्रता भवेत्सा च जन्मजन्मनि नान्यथा
ती धनधान्यात आनंदी राहते, पतीसोबत सुखी असते; प्रत्येक जन्मात ती पतिव्रता होते, कधीच वेगळं नाही.
ब्राह्मणो वेदविद्वांश्च क्षत्रियो विजयी भवेत् । धनधान्यं भवेच्चैव वैश्यगेहे न संशयः
ब्राह्मण वेदज्ञ होतो, क्षत्रिय विजयी होतो; वैश्याच्या घरी धनधान्य नक्कीच असते, यात शंका नाही.
धर्मज्ञो जायते राजन्सदाचारः सुखी भवेत् । शूद्र सुःखमवाप्नोति पुत्रपौत्रैः प्रवर्धते
राजा धर्म जाणणारा जन्मतो, चांगल्या आचाराचा आणि सुखी असतो; शूद्रही सुख मिळवतो आणि मुलाबाळांसह वाढतो.
विपुला जायते लक्ष्मीर्धनधान्यैरलंकृता
मोठी लक्ष्मी प्राप्त होते, धनधान्याने सजलेली.
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने सुकलाचरित्रे षष्टितमोऽध्यायः
श्रीपद्मपुराणाच्या भूमिखंडातील वेनाच्या कथेत सुकला चरित्राचा साठावा अध्याय इथे संपला.
वेन उवाच- भार्यातीर्थं समाख्यातं सर्वतीर्थोत्तमोत्तमम् । पितृतीर्थं समाख्याहि पुत्राणां तारणं परम्
वेन म्हणाला — पत्नींसाठीचे तीर्थ सांगितलेस, सर्व तीर्थांमध्ये श्रेष्ठ; आता पितरांसाठीचे तीर्थ सांग, जे मुलांना मोठ्या मुक्तीला नेते.
विष्णुरुवाच- कुरुक्षेत्रे महाक्षेत्रे कुंडलो नाम ब्राह्मणः । सुकर्मा नाम सत्पुत्रः कुंडलस्य महात्मनः
विष्णू म्हणाले — कुरुक्षेत्र या पवित्र भूमीत कुंडल नावाचा एक ब्राह्मण होता; त्याचा सद्गुणी मुलगा सुकर्मा, या महात्मा कुंडलाचा पुत्र.
गुरू तस्य महावृद्धौ धर्मज्ञौ शास्त्रकोविदौ । द्वावेतौ तु महात्मानौ जरया परिपीडितौ
त्याचे गुरु अत्यंत वृद्ध, धर्म जाणणारे आणि शास्त्रपारंगत होते; हे दोघे महात्मे वृद्धापकाळाने त्रस्त झाले होते.
तयोः शुश्रूषणं चक्रे भक्त्या च परया ततः । धर्मज्ञो भावसंयुक्तो अहर्निशमनारतम्
त्यांची सेवा त्याने अत्यंत भक्तीने केली; धर्म जाणणारा आणि मनापासून जोडलेला, तो दिवस-रात्र अखंड त्यांची सेवा करत असे.
तस्माद्वेदानधीते स पितुः शास्त्राण्यनेकशः । सर्वाचारपरो दक्षो धर्मज्ञो ज्ञानवत्सलः
म्हणून त्याने वडिलांकडून वेद आणि अनेक शास्त्रं शिकली. तो सर्व वर्तनांत पुढाकार घेत असे, कुशल, धर्माची जाण असलेला आणि ज्ञानावर प्रेम करणारा होता.
अंगसंवाहनं चक्रे गुर्वोश्च स्वयमेव सः । पादप्रक्षालनं चैव स्नानभोजनकीं क्रियाम्
त्याने स्वतः गुरूंच्या अंगांची मालिश केली, त्यांचे पाय धुतले आणि स्नान, जेवण या सर्व सेवा मनापासून केल्या.
भक्त्या चैव स्वभावेन तद्ध्याने तन्मयो भवेत् । मातापित्रोश्च राजेंद्र उपचर्यां प्रकारयेत्
आपल्या भक्तीने आणि स्वभावाने, त्या ध्यानात पूर्णपणे रंगून, तो आईवडिलांची सेवा करीत असे, हे राजन.
सूत उवाच- तद्वर्तमानकाले तु बभूव नृपसत्तम । पिप्पलो नाम वै विप्रः कश्यपस्य महात्मनः
सूतम्हणाला — त्या काळात, राजन, कश्यप या महात्म्याच्या वंशात पिप्पळ नावाचा एक ब्राह्मण होता.
तपस्तेपे निराहारो जितात्मा जितमत्सरः । दयादानदमोपेतः कामं क्रोधं विजित्य सः
त्याने उपवास करून, मन जिंकून, मत्सर सोडून, दया, दान आणि संयम याने युक्त होऊन, इच्छा व राग जिंकले.
दशारण्यगतो धीमाञ्ज्ञानशांतिपरायणः । सर्वेंद्रियाणि संयम्य तपस्तेपे महामनाः
तो दशारण्यात गेला, ज्ञाना-शांतीला वाहून घेतला, सर्व इंद्रिये आवरली आणि स्थिर मनाने कठोर तप केला.
तपःप्रभावतस्तस्य जंतवो गतविग्रहाः । वसंति सुयुगे तत्र एकोदरगता इव
त्याच्या तपाच्या प्रभावाने तिथले सर्व जीव वैर विसरून, जणू एकाच पोटी असावेत तसे, एकत्र नांदत होते.
तत्तपस्तस्य मुनयो दृष्ट्वा विस्मयमाययुः । नेदृशं केनचित्तप्तं यथासौ तप्यते मुनिः
त्याचं तप पाहून सर्व ऋषी आश्चर्यचकित झाले; असं कठोर तप कोणीही केलं नव्हतं, जसं त्या ऋषीने केलं.
देवाश्च इंद्रप्रमुखाः परं विस्मयमाययुः । अहो अस्य तपस्तीव्रं शमश्चेंद्रियसंयमः
इंद्रासह सर्व देवताही फारच अचंबित झाल्या — 'अहो, याचं तप किती तीव्र! किती शांत आणि इंद्रियसंयमी आहे!'
निर्विकारो निरुद्वेगः कामक्रोधविवर्जितः । शीतवातातपसहो धराधर इवस्थितः
तो बदलत नव्हता, अस्वस्थ नव्हता, इच्छा व राग यापासून मुक्त होता, थंडी, वारा, ऊन सहन करून, पर्वतासारखा स्थिर उभा होता.
विषये विमुखो धीरो मनसोतीतसंग्रहम् । न शृणोति यथा शब्दं कस्यचिद्द्विजसत्तमः
तो विषयांपासून दूर, धीराने, मनाच्या पलीकडे गेला होता; त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणाला कोणताही आवाज ऐकू येत नव्हता.
संस्थानं तादृशं गत्वा स्थित्वा एकाग्रमानसः । ब्रह्मध्यानमयो भूत्वा सानंदमुखपंकजः
असं स्थितीला पोहोचून, एकाग्र मनाने, तो ब्रह्मध्यानात पूर्णपणे रंगून गेला; त्याच्या चेहऱ्यावर आनंद फुलला.
अश्मकाष्ठमयो भूत्वा निश्चेष्टो गिरिवत्स्थितः । स्थाणुवद्दृश्यते चासौ सुस्थिरो धर्मवत्सलः
तो दगड किंवा लाकडासारखा, हालचाल न करता, पर्वतासारखा उभा राहिला; तो स्थिर आणि धर्मावर प्रेम करणारा असा दिसत होता.
तपःक्लिष्टशरीरोति श्रद्धावाननसूयकः । एवं वर्षसहस्रैकं संजातं तस्य धीमतः
त्याचं शरीर तपाने कृश झालं, पण तो श्रद्धावान आणि द्वेषरहित राहिला; अशा प्रकारे त्या ज्ञानी माणसाचं एक हजार वर्ष गेलं.
पिपीलिकाभिर्बह्वीभिः कृतं मृद्भारसंचयम् । तस्योपरि महाकायं वल्मीकं निजमंदिरम्
अनेक मुंग्यांनी त्याच्यावर मातीचा मोठा ढिगारा केला, आणि त्यावर मोठं वाळ्मीक त्याचं घर बनलं.
वल्मीकोदरमध्यस्थो जडीभूत इवस्थितः । स एवं पिप्पलो विप्रस्तपते सुमहत्तपः
त्या वाळ्मीकाच्या मध्ये तो जणू जड झाल्यासारखा बसला; अशा प्रकारे पिप्पळ ब्राह्मणाने महान तप केला.
कृष्णसर्पैस्तु सर्वत्र वेष्टितो द्विजसत्तमः । तमुग्रतेजसं विप्रं प्रदशंति विषोल्बणाः
काळ्या सर्पांनी त्याला सर्व बाजूंनी वेढलं, आणि विषारी साप त्या तेजस्वी ब्राह्मणाला दंश करू लागले.
संप्राप्य गात्रमर्माणि विषं तस्य न भेदयेत् । तेजसा तस्य विप्रस्य नागाः शांतिमथागमन्
त्यांच्या विषाने त्याच्या शरीराला आणि मर्मस्थानी पोहोचूनही, त्याला काहीच झाले नाही; त्या ब्राह्मणाच्या तेजामुळे सगळे सर्प शांत होऊन निघून गेले.
तस्य कायात्समुद्भूता अर्चिषो दीप्ततेजसः । नानारूपाः सुबहुशो दृश्यंते च पृथक्पृथक्
त्याच्या शरीरातून तेजस्वी ज्वाळा निर्माण झाल्या, त्या अनेक रूपांत आणि भरपूर संख्येने वेगवेगळ्या दिसत होत्या.
यथा वह्नेः खरतरास्तथाविधा नरोत्तम । यथामेघोदरे सूर्यः प्रविष्टो भाति रश्मिभिः
जसा अग्नीच्या ज्वाळा तीव्र असतात, तशाच त्या होत्या, हे श्रेष्ठ पुरुषा; आणि जसा मेघाच्या पोटात सूर्य आपल्या किरणांनी चमकतो.