पितरो गेहमध्यस्थाः श्रेयो वांछंति तस्य च । गंगाद्याः पुण्यनद्यश्च सागरास्तत्र नान्यथा
'पितर घराच्या मध्यभागी राहून त्याच्या कल्याणाची इच्छा करतात; गंगा वगैरे सर्व पुण्यनद्या आणि समुद्रही तिथेच असतात.'
पुण्या सती यस्य गेहे वर्तते सत्यतत्परा । तत्र यज्ञाश्च गावश्च ऋषयस्तत्र नान्यथा
'ज्याच्या घरी पुण्यवती, सत्यावर प्रेम करणारी आणि निष्ठावान पत्नी असते, तिथे यज्ञ, गायी आणि ऋषी असतात – यात शंका नाही.'
तत्र सर्वाणि तीर्थानि पुण्यानि विविधानि च । भार्यायोगेन तिष्ठंति सर्वाण्येतानि नान्यथा
'पत्नीच्या उपस्थितीमुळे सर्व तीर्थक्षेत्रे आणि विविध पुण्यस्थळे तिथेच असतात; हे सगळं तिच्यामुळेच आहे.'
पुण्यभार्याप्रयोगेण गार्हस्थ्यं संप्रजायते । गार्हस्थ्यात्परमो धर्मो द्वितीयो नास्ति भूतले
'पुण्यवती पत्नीमुळेच गृहस्थाश्रमाची स्थापना होते; पृथ्वीवर गृहस्थाश्रमाहून श्रेष्ठ धर्म नाही.'
गृहस्थस्य गृहः पुण्यः सत्यपुण्यसमन्वितः । सर्वतीर्थमयो वैश्य सर्वदेवसमन्वितः
'गृहस्थाचा घर हे पुण्याचे असते, खरे पुण्य त्यात असते; व्यापारी सर्व तीर्थांचे मूर्तरूप असतो आणि सर्व देव त्याच्यासोबत असतात.'
गार्हस्थ्यं च समाश्रित्य सर्वे जीवंति जंतवः । तादृशं नैव पश्यामि अन्यमाश्रममुत्तमम्
'सर्व जीव गृहस्थाश्रमावरच अवलंबून असतात; याहून श्रेष्ठ दुसरा कोणताही आश्रम मला दिसत नाही.'
मंत्राग्निहोत्रं देवाश्च सर्वे धर्माः सनातनाः । दानाचाराः प्रवर्तंते यस्य पुंसश्च वै गृहे
ज्या पुरुषाच्या घरी दान आणि चांगला आचार केला जातो, तिथे सर्व मंत्र, अग्निहोत्र, देव आणि सनातन धर्म आपोआप सुरू राहतात.
एवं यो भार्यया हीनस्तस्यगेहं वनायते । यज्ञाश्च वै न सिध्यंति दानानि विविधानि च
पण ज्याच्या घरी पत्नी नाही, त्याचे घर जंगलासारखे होते; तिथे यज्ञ आणि सर्व प्रकारची दाने फळत नाहीत.
भार्याहीनस्य पुंसोपि न सिध्यति महाव्रतम् । धर्मकर्माणि सर्वाणि पुण्यानि विविधानि च
पत्नी नसलेल्या पुरुषाचे मोठमोठे व्रत आणि सर्व धर्मकृत्ये, पुण्यकर्मेही सफल होत नाहीत.
नास्ति भार्यासमं तीर्थं धर्मसाधनहेतवे । शृणुष्व त्वं गृहस्थस्य नान्यो धर्मो जगत्त्रये
धर्मसाधनेसाठी पत्नीइतके पवित्र स्थान दुसरे नाही; ऐक, गृहस्थासाठी तिन्ही लोकांत दुसरा धर्मच नाही.
यत्र भार्या गृहं तत्र पुरुषस्यापि नान्यथा । ग्रामे वाप्यथवारण्ये सर्वधर्मस्य साधनम्
पत्नी जिथे आहे, तिथेच पुरुषाचे घर असते; मग ते गावात असो वा जंगलात, सर्व धर्माची पूर्तता तिच्यामुळेच होते.
नास्ति भार्यासमं तीर्थं नास्ति भार्यासमं सुखम् । नास्ति भार्यासमं पुण्यं तारणाय हिताय च
पत्नीइतके पवित्र स्थान नाही, पत्नीइतके सुख नाही, आणि पत्नीइतके पुण्यही नाही, जे तारण्यासाठी आणि हितासाठी उपयुक्त आहे.
धर्मयुक्तां सतीं भार्यां त्यक्त्वा यासि नराधम । गृहं धर्मं परित्यज्य क्वास्ते धर्मस्य ते फलम्
धर्माशी निष्ठावान आणि सती पत्नी सोडून, अरे अधम माणसा, तू घर आणि धर्म टाकून कुठे जातोस? मग तुझ्या धर्माचे फळ तुला कुठे मिळणार?
तया विना यदा तीर्थे श्राद्धदानं कृतं त्वया । तेन दोषेण वै बद्धास्तव पूर्वपितामहाः
तू जर तिच्याशिवाय तीर्थात श्राद्ध किंवा दान केलेस, तर त्या दोषामुळे तुझे पूर्वज बांधले जातात.
भवांश्चौरो ह्यमी चौरा यैस्तु भुक्तं सुलोलुपैः । त्वया दत्तस्य श्राद्धस्य अन्नमेवं तया विना
तू आणि ते लोभी जे तिच्याशिवाय तुझ्या श्राद्धाचे अन्न खातात, ते सर्व चोरच आहात.
सुपुत्रः श्रद्धया युक्तः श्राद्धदानं ददाति यः । भार्या दत्तेन पिंडेन तस्य पुण्यं वदाम्यहम्
जो चांगला पुत्र श्रद्धेने, पत्नीने दिलेल्या अन्नाने श्राद्ध आणि दान करतो, त्याचे पुण्य मी सांगतो.
यथाऽमृतस्य पानेन नृणां तृप्तिर्हि जायते । तथा पितॄणां श्राद्धेन सत्यंसत्यं वदाम्यहम्
जसे अमृत पिल्याने माणसांना तृप्ती मिळते, तसेच श्राद्धाने पितरांना तृप्ती मिळते—हे मी खरेखुरे सांगतो.
गार्हस्थ्यस्य च धर्मस्य भार्या भवति स्वामिनी । त्वयैषा वंचिता मूढ चौरकर्मकृतं वृथा
गृहस्थधर्मात पत्नी ही घराची मालकीण असते; तू मूढपणाने तिला फसवलेस, आणि तुझे कृत्य चोरासारखे व्यर्थ झाले.
अमी पितामहाश्चौरा यैर्भुक्तं तु तया विना । भार्या पचति चेदन्नं स्वहस्तेनामृतोपमम्
जे पूर्वज तिच्याशिवाय दिलेले अन्न खातात, तेही चोरच; पण पत्नी स्वतःच्या हाताने अन्न शिजवते, तेव्हा ते अमृतासारखे होते.
तदन्नमेवभुंजंति पितरो हृष्टमानसाः । तेनैव तृप्तिमायांति संतुष्टाश्च भवंति ते
तेच अन्न पितर आनंदाने खातात; त्याने ते तृप्त आणि संतुष्ट होतात.
तस्माद्भार्यां विना धर्मः पुरुषस्य न सिध्यति । नास्ति भार्यासमं तीर्थं पुंसां सुगतिदायकम्
म्हणूनच, पत्नीशिवाय पुरुषाचा धर्म सफल होत नाही; पुरुषांना उत्तम गति देणारे पत्नीइतके पवित्र स्थान नाही.
भार्यां विना च यो धर्मः स एव विफलो भवेत्
पत्नीशिवाय जो धर्म केला जातो, तो निष्फळच ठरतो.
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने सुकलाचरित्रे एकोनषष्टितमोऽध्यायः
श्रीपद्मपुराणाच्या भूमिखंडातील वेनकथेतील सुकला चरित्राचा एकसष्टावा अध्याय येथे संपला.
कृकल उवाच- कथं मे जायते सिद्धिः कथं पितृविमोचनम् । एतन्मे विस्तरेणापि धर्मराज वदाधुना
कृकल म्हणाला—माझे कार्य कसे सफल होईल? माझ्या पितरांची मुक्तता कशी होईल? हे धर्मराजा, कृपया मला हे सविस्तर सांग.
धर्म उवाच- गच्छ गेहं महाभाग त्वां विना दुःखमाचरत् । संबोधय त्वं सुकलां स्वपत्नीं धर्मचारिणीम्
धर्म म्हणाले — हे महाभागा, आता घरी जा. तुझ्याविना तुझी पत्नी दुःखात आहे. तू आपल्या धर्मनिष्ठ पत्नीस, सुकला हिला, जागे कर.
श्राद्धदानं गृहं गत्वा तस्या हस्तेन वै कुरु । स्मृत्वा पुण्यानि तीर्थानि यजस्व त्वं सुरोत्तमान्
घरी गेल्यावर, तिच्या हाताने श्राद्ध कर. पवित्र तीर्थांची आठवण ठेवून, श्रेष्ठ देवतांची पूजा कर.
तीर्थयात्राकृता सिद्धिस्तव चैव भविष्यति । भार्यां विना तु यो लोके धर्मं साधितुमिच्छति
तीर्थयात्रा केल्याने तुला यश मिळेल. पण जो पुरुष आपल्या पत्नीशिवाय या जगात धर्माचरण करू पाहतो—
स गार्हस्थ्यं विलोप्यैव एकाकी विचरेद्वनम् । विफलो जायते लोके तं न मन्यंति देवताः
—त्याने गृहस्थाश्रम सोडावा आणि एकटा जंगलात जावे. असा पुरुष या जगात निष्फळ ठरतो; देवताही त्याला मान देत नाहीत.
यज्ञाः सिद्धिं तदायांति यदा स्याद्गृहिणी गृहे । एकाकी स समर्थो न धर्मार्थसाधनाय च
पत्नी घरी असली की यज्ञ यशस्वी होतात. एकटा पुरुष धर्म आणि संपत्ती साधू शकत नाही.
विष्णुरुवाच- एवमुक्त्वा च तं वैश्यं गतो धर्मो यथागतम् । कृकलोपि स धर्मात्मा स्वगृहं प्रतिप्रस्थितः
विष्णू म्हणाले — असे सांगून धर्म त्या वैश्याकडे जसे आले तसे परत गेले. मग धर्मात्मा कृकल आपल्या घरी निघाला.