पौरुषं दर्शयाद्यैव यद्यस्ति कुरु निश्चितम् । काम उवाच- आत्मरूपं दर्शयस्व चतुरं लीलयान्वितम्
'आजच आपली पुरुषार्थ दाखव, जर आहेच तर ठामपणे कृती कर.' कामदेव म्हणाला, 'आपले चतुर, खेळकर रूप दाखव.'
येनाहं प्रहराम्येतां पंचबाणैः सहस्रदृक् । इंद्र उवाच- क्वास्ते ते पौरुषं मूढ येन लोकं विडंबसे
'त्याने मी हिला माझ्या पाच बाणांनी मारेन, हे सहस्त्रनेत्रा.' इंद्र म्हणाला, 'मूर्खा, तुझा पुरुषार्थ कुठे आहे, जो तू जगाची थट्टा करतोस?'
ममाधारपरोभूत्वा योद्धुमिच्छसि सांप्रतम् । काम उवाच- तेनापि देवदेवेन महादेवेन शूलिना
'आता तू माझ्यावर अवलंबून होऊन लढायची इच्छा करतोस.' कामदेव म्हणाला, 'त्या देवाधिदेव महादेवानेही पूर्वी माझे रूप काढून घेतले होते.'
पूर्वमेव हृतं रूपं ममकायो न विद्यते । इच्छाम्यहं यदा नारीं हंतुं शृणुष्व सांप्रतम्
'माझे रूप आधीच हरवले आहे, माझे शरीर उरलेले नाही; मी कधी स्त्रीला जिंकू इच्छितो ते मी आता सांगतो, नीट ऐक.'
पुंसां कायं समाश्रित्य आत्मरूपं प्रदर्शये । पुमांसं वा सहस्राक्ष नार्याः कार्यं समाश्रये
मी पुरुषाचा देह धारण करून माझं खरं रूप दाखवतो; किंवा, हे सहस्रनेत्रा, स्त्रीचं रूप घेऊन तिचं काम करतो.
पूर्वदृष्टा यदा नारी तामेव परिचिंतयेत् । चिंत्यमानस्य पुंसस्तु नार्यारूपं पुनःपुनः
जेव्हा पूर्वी पाहिलेली स्त्री मनात आठवली जाते, तेव्हा तो पुरुष तिचं रूप पुन्हा पुन्हा कल्पना करतो.
अदृष्टं तु समाश्रित्य पुंसमुन्मादयाम्यहम् । तथाप्युन्मादयाम्येवं नारीरूपं न संशयः
जरी ती स्त्री कधीच पाहिलेली नसली, तरी मी तिच्या आठवणीवरून पुरुषाला वेड लावू शकतो; अशाप्रकारे मी स्त्रीचं रूप घेऊन मोह निर्माण करतो, यात शंका नाही.
संस्मरणात्स्मरो नाम मम जातं सुरेश्वर । तां दृष्ट्वा तादृशोरंग वस्तुरूपं समाश्रये
स्मरणामुळेच, हे देवाधिदेव, माझ्यात 'काम' उत्पन्न होतं; तिला पाहिल्यावर मी तसंच रूप धारण करतो.
आत्मतेजः प्रकाशेन बाध्यबाधकतां व्रजेत् । नारीरूपं समाश्रित्य धीरं पुरुषं प्रमोहयेत्
माझ्या तेजामुळे विरोध आणि प्रतिकार निर्माण होतो; स्त्रीचं रूप घेऊन मी स्थिर मनाच्या पुरुषालाही भ्रमित करतो.
पुरुषं तु समाश्रित्य भावयामि सुयोषितम् । रूपहीनोस्मि हे इंद्र अस्मद्रूपं समाश्रयेत्
पुरुषाचं रूप घेऊन मी सुंदर स्त्रीची कल्पना करतो; माझ्यात सौंदर्य नाही, हे इंद्रा, म्हणून मी दुसरं रूप घेतो.
तवरूपं समाश्रित्य तां साधये यथेप्सिताम् । एवमुक्त्वा स देवेंद्रं कायं तस्य महात्मनः
तुझं रूप घेऊन मी तिच्याशी हवं ते साध्य करतो; असं म्हणून त्याने त्या महात्म्याचं शरीर धारण केलं.
सखासौ माधवस्यापि समाश्रित्य सुमायुधः
तो कुशल मायावी आणि शस्त्रधारी, माधवाचा मित्र म्हणूनही रूप घेतो.
तामेव हंतुं कुसुमायुधोपि साध्वीं सुपुण्यां कृकलस्य भार्याम् । समुत्सुकस्तिष्ठति बाणलक्षं तस्याश्च कायं नयनैर्विलोक्य
कुसुमबाणधारी कामदेवही, कृकलाच्या त्या पवित्र आणि पुण्यवती पत्नीला पाहून, तिला जिंकण्यासाठी आपल्या बाणासारख्या नजरेने तिच्या शरीराकडे पाहत उभा राहतो.
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने सुकलाचरित्रे सप्तपंचाशत्तमोऽध्यायः
या प्रकारे श्रीपद्मपुराणाच्या भूमिखंडातील वेनाच्या कथेत, सुकला चरित्राचा सत्तावन्नावा अध्याय संपला.
विष्णुरुवाच- क्रीडाप्रयुक्तासु वनं प्रविष्टा वैश्यस्य भार्या सुकला सुतन्वी । ददर्श सर्वं गहनं मनोरमं तामेव पप्रच्छ सखीं सती सा
विष्णू म्हणाले: खेळता खेळता, व्यापाऱ्याची सुकुमार पत्नी सुकला वनात गेली; तिने ते सुंदर आणि घनदाट वन पाहिलं आणि आपल्या सखीला, त्या सतीला विचारलं.
अरण्यमेतत्प्रवरं सुपुण्यं दिव्यं सखे कस्य मनोभिरामम् । सिद्धंसुकामैः प्रवरैः समस्तैः पप्रच्छ हर्षात्सुकला सखीं ताम्
सुकला आनंदाने सखीला विचारते: 'सखी, हे इतकं सुंदर, पुण्यवान आणि दिव्य वन कोणाचं आहे? सिद्ध आणि सुखाची इच्छा असणारे लोक इथे नेहमी येतात.'
क्रीडोवाच- एतद्वनं दिव्यगुणैः प्रयुक्तं सिद्धस्वभावैः परिभावनेन । पुष्पाकुलं कामफलोपयुक्तं विपश्य सर्वं मकरध्वजस्य
सखी म्हणाली: 'हे वन दिव्य गुणांनी भरलेलं आहे, सिद्धस्वभावाच्या लोकांनी वास केलेलं आहे, फुलांनी गच्च भरलेलं आणि इच्छित फळ मिळवण्यासाठी योग्य आहे — हे सगळं वन कामदेवाचं आहे.'
एवं वाक्यं ततः श्रुत्वा हर्षेण महतान्विता । समालोक्य महद्वृत्तं कामस्य च दुरात्मनः
हे वचन ऐकून तिला मोठा आनंद झाला आणि तिने त्या दुष्ट कामदेवाचं भव्य क्षेत्र पाहिलं.
वायुना नीयमानं तं समाघ्राति न सौरभम् । वाति वायुः स्वभावेन सौरभेण समन्वितः
वारा जरी वाहत असला, तरी तिला सुगंध जाणवला नाही; वारा मात्र आपल्या स्वभावाने सुगंधाने भरलेला होता.
तद्बाणो विशतेनासां यथा तथा सुलीलया । सा गंधं नैव गृह्णाति पुष्पाणां च वरानना
जसा त्याचा बाण सहजपणे त्यांच्या अंगात शिरतो, तशीच ती सुंदरमुखी स्त्री फुलांचा सुगंधही घेत नाही.
न चास्वादयते सा तु सुरसान्सा महासती । स सखा कामदेवस्य रममाणो विनिर्जितः
ती महा सती स्त्री गोड फळांचा आस्वादही घेत नाही; कामदेवाचा तो सखा, जरी आनंद घेत असला तरी, हरला.
लज्जितः पराङ्मुखो भूत्वा भूं पपात लवच्छदैः । फलेभ्यो हि सुपक्वेभ्यः पुष्पमंजरिसंस्कृतः
तो लाजून तोंड फिरवून फुलांच्या पाकळ्यांसह जमिनीवर पडला; कारण पिकलेल्या फळांमधून फुलांच्या मंजऱ्या गळून पडल्या होत्या.
लवरूपोपतद्भूमौ रसस्त्वेष तया जितः । मकरंदः सुदीनात्मा फलाद्भूमिं ततः पुनः
ज्या ठिकाणी पराग पडला, तिथे तिच्या हातून मधाचा गोडवा जिंकला गेला; फळातून निघालेला उदास मध पुन्हा जमिनीवर परत गेला.
भक्ष्यते मक्षिकाभिश्च यथामृतो रणे तथा । मक्षिकाभक्ष्यमाणस्तु प्रवाहेन प्रयाति सः
जसा युद्धात अमृत संपवला जातो, तसाच तो मधही मधमाशांनी खाल्ला जातो; आणि मधमाशा तो खात असताना, तो प्रवाहात वाहून जातो.
मंदंमंदं प्रयात्येव तं हसंति च पक्षिणः । नानारुतैः प्रचलंति सुखमानंदनिर्भरैः
तो हळूहळू पुढे सरकतो, आणि पक्षी त्याच्यावर हसतात; वेगवेगळ्या आवाजांनी, आनंदाने भरून ते इकडेतिकडे फिरतात.
प्रीत्या शकुनयस्तत्र वनमध्यनगस्थिताः । सुकलया जितो ह्येष निम्नं पंथानमाश्रितः
त्या वनातल्या झाडांवर राहणारे पक्षी प्रेमाने म्हणतात, 'सुकला हिने त्याला जिंकले आहे, म्हणून तो आता खाली वळलेल्या वाटेने चालला आहे.'
प्रीत्या समेता रतिः कामभार्या गत्वाब्रवीत्सा सुकलां विहस्य । स्वस्त्यस्तु ते स्वागतमेव भद्रे रमस्व प्रीत्या नयनाभिरामम्
प्रेमाने, रती जी कामाची प्रिय पत्नी आहे, तिने सुकलेजवळ जाऊन हसत म्हटले, 'तुला शुभेच्छा असो, स्वागत आहे सुभगे; डोळ्यांना आनंद देणाऱ्या सुखात रममाण हो.'
ते रूपमिष्टममलमिंद्रस्यापि महात्मनः । यदेष्टं ते तदा ब्रूहि समानेष्ये न संशयः
तुझे रूप इतके सुंदर आणि निर्मळ आहे की ते मोठ्या इंद्रालाही आवडेल; तुला जे हवे ते सांग, मी ते नक्की पूर्ण करीन, यात शंका नाही.
सूत उवाच- वदंत्यौ ते स्त्रियौ दृष्ट्वा श्रुत्वोवाच सुभाषितम् । रतिं प्रतिगृहीत्वा मे गतो भर्त्ता महामतिः
सूतेने सांगितले: त्या दोघी स्त्रिया छान बोलताना पाहून आणि ऐकून, माझ्या बुद्धिमान स्वामीने रतीला स्वीकारले आणि निघून गेला.
यत्र मे तिष्ठते भर्त्ता तत्राहं पतिसंयुता । तत्र कामश्च मे प्रीतिरयं कायो निराश्रयः
माझा पती जिथे आहे, तिथे मी त्याच्यासोबत असते; तिथेच माझी इच्छा आणि प्रेम आहे—या शरीराला दुसरीकडे आधार नाही.